II SAB/Kr 105/21

Dnia 13 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Joanna Tuszyńska SWSA Małgorzata Łoboz SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2021r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Kierownika Zakładu Gospodarki Komunalnej w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do organ do wydania aktu lub dokonania czynności w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2020r., II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Kierownika Zakładu Gospodarki Komunalnej w G. na rzecz skarżącego P. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 7 maja 2021 r. (data nadania przesyłki poleconej) P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Kierownika Zakładu Gospodarki Komunalnej w G. w przedmiocie załatwienia jego wniosku z dnia 23.12.2020 r.o udostępnienie informacji publicznej. Organowi zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w związku z art. 10 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z dnia 23 grudnia 2020r. w terminie 14 dni; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że we wniosku z 23.12.2020 r., przesłanym pocztą e-mail, skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej, czy w związku z nadejściem świąt Bożego Narodzenia osoby niższego personelu, takie jak sprzątacze czy konserwatorzy zatrudnieni w jednostce otrzymały na jakiejkolwiek podstawie dodatki do wynagrodzenia, a jeśli tak to ile osób i w jakiej wysokości każda z nich. Wiadomość e-mail pomimo upływu czasu nie doczekała się odpowiedzi ze strony zobowiązanego podmiotu. Skarżący podkreślił, że żądał udostępnienia przez organ jedynie informacji prostej, a nie przetworzonej. Udostępnienie informacji prostej nie wiąże się z koniecznością wykonania pewnych dodatkowych, ponadprzeciętnych czynności, które z informacji prostych tworzyłyby nowa informację. Informacja prosta może być udostępniona od razu w formie w jakiej jest w posiadaniu zobowiązanego, albo też może być udostępniona wtedy, gdy po pewnych zwykłych, niewymagających większego wysiłku czynnościach może zostać udostępniona. Podkreślono, że Kierownika Zakładu Gospodarki Komunalnej jako reprezentującego samorządową jednostkę organizacyjną należy zaliczyć do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, ujętych w art 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. W odpowiedzi na skargę Kierownik Zakładu Gospodarki Komunalnej w Gołczy wniósł o 1. umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania Kierownika Zakładu Gospodarki Komunalnej w Gołczy do wydania aktu lub dokonania czynności, 2. stwierdzenie, że bezczynność Kierownika Zakładu Gospodarki Komunalnej w Gołczy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, że po otrzymaniu skargi P. K. Kierownik Zakładu Gospodarki Komunalnej w G. podjął niezwłoczne działania celem ustalenia, czy wiadomość e-mail Skarżącego wpłynęła do Podmiotu zobowiązanego. Wiedzy o takiej wiadomości e-mail nie posiadali bowiem zarówno Kierownik Zakładu Gospodarki Komunalnej w G. , jak i pozostali pracownicy administracyjni Zakładu Gospodarki Komunalnej mający dostęp do poczty elektronicznej [...]. W wyniku podjętych działań ustalono, że wiadomość email Skarżącego nie znajduje się w głównej skrzynce odbiorczej Podmiotu zobowiązanego. Wiadomość ta została natomiast odnaleziona w skrzynce obejmującej spam, jako wiadomość z dnia 23 grudnia 2020r. z godz. 16:19. Przyczyny trafienia wiadomości e-mail Skarżącego do folderu "spam" nie są znane. Podmiot zobowiązany korzysta z nowego adresu poczty elektronicznej (e-mail: [...] funkcjonuje od czerwca 2020r.), a obsługa techniczna poczty elektronicznej została powierzona informatykowi, zatem osobie posiadającej stosowne kwalifikacje w tym zakresie. Podmiot zobowiązany podjął wszelkie niezbędne działania celem takiej konfiguracji poczty elektronicznej, aby możliwy był bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres pism i wniosków. Biorąc jednak pod uwagę poczynione ustalenia, Kierownik Zakładu Gospodarki Komunalnej w G. w dniu 18 maja 2021 r. udzielił Skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej, przesyłając odpowiedź na wniosek na adres poczty elektronicznej Skarżącego (dwukrotnie - w formie