II SAB/Kr 160/13

sygn. akt II SAB/Kr 160/13 Kraków, dnia 9 kwietnia 2014 r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka - Duda po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. F. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie postępowania o nabycie z mocy prawa wieczystego użytkowania postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych; II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Skarżący A. F. pismem z dnia 4 marca 2014r. zwrócił się o przydzielenie adwokata z urzędu, podnosząc, że nie jest osobą upoważnioną do złożenia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wskazał też, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika. W wykonaniu zarządzenia z dnia 7 marca 2014r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku przez wskazanie m. in. z kim prowadzi gospodarstwo domowe, potwierdzenie i wskazanie wysokości oraz źródeł dochodu osób, z którymi prowadzi gospodarstwo, swojego majątku nieruchomego, oszczędności, wyjaśnienie, z czego się utrzymuje, czy prowadzi działalność gospodarczą, przedstawienie zeznań podatkowych, wyjaśnienie, do kogo należy lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje. W odpowiedzi A. F. złożył w dniu 15 marca 2014r. (data stempla pocztowego) formularz PPF, w którym zaznaczył również wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że ze względu na problemy zdrowotne nie jest w stanie zrozumieć treści wezwania sądu. Powołał się na wypadek, związany z nim ciężki uszczerbek na zdrowiu i leczenie, potwierdzone przez biegłego. Wg skarżącego, lekarz stwierdził u niego zaburzenia psychiczne, w związku z którymi nie jest on w stanie zrozumieć pisma. A. F. podał, że nie osiąga żadnych dochodów, nie prowadzi działalności gospodarczej, a siostra, na utrzymaniu której pozostawał, zmarła w dniu [...] marca 2014r. Postanowieniem z dnia 21 marca 2014r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek A. F. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. A. F. wniósł w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniósł, że przekazał sądowi wszystkie dokumenty, jakie posiada. Zaznaczył, że nie było w niniejszej sprawie podstawy do wzywania go o przedłożenie dodatkowych dokumentów, gdyż z oświadczenia złożonego w sprawie wynika jednoznacznie, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów, ponieważ jego dochód jest zerowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.– oznaczana dalej jakop.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba podkreślić, że jak wynika z brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a.,to na osobie fizycznej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może -jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości- wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez aktywności ze strony osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ustalenie, czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). W przeciwnej sytuacji uznać trzeba, iż zainteresowana strona nie wykazała- w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a.- że nie stać jej na poniesienie wydatków, niezbędnych w postępowaniu sądowym. Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W niniejszej sprawie istniały podstawy, aby skarżącego wezwać w trybie art. 255 p.p.s.a.do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Wypełnione formularze PPF zawierają bowiem jedynie informacje o braku majątku i braku dochodów. Jest rzeczą oczywistą, że skarżący musi posiadać jakieś źródło utrzymania, pochodzące niekoniecznie z własnego majątku i niekoniecznie z własnej pracy. Nieznane są również niezbędne wydatki skarżącego, a bez informacji i ewentualnych dokumentów w tym zakresie niemożliwa jest ocena, czy zrealizowane zostały przesłanki przyznania prawa pomocy. Wątpliwości co do oświadczenia A. F. budzi również fakt, że w formularzu PPF wskazał, iż nie jest właścicielem żadnej nieruchomości. Tymczasem w skardze, złożonej w niniejszej sprawie i datowanej na dzień 14 czerwca 2013r. A. F. stwierdził, że jest właścicielem nieruchomości – działki nr [...] obr. [...] w Z.. Rozbieżność oświadczeń skarżącego musi budzić wątpliwości, tym bardziej, że na brak majątku powołuje się na etapie postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wobec tych wątpliwości skarżący został wezwany do podania dalszych informacji i przedstawienia dokumentów, ale obowiązku tego nie zrealizował. W świetle przepisów p.p.s.a. i powołanych wyżej orzeczeń, zaistnienie przesłanek przyznania prawa pomocy należało uznać zatem za niewykazane. Odnosząc się do stanowiska A. F., jakoby nie rozumiał on wezwania sądu i nie mógł wskutek tego zrealizować nałożonego obowiązku stwierdzić należy, że jest to twierdzenie gołosłowne. Skarżący powoływał się na wypadek oraz zaświadczenia lekarskie. Przedłożył zaświadczenia lekarskie z dnia 10 października 2012r.oraz z dnia 16 lipca 2013r. Żadne z zaświadczeń nie potwierdza wprost, aby dolegliwości skarżącego uniemożliwiały mu odróżnienie wyobrażeń od rzeczywistości. Pierwsze z nich zostało zatem wystawione jeszcze przed wniesieniem skargi w niniejszej sprawie. Analiza akt sądowych nie daje podstaw do przyjęcia, aby A. F. miał problemy ze zrozumieniem sprawy, w której występuje oraz wezwań sądu. Jest wręcz przeciwnie – już sama skarga jest napisana w sposób zwięzły, rzeczowy, wskazuje na kojarzenie przez skarżącego okoliczności faktycznych i prawnych. Skarżący dokonywał w postępowaniu poszczególnych czynności i realizował wezwania terminowo. Jak wskazuje treść wniosku z dnia 4 marca 2014r., skarżący zrozumiał np., że aby wnieść skutecznie skargę kasacyjną, musi korzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Wezwanie, skierowane do A. F. w wykonaniu zarządzenia z dnia 7 marca 2014r. było rzeczywiście rozbudowane, niemniej jednak było sformułowane w sposób jasny. Nie ma podstaw do przyjęcia, aby niezrozumiałe były dla skarżącego np. pytania o osobę, która jest właścicielem lokalu mieszkalnego albo o wskazanie i potwierdzenie kosztów leczenia. Dodatkowo wskazać należy, że rozpoznawany obecnie wniosek nie jest pierwszym wnioskiem A. F. o przyznanie prawa pomocy, złożonym w niniejszej sprawie. Skarżący złożył już bowiem wcześniej taki wniosek w piśmie z dnia 7 grudnia 2013r., w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu. Złożony wówczas formularz PPF (k. 147 akt sądowych) nie różni się co do podanych w nim informacji od formularza, dołączonego w uzupełnieniu wniosku rozpatrywanego obecnie. W obu wypadkach A. F. w rubrykach części "majątek", przy pytaniach o nieruchomości oraz posiadane oszczędności wpisał słowo "brak". Po bezskutecznym wezwaniu skarżącego do uzupełnienia tego wniosku, referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 31 stycznia 2014r. wniosek o ustanowienie adwokata oddalił. Na obecnym etapie postępowania A. F. nie wskazał żadnych okoliczności mogących świadczyć o tym, że jego sytuacja materialna uległa zmianie. Zaznaczył co prawda, że w dniu [...] marca 2014r. zmarła jego siostra, na której utrzymaniu pozostawał, jednak we wcześniejszym wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazywał, aby pozostawał na utrzymaniu innych osób i takich okoliczności – mimo wezwania przez referendarza – nie wykazał. Brak więc podstaw do uznania, że uległy zmianie okoliczności, stanowiące podstawę do odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w postanowieniu referendarza z dnia 31 stycznia 2014r. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 245 § 1 i art. 246 § 1 p.p.s.a.