II SAB/Kr 190/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Beata Łomnicka Sędzia WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na bezczynność Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej z wniosku z dnia 18 lutego 2015r. I. zobowiązuje Okręgowy Sąd Lekarski Okręgowej Izby Lekarskiej w K. do wydania w terminie 14 dni aktu lub dokonania czynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej w K. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Stowarzyszenie [...] w W. wniosło w dniu 18 lutego 2015 r. drogą elektroniczną wniosek do Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej w K. o udostępnienie informacji publicznej dot. terminów i miejsc posiedzeń w bieżącym roku kalendarzowym ww. podmiotu. W dniu 7 października 2015 r. ww. stowarzyszenie złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej w K., domagając się zobowiązania tego podmiotu do prawidłowego rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej – z uwzględnieniem okoliczności że wnioskowane dane mają charakter informacji publicznych - w terminie 14 dni, dopuszczenia dowodu uzupełniającego z załączonych dokumentów (wniosek o udostępnienie informacji publicznej oraz dowód jego przesłania) oraz zasądzenia kosztów sądowych z uwzględnieniem opłaty sądowej, wynagrodzenia pełnomocnika, opłaty skarbowej oraz opłaty pocztowej. Strona skarżąca wniosła również o rozpoznanie sprawy najszybszym terminie. W uzasadnieniu skargi zawarto argumentację zmierzającą do wykazania, że Okręgowy Sąd Lekarski Okręgowej Izby Lekarskiej w K. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę, Okręgowy Sąd Lekarski Okręgowej Izby Lekarskiej w K. wniósł o oddalenie skargi wskazując, że wniosek został złożony na adres emailowy pracownika okręgowego sądu lekarskiego, a nie adres okręgowej izby lekarskiej. Oznacza to, że wniosek nie został skutecznie złożony. Stosownie bowiem do art. 21 pkt 4 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich okręgowy sąd lekarski jest organem izby lekarskiej. Natomiast stosownie do art. 34 tej ustawy, obsługę organizacyjno-administracyjną, finansową i prawną organów okręgowej izby lekarskiej zapewnia biuro Okręgowej Izby Lekarskiej. Informacja o właściwych do kontaktu adresach mailowych biura widnieje na stronie internetowej http://izbalekarska.pl/kontakt/telefony-i-dane-teleadresowe, jak również http://izbalekarska.pl/kontakt. Skoro wniosek o udostępnienie informacji publicznej został wysłany na niewłaściwy adres poczty elektronicznej, nie ma potrzeby przeprowadzenia rozważań w zakresie terminowości rozpatrzenia wniosku. Gdyby wniosek wpłynął na adres biura, zostałby stosowanie zadekretowany, a odpowiedź udzielona niezwłocznie. Podmiot podkreślił, że strona skarżąca nie ponowiła w żaden sposób swojego wniosku. Z ostrożności Okręgowy Sąd Lekarski wskazał, że dla uznania bezczynności organu konieczne jest uprzednie ustalenie, czy wniosek strony dotyczy informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, oraz czy dany podmiot był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności, a mimo to nie podjął działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Zdaniem podmiotu, dostęp do informacji, których żądał wnioskodawca, reguluje dyspozycja art. 156 kpk, stosowanego do postępowań przed Okręgowym Sądem Lekarskim na mocy art. 112 pkt 1 ustawy o izbach lekarskich. Jest to przepis szczególny, o którym mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W piśmie z 28 października 2015 r. poinformowano stronę skarżącą, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jak wynika z kolei z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności wypada wspomnieć, że w niniejszej sprawie nie występował wymóg wyczerpania środków zaskarżenia, określony w art. 52 § 1 ustawy P.p.s.a. Powszechnie w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że w przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej w przedmiocie dostępu do informacji publicznej stronie nie przysługuje na drodze administracyjnej żaden środek zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. o sygn. akt I OSK 601/05, wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 marca 2006 r. o sygn. akt II SAB/Wa 1/06, dostępny w internetowej bazie orzeczniczej NSA). Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r., poz. 1198 ze zm.,) będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej zawartego w art. 61 Konstytucji RP, reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych oraz wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu, i z jakich przyczyn żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Przedmiotem skargi jest bezczynność Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej polegająca na nieudostępnieniu stronie skarżącej informacji publicznej dotyczących miejsc w terminów posiedzeń tego podmiotu w 2015 r. Zgodnie z ustawą z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. z 2015 r. poz. 651) lekarze i dentyści zorganizowani są na zasadach samorządu zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ww. ustawy, samorząd reprezentuje osoby wykonujące zawody zaufania publicznego - lekarza i lekarza dentysty oraz sprawuje pieczę nad należytym wykonywaniem obowiązków zawodowych w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Jednostkami organizacyjnymi samorządu są między innymi okręgowe izby lekarskie, które działają przez swoje organy określone w ustawie (art. 3). Zgodnie z art. 21 ustawy o izbach lekarskich, organem okręgowej izby lekarskiej jest m.in. okręgowy sąd lekarski, który rozpatruje sprawy z zakresu odpowiedzialności zawodowej lekarzy (art. 30 ustawy o izbach lekarskich). Okręgowy sąd lekarski jest zatem jednym z organów okręgowej izby lekarskiej, przy pomocy którego samorząd zawodu lekarskiego wykonuje zadania publiczne z zakresu ochrony interesu publicznego, wobec czego, należy uznać, że na mocy art. 4 u.d.i.p. zobowiązany jest do udzielenia informacji publicznej. Kwestią sporną w niniejszej sprawie była skuteczność złożonego wniosku, albowiem podmiot stanął na stanowisku, że wniesienie żądania udostępnienia informacji publicznej drogą elektroniczną na adres: [...] który nie jest podany na stronie internetowej jako adres kontaktowy biura - oznacza, że wniosek nie został skutecznie wniesiony i organ nie był zobowiązany do udzielenia żądanej odpowiedzi. W ocenie sądu, pogląd zaprezentowany w odpowiedzi na skargę jest błędny. Złożenie wniosku wszczyna postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej, które jest szczególnym postępowaniem administracyjnym o częściowo tylko sformalizowanym charakterze. Co do zasady nie toczy się ono w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego – gdyż nie wskazuje na to ani u.d.i.p., ani też nie są spełnione przesłanki z art. 1 § 1 k.p.a. – a ustawa o dostępie do informacji publicznej normuje je tylko fragmentarycznie (por. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 59). Ustawa ta w szczególności nie określa wymogów co do formy i treści wniosku o udzielenie informacji publicznej. Nie zawiera również odesłania do innych przepisów w tym zakresie, np. do Kodeksu postępowania administracyjnego. Wniosek składany w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej winien zatem spełniać minimalne wymogi tj. jasne sformułowanie, z którego będzie wynikać, co jest przedmiotem żądania udostępnienia informacji publicznej. Z przepisów art. 10 ust. 2 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że adresat wniosku jest zobligowany do, w miarę możliwości, niezwłocznego udostępnienia żądanej informacji publicznej. W myśl art. 10 ust. 2 u.d.i.p. informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku – co wskazuje na zasadniczą możliwość obrania dowolnej formy wniosku, w tym i ustnej albo elektronicznej za pośrednictwem poczty e-mail. Cytowana regulacja zmierza do odformalizowania, uproszczenia i przyspieszenia postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Ustawodawca w tym względzie założył, że wnioskodawca będzie zainteresowany jak najszybszym rozpoznaniem jego wniosku. W świetle powyższego należy stwierdzić, że wniesienie wniosku za pomocą poczty elektronicznej było dopuszczalne. Co istotniejsze, wbrew twierdzeniu organu, wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony skutecznie, albowiem wysłano go na adres poczty elektronicznej podany na stronie http://izbalekarska.pl/info-prawne/okregowy-sad-lekarski/ jako "kontakt" do okręgowego sądu lekarskiego. Nadmienić wypada, że Okręgowy Sąd Lekarski nie kwestionował faktu, że wniosek z dnia 18 lutego 2015 r. wpłynął na podaną wyżej skrzynkę e-mailową. W tej sytuacji, w ocenie sądu, wniosek został skierowany na właściwy adres i brak jego rozpoznania, w zakreślonym przez ustawę o dostępie do informacji publicznych terminie, przesądza o bezczynności organu. Zdaniem Okręgowego Sądu Lekarskiego, żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, albowiem na mocy art. 112 pkt 