II SAB/Kr 147/15

Kraków, dnia 10 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędzia WSA Renata Czeluśniak po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. M. o wyłączenie sędzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie B. L. w sprawie ze skargi T. M. na bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w K. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia oddalić wniosek T. M. o wyłączenie sędzi B. L.. 1. Skarżący T. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w K. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, żądanej w piśmie z dnia 18.06.2014 r. Wnioskowana informacja publiczna dotyczyć miała przekazania skarżącemu treści protokołów posiedzeń Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z okresu od stycznia do maja 2014 r. Skarga wskazywała, iż za udzielanie informacji publicznej przez samorząd zawodowy adwokatów w K. - odpowiedzialny jest adwokat A. G.. Wobec wymienionego adwokata, Rzecznik Dyscyplinarny Rady Adwokackiej w R. wydał w dniu 13.08.2014 r. postanowienie o wszczęciu i prowadzeniu dochodzenia dyscyplinarnego w sprawie nie udzielenia informacji publicznej na wnioski składane do ORA w K. przez adw. T. M.. 2. W odpowiedzi na skargę, ORA w K. wniosła o jej oddalenie podając m.in., że do organu nie wpłynął wniosek skarżącego z dnia 18.06.2014 r. o udzielenie informacji publicznej. 3. Na rozprawie w dniu 21.10.2015 r., na którą skarżący się nie stawił, WSA w Krakowie dopuścił dowód z dokumentu potwierdzenia odbioru wniosku o udzielenie informacji publicznej z dnia 18.06.2014 r. przesłanego przez skarżącego na własną skrzynkę mailową oraz innych adresatów, w tym do ORA w K.. Nadto, Sąd zobowiązał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni wskazanego dokumentu, pod rygorem uznania, że wniosek ten nie został wysłany. 4. W piśmie z dnia 23.10.2015 r. skarżący T. M. zawarł żądanie wyłączenia sędzi sprawozdawcy B. L.. Jako przyczynę wyłączenia wskazał znajomość sędzi z adwokatem A. G., z którym "wielokrotnie" sędzia była widywana w budynku sądowym, Sądu Okręgowego w K., w porze śniadaniowej. Wielokrotność tych sytuacji, świadczy w ocenie wnioskodawcy, o istnieniu osobistej znajomości sędzi B. L. z adwokatem A. G.. Jak wskazał wnioskodawca, adwokat A. G. ma w tej sprawie sądowej "wyraźny i wyjątkowo ważny" interes odnoszący się "dla jego dalszego pobytu we władzach samorządowych". 5. W oświadczeniu z dnia 29.10.2015 r. Sędzia WSA B. L. podała, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędzi B. L. podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Stosownie natomiast do art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p p.s.a.). Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Nadto, strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana (art. 20 § 2 p.p.s.a.). Należy zauważyć, że treść ostatnio powołanego przepisu wskazuje cezurę czasową zgłoszenia wniosku o wyłączenie sędziego. W literaturze podnosi się, iż wniosek powinien być bowiem zgłoszony zanim strona powołująca się na przesłanki wyłączenia wda się w spór co do istoty sprawy, a nawet zanim zgłosi wnioski formalne. Takie rozwiązanie ma sprawić, że sędzia, co do którego istnieją przyczyny wyłączenia, nie będzie podejmował żadnych czynności procesowych, zanim nie nastąpi ocena, czy istnieją co do niego przesłanki wyłączenia. Ustanowienie prekluzji do zgłoszenia wniosku o wyłączenie sędziego ma też przeciwdziałać sytuacjom, w których strona korzystałaby z wniosków o wyłączenie sędziego w sposób nieuzasadniony i w celu przedłużenia postępowania. Strona, która składa wniosek o wyłączenie sędziego po zgłoszeniu wniosków formalnych w sprawie lub po wdaniu się w spór co do istoty sprawy, powinna zatem ponadto uprawdopodobnić, że przyczyna wyłączenia powstała dopiero później lub stała się później znana składającemu wniosek (tak. T. Woś w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie V; uwaga 3 do art. 20). Odnosząc powyższe stwierdzenie do realiów sprawy należy wskazać, że o tym, iż sędzia B. L. została wyznaczona sprawozdawcą w niniejszej sprawie, skarżący mógł najpóźniej dowiedzieć się na rozprawie, która odbyła się w dniu 21.10.2015 r. Jak wyżej wskazano, skarżący na to posiedzenie się nie stawił, mimo skutecznego o nim zawiadomienia (k. 25). W ocenie sądu, brak stawiennictwa skarżącego na rozprawie nie oznacza, w świetle cytowanego przepisu art. 20 par. 2 p.p.s.a., iż "nie przystąpił on do rozprawy", a przez to, nie oznacza również, że zgłaszając w piśmie z dnia 23.10.2015 r. wniosek o wyłączenie sędziego, uczynił to w otwartym dla tej czynności terminie. Zwrot "przystąpienie do rozprawy" rozumieć bowiem