II SAB/Kr 25/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska (spr.) WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Janiny Porazińskiej w Szczytnikach w przedmiocie dostępu do informacji publicznej na wniosek z dnia 14 grudnia 2024 r. I. stwierdza, że Dyrektor Szkoły Podstawowej im. Janiny Porazińskiej w Szczytnikach dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 14 grudnia 2024 r., a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności, III. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Janiny Porazińskiej w Szczytnikach na rzecz skarżącego P. N. kwotę 117 (sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 14 grudnia 2024 r. P. N. zwrócił się drogą e-mailową do Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Janiny Porazińskiej w Szczytnikach o informację, czy szkoła zawierała w latach 2022, 2023, 2024 umowy z kościołami lub innymi związkami wyznaniowymi lub ich osobami prawnymi. Pismem z dnia 6 stycznia 2025 r. (data wpływu do organu 13 stycznia 2025 r.) P. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Janiny Porazińskiej w Szczytnikach, zarzucając organowi brak rozpoznania wniosku z dnia 14 grudnia 2024 r. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: u.d.i.p.) poprzez brak udostępnienia informacji publicznej pomimo upływu terminu ustawowego oraz brak poinformowania o braku możliwości udostępnienia informacji publicznej w określonym ustawowo terminie ze wskazaniem powodów opóźnienia oraz brak wyznaczenia nowego terminu udostępnienia informacji. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, 3) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że wniosek z dnia 14 grudnia 2024 r. dotyczy informacji publicznej, bowiem dotyczy dysponowania mieniem publicznym, jakim jest mienie należące do organu. Z kolei organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Jednakże pomimo upływu terminów ustawowych organ nie ustosunkował się do wniosku skarżącego, jak również nie poinformował go o przyczynach opóźnienia w udostępnieniu informacji publicznych i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 17 stycznia 2025 r. (omyłkowo oznaczonym "17.01.2024 r.") organ podał, że Szkoła im. Janiny Porazińskiej w Szczytnikach w latach 2022, 2023, 2024 nie podpisywała umów z kościołami lub innymi związkami wyznaniowymi lub ich osobami prawnymi. Jednocześnie wskazał, że w dniu 24 października 2024 r. zostało zawarte porozumienie między Gminą Gdów a Gminą Miejską Kraków dotyczącą organizacji pozaszkolnego punktu katechetycznego oraz o udziale w kosztach dla uczniów Kościoła [...] do którego uczęszcza jeden uczeń ze Szkoły Podstawowej im. Janiny Porazińskiej w Szczytnikach. Podobne porozumienia było podpisane w 2023 r. W roku 2022 nie zawarto takich porozumień. Jednocześnie organ wyjaśnił, że z racji na wytężony czas spotkań, wydarzeń szkolnych, okres przed zimową przerwą świąteczną, nie udzielono odpowiedzi terminowo. Z kolei w odpowiedzi na skargę z dnia 21 stycznia 2025 r. organ wniósł o umorzenie postępowania, wskazując, że w piśmie z dnia 17 stycznia 2025 r. udzielił wnioskowanej informacji publicznej. Jednocześnie powtórzył, że udzielenie informacji publicznej nie nastąpiło w terminie ustawowym 14 dni od otrzymania wniosku z powodu wytężonego okresu spotkań, zebrań z rodzicami, wydarzeń szkolnych przed zimową przerwą świąteczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 935, dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Według art. 149 § 1a P.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 21 u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy P.p.s.a., z tym że: 1) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi, 2) skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej środkiem zaskarżenia wskazanym w art. 52 P.p.s.a. Prawo do informacji publicznej zostało zagwarantowane w art. 61 ust.1 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. W zakres tego prawa wchodzi również dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP). Sposób realizacji prawa do informacji publicznej określa ww. ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Stanowi ona m.in., że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie (art. 1 ust. 1), a nadto określa podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej (art. 4), jak też katalog informacji (otwarty) mieszczących się w zakresie przedmiotowym prawa do informacji publicznej (art. 6). Rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga ustalenia następujących kwestii: czy adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanej informacji, czy przedmiot wniosku dotyczy informacji publicznej, czy żądana informacja publiczna znajduje się lub może się znajdować w posiadaniu zobowiązanego podmiotu, czy jest to informacja prosta czy przetworzona, czy udostępnienie żądanych informacji nie podlega ograniczeniu ze względu na wartości prawnie chronione, czy organ posiada środki