II SAB/Kr 167/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Sędziowie WSA Mirosław Bator WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. S. w przedmiocie bezczynności Rady Izby Notarialnej w Krakowie w zakresie udzielenia informacji publicznej skargę oddala. D. S. pismem z dnia 7 lipca 2022r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Rady Izby Notarialnej w Krakowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, poprzez odmowę udzielenia odpowiedzi na pytanie: "Ilu notariuszy - oprócz notariusza J. D. - członków Izby Notarialnej w Krakowie - na podstawie ustawy z dnia 18.10.2006 r. o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz o treści tych dokumentów (Dz. U. z 2013 r. poz.1388) oświadczyło, że było pracownikami organów bezpieczeństwa w rozumieniu art. 2 wyżej wymienionej ustawy" Wobec powyższego Skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie bezczynności organu - Rady Izby Notarialnej w Krakowie, 2) zobowiązanie Rady Izby Notarialnej w Krakowie do udzielenia odpowiedzi na powyższe pytanie, 3) zasądzenie od Organu - Rady Izby Notarialnej w Krakowie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Uzasadniając skargę D. S. podniósł, iż notariusz w Krakowie J. D. prowadzący kancelarię notarialną w Krakowie realizując ustawowy obowiązek w swoim oświadczeniu lustracyjnym złożonym w dniu 25.01.2008 r. przyznał, że był pracownikiem organów bezpieczeństwa w PRL, zaś z dokumentów w IPN wynika, że był pracownikiem Służby Bezpieczeństwa. Od 1990 r. polski ustawodawca podejmował kilkukrotne próby - bezskuteczne - uznania Służby Bezpieczeństwa za organizację przestępczą. Nowelizacja ustawy Prawo o notariacie z dnia 25 marca 2011 r. (Dz. U. nr 106, poz. 622), która weszła w życie 1 lipca 2011 r. art. 13 Prawa o notariacie brzmi: Art. 13. Wniosek, o którym mowa w art. 10 § 1, powinien zawierać dane o kwalifikacjach osoby zainteresowanej, wymienionej w art. 11 lub art. 12 § 1, oraz wskazywać lokal przewidywany do prowadzenia kancelarii i termin jej uruchomienia. Do wniosku osoba zainteresowana jest obowiązana dołączyć - w przypadku osoby urodzonej przed dniem 1 sierpnia 1972 r. - oświadczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2020 r. poz, 306, 284 i 322) albo informację, o której mowa w art. 7 ust. 3a tej ustawy. Art. 10 Prawa o notariacie dotyczy uprawnień Ministra Sprawiedliwości do powołania zainteresowanych osób na stanowisko notariusza. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2013 r. (sygn. akt II GPS 1/14) Rada Izby Notarialnej jest stroną w postępowaniu administracyjnym na etapie powoływania przez Ministra Sprawiedliwości na notariusza. Kandydat na notariusza musi od 2011 r. składać oświadczenie o jakim w art. 13 Prawa o notariacie. Rada Izby Notarialnej w Krakowie - jako strona w postępowaniu administracyjnym - o powołaniu na notariusza, przynajmniej od 2013 r. (cytowany wyrok NSA) ma pełen wgląd do dokumentów kandydata na notariusza w Izbie Notarialnej w Krakowie i wie, na podstawie ustawy z dnia 18.10.2006 r. o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz o treści tych dokumentów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1388) którzy notariusze złożyli oświadczenia, że byli lub nie byli pracownikami organów bezpieczeństwa w rozumieniu art. 2 wyżej wymienionej ustawy. Rada Izby Notarialnej tym samym dopuściła się bezczynności nie udzielając odpowiedzi na pytanie Skarżącego. W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania. Organ potwierdził, iż wnioskiem z dnia 14 lutego 2022 r. (data wpływu do RIN: 17 lutego 2022 r.). Skarżący wystąpił o udostępnienie w trybie dostępu do informacji publicznej odpowiedzi na cytowanie wyżej pytanie. W odpowiedzi na powyższy wniosek, pismem z dnia 2 marca 2022 r. RIN poinformowała Skarżącego, że udzielenie informacji objętej wnioskiem nie podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p. oraz że RIN nie posiada tychże informacji w swoich zasobach, w związku z tym udzielenie żądanych informacji nie jest możliwe. W uzasadnieniu skargi Skarżący przytoczył treść art. 13 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1192 ze zm., dalej jako "Prawo o notariacie"), zgodnie z którym wniosek, o którym mowa w art. 10 § 1, powinien zawierać dane o kwalifikacjach osoby zainteresowanej, wymienionej w art. 11 lub art 12 § 1, oraz wskazywać lokal przewidywany do prowadzenia kancelarii i termin jej uruchomienia. Do wniosku osoba zainteresowana jest obowiązana dołączyć - w przypadku osoby urodzonej przed dniem 1 sierpnia 1972 r. - oświadczenie, o którym mowa w art 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2020 r. poz. 306, 284 i 322) albo informację, o której mowa w art 7 ust. 3a tej ustawy. Przepis art 10 § 1 Prawa o notariacie, o którym mowa w ww. przepisie art. 13 tejże ustawy, stanowi, że notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady izby notarialnej. Jak wynika z powyższego, adresatem wniosku osoby zainteresowanej o powołanie na notariusza i