II SAB/Kr 216/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na bezczynność Wójta Gminy Z. p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu . W dniu 10 stycznia 2013r. B.J. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na bezczynność Wójta Gminy Z. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na fakt, iż rodzina posiada niski dochód miesięczny, z trudem wystarczający na pokrycie wszystkich bieżących kosztów utrzymania. Wskazuje, iż 6 listopada 2012r. otrzymała wypowiedzenie z pracy, a od 1 stycznia 2013r. pozostaje osobą bezrobotną, na utrzymaniu męża. Małżonkowie maja na utrzymaniu dwoje dzieci w wieku szkolnym, skarżąca, z uwagi na niejasna sytuację prawną związaną z jej zwolnieniem z pracy, nie jest zarejestrowana jako bezrobotna i nie pobiera zasiłku. Dodatkowo wskazuje, iż przedmiotowe postępowanie dotyczy tylko i wyłącznie jej osoby i stąd nie powinna obciążać kosztami sądowymi małżonka. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem oraz dwojgiem dzieci w wieku 10 i 12 lat. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę małżonka w wysokości 4200 zł. Skarżąca od 1 stycznia 2013r. jest osobą bezrobotną. Z akt sprawy wynika, iż małżonek skarżącej posiada dom o pow. 141 m2. Wnioskodawczyni zaś jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 0,40 ha. Strona nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości. W uzupełnieniu zaś swego wniosku podaje, iż mąż jest współwłaścicielem samochodu osobowego Honda Civic z 1998r. Wskazuje ponadto, iż posiadana nieruchomość rolna nie jest użytkowana rolniczo i nie przynosi dochodów, sama skarżąca nie posiada oszczędności, natomiast rachunek bankowy posiada mąż skarżącej, jednakże nie zna wysokości środków finansowych na nim zgromadzonych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Rodzina skarżącej posiada stały dochód z tytułu wynagrodzenia za prace małżonka, ma majątek w postaci domu jednorodzinnego, działki o pow.0,40 ha. Skarżąca ujawnia, iż małżonek posiada konto bankowe, nie oświadcza natomiast jakiej wysokości środki są na nim zgromadzone. Wnioskodawczyni nie wykazuje też nadzwyczajnych kosztów obciążających ewentualnie budżet domowy jak np. koszty specjalistycznego leczenia czy spłaty kredytu. Nie ulega wątpliwości, iż obecnie sytuacja materialna samej skarżącej uległa pogorszeniu ze względu na utratę pracy, jednakże przy ocenie sytuacji bytowej bierze się pod uwagę całokształt sytuacji materialnej rodziny i to obowiązkiem skarżącej jest wykazanie np. stanu środków finansowych na rachunku małżonka do czego była zobowiązana wezwaniem sądu`. Małżonkowie bowiem są zobowiązani, również na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do wzajemnej pomocy i nie ma znaczenia fakt, iż sprawa dotyczy osobiście tylko jednego z nich. Wiedza zaś o stanie konta i posiadanych środkach finansowych na rachunkach bankowych ma istotne znaczenie dla oceny całokształtu przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy bądź jego odmowę. Każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można jednak pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata uznano, iż strona również nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru w sprawie, szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest konieczny. Orzekający, oceniając przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika bada jedynie sytuację materialną wnioskodawcy, a nie charakter, okoliczności sprawy, czy też potrzebę udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Zdaniem orzekającego, sytuacja materialno – finansowa przedstawiona przez skarżącą, niepełna o wiedzę z zakresu oszczędności małżonka, nie uzasadnia zatem przyznania jej prawa pomocy również w zakresie ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).