należy, jako merytoryczne wdanie się w spór, co do istoty sprawy. Uwzględniając fakt, iż wnioskujący o wyłączenie sędziego jest skarżącym w tej sprawie, uznać należy, iż "wdanie się w spór" z organem nastąpiło już w momencie złożenia skargi do sądu administracyjnego. Mieć przy tym należy na uwadze, iż zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25.09.2015 r. (k. 44) sędzia B. L. wyznaczona została sprawozdawcą w sprawie. Zatem, na rozprawie, która odbyła się w dniu 21.10.2015 r. skarżący miał możliwość przedstawienia swych żądań, wniosków i złożenia wyjaśnień (art. 106 par. 2 p.p.s.a.), w tym także złożenia wniosku, który uczynił przedmiotem własnego pisma z dnia 23.10.2015 r. Stosownie zaś do art. 107 p.p.s.a. nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Niestawiennictwo skarżącego na rozprawie, przy jednoczesnym braku np. wniosku o jej odroczenie, nie może świadczyć o tym, iż ostateczny termin do zgłoszenia żądania wyłączenia sędziego w tej sprawie jest inny, niż termin posiedzenia wyznaczonego na dzień 21.10.2015 r. W tym bowiem dniu, miał skarżący możliwość podejmowania czynności procesowych bezpośrednio przed orzekającym sądem, a zatem także zgłaszania odpowiednich wniosków. Uznać zatem należało, iż żądanie wyłączenia sędziego zgłoszone przez skarżącego dopiero w piśmie z dnia 23.10.2015 r., czyli po terminie wyznaczonej w sprawie rozprawy, winno zawierać, stosownie do art. 20 par. 2 p.p.s.a. uprawdopodobnienie, że przyczyna wyłączenia sędziego dopiero później powstała lub później stała się stronie znana. Treść zaś wniosku T. M. o wyłączenie sędzi B. L. nie zawiera takiego uprawdopodobnienia, a nadto jednoznacznie wskazuje, że podana przyczynia wyłączenia była skarżącemu znana od wielu lat. W tych okolicznościach należało wniosek o wyłączenie sędzi B. L. uznać za spóźniony i podlegający oddaleniu. Niezależnie od powyższego, oceniając złożony wniosek, sąd uznał, iż jest on niezasadny. Należy bowiem wskazać, że sędzia B. L., w piśmie z dnia 29.10.2015 r. złożyła oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w tej sprawie. W ocenie sądu, brak jest podstaw do kwestionowania tegoż oświadczenia. Podkreślenia wymaga, iż w orzecznictwie sądowym akcentuje się, że wyłączenie sędziego na podstawie przepisu art. 19 p.p.s.a. powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy też subiektywne przekonanie, co do negatywnego do strony nastawienia sędziego (por. postanowienie NSA z dnia 28.01.2015 r.; sygn. akt II OZ 40/15). Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiarygodności w bezstronność sędziego wynikająca z subiektywnych odczuć strony. Konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziego (postanowienie NSA 22.09.2011 r.; sygn. akt II GZ 424/11). Konfrontując powyższe stwierdzenia, z treścią wniosku T. M. z dnia 23.10.2015 r. o wyłączenie sędzi B. L., a także uwzględniając wynikający z akt kontekst osobowy tej sprawy, należy uznać, iż wniosek skarżącego nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wnioskodawca nie uprawdopodobnił bowiem w przekonujący sposób tego rodzaju więzi pomiędzy sędzią WSA w Krakowie B. L., a występującym w sprawie adwokatem, które mogłyby nasuwać uzasadnione podejrzenia, co do braku bezstronności sędzi w niniejszej sprawie. W przedstawionych we wniosku z dnia 23.10.2015 r. okolicznościach, nie sposób bowiem doszukać się obiektywnych oraz realnych przyczyn braku bezstronności sędzi B. L.. Jak wynika bowiem z treści tegoż wniosku, podstawą żądania wyłączenia sędzi jest jedynie posiadana przez skarżącego informacja o osobistej jej znajomości z adwokatem A. G., którego w ocenie skarżącego – sprawa ta dotyczy. Zauważyć jednak należy, iż wskazana znajomość oraz jej charakter wynika wyłącznie z przypuszczeń skarżącego i nie została nawet w żaden sposób uprawdopodobniona. Wnioskodawca akcentuje jedynie fakt "częstego widywania sędzi z adw. A. G. w bufecie sądowym Sądu Okręgowego, w godzinach porannych", co, niezależnie nawet od całkowitego niewykazania tej okoliczności, absolutnie nie może jeszcze przemawiać za brakiem bezstronności sędzi w sprawie. Stanowisko to jest tym bardziej zasadne, jeśli wziąć pod uwagę, wynikające z treści pisma z dnia 23.10.2015 r. twierdzenia skarżącego, iż znajomość sędzi z wymienionym adwokatem ustała (str. 2 pisma). Uznać więc należy, że skoro znajomość ta miała być jedynym powodem żądania wyłączenia sędzi, a przy tym znajomość ta nie jest kontynuowana, to odpadła podstawowa przesłanka, na której skarżący opierał uzasadnienie swojego wniosku o wyłączenie sędzi. Wobec powyższego, na podstawie art. 22 par. 1 i par. 2 p.p.s.a., wniosek o wyłączenie sędzi należało oddalić.