1 ustawy o izbach lekarskich dostęp do tych informacji reguluje art. 156 kpa, który stanowi przepis szczególny o którym mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej . Również i w tym zakresie organ nie ma racji. Przede wszystkim sąd zwraca uwagę, że art. 156 kpa - na który powołał się podmiot - reguluje zagadnienie udostępniania akt osobom uprawnionym, a więc jego postanowienia nie dotyczą materii objętej przedmiotowym wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Na marginesie można wskazać, że prawo wglądu do akt danej sprawy, na które powołuje się Okręgowy Sąd Lekarski, przysługuje stronom konkretnego postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej. W tym przypadku, zgodnie z art. 56 ustawy o izbach lekarskich, stronami postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy są pokrzywdzony oraz lekarz, którego dotyczy postępowanie, lub obwiniony, a także rzecznik odpowiedzialności zawodowej. Stronie postępowania udostępnia się zatem akta sprawy na zasadach procesowych. Natomiast dostęp osoby trzeciej do dokumentów urzędowych, będących częścią akt indywidualnego postępowania, odbywa się wyłącznie w oparciu o ustawę o dostępie do informacji publicznej. Ustawa o izbach lekarskich wyraźnie wskazuje w jakich sprawach sąd lekarski orzeka na posiedzeniu. W szczególności art. 79 ust. 1 wprowadza zasadę, że postępowanie przed sądem lekarskim odbywa się na rozprawie jawnej. Ponadto kwestia posiedzeń sądu została uregulowana również w art. 17 ust. 4 oraz art. 77 ust. 3. Zacytowane wyżej przepisy wskazują kiedy Okręgowy Sąd Lekarski odbywa posiedzenia i kiedy mają one charakter jawny a kiedy nie; czym innym jest jednak możliwość wzięcia udziału w posiedzeniu a czym innym informacja kiedy ma miejsce. Nie ulega wątpliwości, że żądanie informacji o terminie i miejscu posiedzeń sądu stanowi informację publiczną, albowiem dotyczy realizowania przez organ samorządu zawodowego ustawowych zadań. Podejmowane na tych posiedzeniach rozstrzygnięcia sądów dyscyplinarnych samorządów zawodowych odnoszą się bowiem do spraw publicznych, gdyż służą realizacji zadań publicznych, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji i w ustawach regulujących działanie samorządu zawodowego. Podmiot do którego został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej, powinien udostępnić tę informację w formie czynności materialnotechnicznej (art. 10 ustawy), albo odmówić jej udostępnienia decyzją (art. 16 ust. 1 ustawy). Możliwe jest również umorzenie postępowania poprzez wydanie decyzji w myśl art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2 ustawy. Pozostawanie w bezczynności przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, oznacza niepodjęcie przez ten podmiot, we wskazanym w art. 13 ww. ustawy terminie, stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, LEX nr 236545). Jak wynika z akt sprawy, Okręgowy Sąd Lekarski Izby Lekarskiej w Krakowie w sprawie z wniosku skarżącego nie podjął żadnej z omówionych powyżej czynności. Pismo z dnia 28 października 2015 r. nie stanowi w tym przypadku załatwienia wniosku skarżącego zgodnie z wymogami ustawy. Powyższa konstatacja prowadzi do wniosku, że organ pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu żądania informacji publicznej. Z tego też względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w pkt I wyroku zobowiązał go do załatwienia wniosku strony skarżącej (art. 149 1 pkt 1 p.p.s.a.). Jednocześnie w pkt II wyroku sąd orzekł, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność w rozpoznaniu wniosku nie wynikała bowiem z oczywistego naruszenia przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz wynikała z błędnego przekonania organu, że wniosek nie został wniesiony skutecznie, a ponadto nie dotyczył informacji publicznej. Ponadto strona skarżąca nie podjęła żadnych działań mających na celu przeciwdziałanie stwierdzonej bezczynności organu, wnosząc skargę po upływie niemal 6 miesięcy. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200, 205 § 2 P.p.s.a w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 490). Na zasądzoną kwotę składają się: wpis w wysokości 100 zł, wynagrodzenie radcy prawnego 240 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł. Zgodnie z art. 205 § 2 ppsa do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Koszty związane z prowadzeniem korespondencji, w tym koszty przesłania skargi do organu administracji publicznej nie mieszczą się w powyższym katalogu.