wyznaczenie siedziby jego kancelarii jest Minister Sprawiedliwości, nie zaś rada izby notarialnej. W konsekwencji oświadczenie, o którym mowa w art. 13 Prawa notariacie i które stanowi załącznik do wniosku o powołanie na notariusza oraz wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej, kandydaci na notariuszy składają do Ministra Sprawiedliwości, nie do właściwej rady izby notarialnej. Ponadto wskazać należy, iż zgodnie z art. 8 pkt 44b ustawy z dnia 18 października 2006 r. 2 o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 -1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 1633, dalej jako "ustawa lustracyjna") właściwym organem do przedłożenia oświadczenia lustracyjnego jest w stosunku do osób kandydujących na funkcję publiczną, o której mowa w art. 4 pkt 47 w stosunku do osoby ubiegającej się o powołanie do wykonywania zawodu notariusza - Minister Sprawiedliwości. Tym samym złożenie wniosku, o którym mowa wyżej oraz załączenie do niego oświadczenia lustracyjnego w żaden sposób nie powoduje, że automatycznie rada izby notarialnej posiada wiedzę o treści tegoż oświadczenia, albowiem to nie rada izby notarialnej jest organem właściwym do gromadzenia przedmiotowej dokumentacji, lecz Minister Sprawiedliwości. Wprawdzie zgodnie z cytowaną przez Skarżącego uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14, na podstawie art 10 § 1 i art 16 § 3 Prawa o notariacie w zw. z art 106 i art 28 k.p.a. izbie notarialnej przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania notariusza, niemniej nie oznacza to jednak, że RIN posiada wiedzę, czy tym bardziej prowadzi statystyki, ilu notariuszy - członków Izby Notarialnej w Krakowie złożyło oświadczenie, że byli pracownikami organów bezpieczeństwa w rozumieniu art 2 ustawy lustracyjnej. Z faktu, iż RIN jest stroną postępowań w sprawie powołania lub odwołania notariusza wynika prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów (art. 73 § 1 k.p.a.). Wymaga szczególnego podkreślenia, że jest to uprawnienie, a nie obowiązek RIN, jest zatem oczywiste, że RIN może, lecz nie musi z tego uprawnienia korzystać. Z powyższych względów w ocenie RIN nieracjonalne i pozbawione podstaw jest oczekiwanie Skarżącego, iż RIN posiada szczegółową wiedzę o wszystkich postępowaniach prowadzonych przez Ministra Sprawiedliwości w sprawie powołania notariuszy, będących członkami Izby Notarialnej w Krakowie. Ponadto wskazać należy, iż zgodnie z art. 56 ust. 1 i 2 ustawy lustracyjnej, osoba urodzona przed dniem 1 sierpnia 1972 r., która w dniu wejścia w życie ustawy pełni funkcję publiczną wymienioną w art. 4, ma obowiązek złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1, w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia powiadomienia, przy czym właściwy organ, o którym mowa w art. 8, w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy, powiadamia osobę urodzoną przed dniem 1 sierpnia 1972 r., która w dniu wejścia w życie ustawy pełni funkcję publiczną wymienioną w art. 4, o obowiązku przedłożenia temu organowi oświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1. Jak wynika z powyższego, właściwym organem do przedłożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 jest Minister Sprawiedliwości, nie zaś rada izby notarialnej. Niezależnie od powyższego, wskazać również należy, że nawet gdyby RIN dysponowała informacjami objętymi wnioskiem Skarżącego, to nawet wówczas RIN nie byłaby uprawniona do udostępnienia tychże informacji Skarżącemu w trybie przepisów u.d.i.p., albowiem podlegają one w udostępnieniu w trybie przepisów odrębnych. W tym kontekście należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W wyroku z dnia 14 lipca 2017 r. sygn. akt II SAB/Kr 119/17, Wojewódzki Sąd Admmistracyjny w Krakowie stwierdził, że w jego ocenie wśród ustaw regulujących w sposób odmienny zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi są m.in. tzw, ustawa lustracyjna oraz ustawa z 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575), dalej określana jako "ustawa o IPN". Zgodnie z art. 1 ustawy lustracyjnej, ustawa ta określa zasady i tryb ujawniania informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa oraz treść tych dokumentów, znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tryb składania oraz oceny zgodności z prawdą oświadczeń dotyczących pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z tymi organami w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. Przepisy rozdziału 4 ww. ustawy określają na czym polega udostępnianie dokumentów pozostających w zasobach IPN oraz komu dostęp do nich przysługuje i na jakich zasadach się odbywa. Ustawa wyróżnia szereg podmiotów, które z mocy jej przepisów, mają dostęp do zasobów IPN, różnicując ten dostęp w zależności od pozycji prawnej poszczególnych kategorii podmiotów. Jak wskazano wyżej, przywołane akty prawne w sposób całkowicie odmienny od ogólnych zasad dostępu do informacji publicznej, kompleksowo i w całości regulują procedurę udostępniania informacji, w