wiadomości e-mail oraz wiadomości e-mail z załącznikiem opatrzonym podpisem elektronicznym). Wobec powyższego organ wniósł o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania Kierownika Zakładu Gospodarki Komunalnej w G. do wydania aktu lub dokonania czynności, albowiem okoliczność udzielenia wnioskowanej informacji publicznej po wniesieniu skargi powoduje, że organ na dzień wniesienia skargi pozostawał w bezczynności, ale przed wydaniem orzeczenia w sprawie bezczynność ustała, z uwagi na udzielenie Skarżącemu wnioskowanej informacji. Przestała zatem istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy jest potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie, postępowanie to stało się bezprzedmiotowe i powinno podlegać umorzeniu na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednocześnie wniesiono o stwierdzenie, że bezczynność Kierownika Zakładu Gospodarki Komunalnej w G. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zwłoka w rozpoznaniu wniosku Skarżącego nie była bowiem skutkiem celowego działania Podmiotu zobowiązanego czy też lekceważenia podmiotu wnioskującego o udzielenie informacji publicznej. Brak odpowiedzi na wniosek Skarżącego był wynikiem wyłącznie tego, że wiadomość e-mail Skarżącego obejmująca przedmiotowy wniosek trafiła do folderu "spam", a nastąpiło to w dniu 23 grudnia 2020r. o godz. 16:19, zatem już po godzinach pracy Zakładu Gospodarki Komunalnej i w dniu poprzedzającym wigilię Świąt Bożego Narodzenia. Podkreślić przy tym należy, że Podmiot zobowiązany udzielił żądanej informacji publicznej niezwłocznie po otrzymaniu skargi (18 maja 2021r., tj. w drugim dniu roboczym po dniu wpływu skargi). Podmiotowi zobowiązanemu nie można więc przypisać w niniejszej sprawie złej woli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.). Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 z późn. zm. – dalej jako "u.d.i.p."), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy. W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n.) Dalej wskazać należy, że dla oceny prawnej w kontrolowanej sprawy istotne są następujące fakty. W dniu 23 grudnia 2020 r. skarżący droga elektroniczną złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Skarga na bezczynność wpłynęła do organu w dniu 14 maja 2021r., natomiast w dniu 18 maja 2021 r. skarżący otrzymał od organu odpowiedź na wniosek. Bezczynność organu istniała zatem na dzień wniesienia skargi lecz ustała na dzień wydania przez Sąd wyroku. W tej sytuacji orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania aktu lub dokonania czynności stało się bezprzedmiotowe, dlatego na zasadzie art. 161§ 1 pkt. 3 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie. Oceniając natomiast charakter zaistniałej bezczynności, jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do wniosku, że nie miała ona charakter rażącego naruszenia prawa. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 1415/19 "za rażące naruszenie prawa należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Za wyczerpujące powyższe pojęcie przyjdzie uznać stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób jednoznaczny. Naruszenie kwalifikowane jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia." Postępowaniu organu w niniejszej sprawie nie może zarzucić rażącego naruszenia prawa. Jak wyjaśnia organ w odpowiedzi na skargę, informacja nie została udzielona w terminie z tego powodu, ze wniosek nie dotarł do głównej skrzynki odbiorczej poczty elektronicznej organu, lecz znalazł się w folderze spamu, gdzie został odnaleziony po wpływie skargi i podjęciu w związku z tym poszukiwań. Po wpływie skargi sprawa została załatwiona bardzo szybko. W zaistniałej sytuacji nie można zatem uznać, że wniosek został zignorowany, a zaniechanie ze strony organu było wyrazem złej woli i lekceważenia skarżącego. Z tego względu orzeczono jak w pkt. II sentencji wyroku. O kosztach O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 597 zł składa się: kwota 100 zł tytułem uiszczonego przez skarżącą wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącego, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżących opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1546 z późn. zm.).