techniczne umożliwiające udostępnienie informacji w sposób wskazany przez wnioskodawcę. Jeśli przedmiotem żądania wnioskodawcy jest informacja publiczna w rozumieniu ww. ustawy, a organ będący adresatem wniosku taką informację posiada, udostępnia ją w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast udostępnienie informacji publicznej jest niedopuszczalne z przyczyn określonych w ustawie, organ powinien odmówić udostępnienia informacji publicznej, co wymaga podjęcia rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Z kolei zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. Wobec powyższego, o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia tej informacji nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Zauważyć również należy, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Z bezczynnością możemy mieć zatem do czynienia nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawiei zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 10 sierpnia 2023 r., II SAB/Op 28/23). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Janiny Porazińskiej w Szczytnikach jako organ szkoły publicznej stanowiącej jednostkę organizacyjną gminy, jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Również przedmiot żądanej informacji stanowi informację o działalności organów władzy publicznej w rozumieniu art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i sprawę publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Nie budzi również wątpliwości, że wnioskujący o informację publiczną zwrócił się w dopuszczalny sposób (drogą mailową) do podmiotu zobowiązanego, co miało miejsce 14 grudnia 2024 r. W tej sytuacji obowiązkiem Dyrektora Szkoły było udzielenie odpowiedzi do dnia 28 grudnia 2024 r., względnie powiadomienie o przedłużeniu terminu, zgodnie z wymogami art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Tymczasem organ w tym terminie ani nie udzielił odpowiedzi, ani nie poinformował o przedłużeniu terminu, co oznacza, że dopuścił się bezczynności. Stan bezczynności istniał w dniu złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, tj. w dniu 13 stycznia 2025 r. (data wpływu do organu). Jak wynika z akt sprawy i udzielonej odpowiedzi na skargę, w dniu 17 stycznia 2025 r., po wniesieniu skargi, informacja wnioskowana w mailu z 14 grudnia 2024 r., została udzielona. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Sąd w punkcie I sentencji wyroku stwierdził, że Dyrektor Szkoły Podstawowej im. Janiny Porazińskiej w Szczytnikach dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 14 grudnia 2024 r. Stwierdzenie bezczynności wynika z ustalenia, że organ przekroczył termin udzielenia odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej. Jest to okoliczność obiektywna, której nie podważają okoliczności podane w piśmie z dnia 17 stycznia 2025 r., ani w odpowiedzi na skargę. Kwestie organizacyjne związane z funkcjonowaniem szkoły, organizacją pracy, w tym natężony czas pracy w okresie poprzedzającym zimową przerwę świąteczną obciążają podmiot zobowiązany do udzielania informacji publicznej. Podane przez Dyrektora Szkoły okoliczności Sąd wziął natomiast pod uwagę, oceniając charakter zaistniałej bezczynności, zgodnie z wymogami art. 149 § 1a P.p.s.a. Po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy Sąd uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie wskazuje się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., II OSK 468/13, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r., II GSK 1619/18). W niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, a bezczynność wynikała z przyczyn organizacyjnych i błędnej kwalifikacji wniosku. Nie bez znaczenie jest również fakt, że organ udzielił informacji niezwłocznie po wniesieniu skargi. Wobec udostępnienia informacji przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, w punkcie II sentencji wyroku Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie III sentencji, zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 117 zł, co obejmuje kwotę uiszczonego wpisu (100 zł) oraz opłaty od pełnomocnictwa (17 zł). W uzasadnieniu Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie, pomimo wniesienia skargi przez radcę prawnego, Sąd postanowił zastosować art. 206 p.p.s.a., poprzez odstąpienie od zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w części – tj. w zakresie wynagrodzenia występującego w sprawie radcy prawnego. Powyższe rozstrzygnięcie jest uzasadnione faktem, że – jak wiadomo Sądowi z urzędu – pełnomocnik reprezentuje skarżącego w dziesiątkach jednorodzajowych i nieskomplikowanych postępowań. W tej sytuacji, sporządzenie skargi nie jest czynnością wymagającą szczególnego zaangażowania profesjonalisty, lecz powielenie składanych uprzednio pism. Reprezentowanie skarżącego nie wymagało też osobistego stawiennictwa pełnomocnika, gdyż rozstrzygnięcie zapadło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.