tym również takich, które mają charakter informacji publicznych i stanowią lex specialis wobec u.d.i.p. Tym samym udostępnianie informacji objętych wnioskiem Skarżącego nie podlega uregulowaniom u.d.i.p., lecz stanowi przedmiot regulacji odrębnych. Z powyższych względów w ocenie RIN skarga na bezczynność wniesiona przez Skarżącego nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. W ocenie organu nie pozostaje on w bezczynności, albowiem udzielił odpowiedzi Skarżącemu we właściwej formie oraz z zachowaniem terminu wynikającego z u.d.i.p. W piśmie stanowiącym odpowiedź na wniosek Skarżącego RIN wskazała, iż nie posiada informacji żądanych przez Skarżącego oraz że w ocenie RIN przedmiotowe informacje w ogóle nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p. W takiej sytuacji RIN nie jest zobowiązana ani do udostępnienia żądanej informacji, ani do wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia, a jedynie do poinformowania Wnioskodawcy o tych okolicznościach zwykłym pismem, czemu RIN uczyniła zadość. W konsekwencji w ocenie RIN niezasadne jest żądanie Skarżącego w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia informacji objętej wnioskiem Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu w pkt 8 w związku z pkt 4 precyzuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, w tym na bezczynność w dokonywaniu czynności materialno – technicznych z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd wskazuje, że nie znalazł podstaw do przekazania, na podstawie art. 122 p.p.s.a., sprawy do rozpoznania na rozprawie. W niniejszej sprawie brak było ograniczeń, związanych z orzekaniem w trybie uproszczonym, uniemożliwiających rozpoznanie skargi. Sprawa nie wymagała przeprowadzenia rozprawy, a dla jej rozstrzygnięcia udział stron nie był niezbędny. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Rady Izby Notarialnej w udzieleniu odpowiedzi na pytanie zadane w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej zawarte we wniosku z dnia 14 lutego 2022 r., które brzmiało: "Ilu notariuszy - oprócz notariusza J. D. - członków Izby Notarialnej w Krakowie - na podstawie ustawy z dnia 18.10.2006 r. o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz o treści tych dokumentów (Dz. U. z 2013 r. poz.1388) oświadczyło, że było pracownikami organów bezpieczeństwa w rozumieniu art. 2 wyżej wymienionej ustawy". Stosownie do treści art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (ust. 1). Zgodnie z art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n.). Przechodząc do dalszych kwestii związanych z pojęciem bezczynności na gruncie u.d.i.p. należy wskazać, iż omawiana ustawa wymienia trzy formy załatwienia (zakończenia) sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu. A mianowicie organ, do którego wniesiono wniosek winien alternatywnie: udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10), odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1), umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1). Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami powołanej ustawy polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno – technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem. Odnosząc się zaś do zakresu podmiotowego ustawy, podkreślić w tym miejscu należy, iż zgodnie z ogólną regułą wynikającą z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. określającą zakres podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej w trybie cyt. ustawy, koniecznym warunkiem istnienia obowiązku udzielenia tej informacji jest , to by dana informacja była w posiadaniu danego podmiotu. W sprawie zarówno Skarżący jak i organ zgodnie twierdzą, iż Rada Izby Notarialnej jest jedynie stroną postępowania jakie toczy się przed Ministrem Sprawiedliwości, a w toku którego jednym załączników do wniosku jest składane przez kandydata na notariusza oświadczenie , o którym mowa w art 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2020 r. poz. 306, 284 i 322) albo informację, o której mowa w art 7 ust. 3a tej ustawy. Rada Izby Notarialnej nie jest zatem organem przed którym się toczy postępowanie i jako takowy organ dysponuje aktami takiego postępowania, w którym winno się znaleźć przedmiotowe oświadczenie, nie ma też prawnego obowiązku gromadzenia odpisów takich oświadczeń, ani tym bardziej prowadzenia statystyk , który z notariuszy i o jakiej treści oświadczenie złożył. Skoro w piśmie stanowiącym odpowiedź na wniosek Skarżącego RIN wskazała, iż nie posiada informacji żądanych przez Skarżącego, to tym samym jej obowiązek do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej wyczerpał się. Należy podkreślić, że organ nie pozostaje w bezczynności, albowiem udzielił odpowiedzi Skarżącemu we właściwej formie oraz z zachowaniem terminu wynikającego z u.d.i.p. Wobec powyższego w ocenie Sądu w zakresie wyznaczonym treścią skargi w niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek bezczynności organu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.