II SAB/Kr 366/14

Sygn. akt II SAB/Kr 366 /14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Mariusz Kotulski (spr.) WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi R.S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla K. w K. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego dla K. w K. do wydania w terminie 14 dni aktu lub podjęcia czynności w przedmiocie udzielenia informacji publicznej na wniosek R.S. z dnia 10 lutego 2014 r. II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. R. S., pismem z dnia 22 września 2014r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w K., polegającą w jego ocenie na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia 10 lutego 2014r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm. zwana dalej "u.d.i.p.") przy jednoczesnym niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z art. 17 ust. 1 cyt. ustawy. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: W dniu 10.02.2014r. strona skarżąca, przesłała do Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w K. (zwanego dalej "organem"), wniosek o udostępnienie informacji publicznej, powołując się na "art. 61 Konstytucji oraz ustawę o dostępie do informacji publicznej". Treść tego wniosku obejmowała prośbę o przesłanie "wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami z lat 2010-2014 wydanych w sprawach rejestrowanych w repertorium C pod symbolem 056-056s". Wedle woli wnioskodawcy, samo udzielenie tych informacji miało nastąpić poprzez nadesłanie ich zapisanych na płycie CD/DVD. Organ odpowiedział na wniosek pismem z dnia 14.03.2014r., poprzez które wezwał wnioskodawcę do uiszczenia kwoty 4425 zł, tytułem opłaty za udzielenie informacji publicznej. Natomiast w przypadku przekazania informacji w wersji "papierowej" byłby to koszt 5250 zł. Nie przesłał w nim jednak żadnych informacji, o jakie wnioskowała strona skarżąca. Pismem z dnia 22.09.2014r. strona skarżąca, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność organu, polegającą w jej ocenie na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia 10 lutego 2014r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) przy jednoczesnym niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z art. 17 ust. 1 cyt. ustawy. Poprzez tą skargę wniesiono o : 1. zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej przez skarżącego informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z dnia 10.02.2014r.; 2. stwierdzenie, iż bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 w związku z art. 149 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn.: Dz, U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; zwaną dalej "p.p.s.a."); 4. przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu; A także zarzucono organowi następujące naruszenia: 1. art. 1 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., poprzez błędne kwestionowanie prawa skarżącego do uzyskania informacji publicznej; 2. art. 13 ust. 1 u.d.i.p., poprzez nieudostępnienie informacji publicznej bez zbędnej zwłoki; 3. art. 15 ust. 2 u.d.i.p., poprzez nieudostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od powiadomienia odebranego przez skarżącego w dniu 21.03.2014r.; 4. art. 16 ust. 1 u.d.i.p., poprzez brak wydania decyzji w sytuacji, gdy stanowisko organu było negatywne wobec wniosku strony; 5. art. 3 ust. 1 pkt. 1 w związku z art. 4 ust. 1 pkt. 1 w związku z art. 5 ust. 3 w związku z art. 6 ust. 4 litera a tiret pierwszy u.d.i.p., poprzez długotrwałą bezzasadną odmowę udostępnienia informacji publicznej dotyczącej władzy publicznej; Pismem z dnia 29.09.2014r. organ skierowało do skarżącego kolejne pismo, w którym poinformował, iż z przyczyn technicznych, realizacja wniosku w całości jest utrudniona. Jako przyczynę tego wskazano ograniczenia sprzętowe w Sądzie Rejonowym dla [...] w K. Organ, działając przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata A. K., pismem skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 08.10.2014r., udzielił również odpowiedzi na skargę. W jej treści wniósł o wezwanie skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz o oddalenie skargi w całości, w przypadku uzupełnienia wskazanych braków w terminie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podniesiono, iż działalność skarżącego może stanowić nadużycie prawa podmiotowego, mające na celu paraliż pracy sądu. Ponadto, jako uzasadnienie niezrealizowania wniosku, podano brak odpowiedzi skarżącego na pismo z dnia 29.09.2014r. Co więcej zwrócono też uwagę, iż organ nigdy nie twierdził, iż wnioskowane informacje nie należą do kategorii informacji publicznych. W treści odpowiedzi na skargę zawarto także listę wspomnianych wyżej braków formalnych. Postanowieniem, wydanym przez referendarza sądowego przy Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie, z dnia 17.10.2014r. zwolniono skarżącego od kosztów sądowych i ustanowiono dla niego radcę prawnego, którego wyznaczenie zostało polecone Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu dnia 10.02.2014r. Treść tego wniosku obejmowała prośbę o przesłanie "wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami z lat 2010-2014 wydanych w sprawach rejestrowanych w repertorium C pod symbolem 056-056s". Sąd zauważa, iż organ w piśmie dnia 14.03.2014r., wezwał wnioskodawcę do uiszczenia stosownej opłaty, a pismem z dnia 29.09.2014r., wskazał na techniczne problemy realizacji wniosku. Nie umyka także uwadze Sądu, iż działania skarżącego, mogą budzić wątpliwości, co do jego intencji. Sąd nie wyklucza, iż cele, jakimi kieruje się strona skarżąca, nie są do końca związane z interesem publicznym. Tym niemniej Sąd nie jest ani uprawniony, ani też predestynowany do dokonywania oceny pobudek obywateli, ubiegających się o udzieleni im informacji publicznej, czy też zakresu korzystania z przyznanych im praw podmiotowych, także w kontekście potencjalnego ich nadużycia. Po pierwsze należy zwrócić uwagę na fakt, iż brak jest (czy to w samej u.d.i.p., czy też w jakiejkolwiek innej ustawie) przepisów, które uzależniałyby udzielenie informacji publicznej, od wcześniejszego uiszczenia stosownej opłaty. Organ zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie może odmówić jej udzielenia z powodu braku uiszczenia opłaty. (wyrok WS z 29.05.2013r., sygn. I SA/Sz 338/13. Jednocześnie podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej kosztom związanym ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. (wyrok WSA z 5.03.2014r., sygn. akt II SA/Wa 2384/13. W przypadku braku dobrowolnego uiszczenia żądanej opłaty będzie ona podlegać przymusowej egzekucji. Samo utalenie wysokości opłaty za dostęp do informacji publicznej następuje w drodze aktu, stwierdzającego obowiązek poniesienia opłaty oraz ustalającego jej wysokość, który kreuje zobowiązanie o charakterze finansowym. Akt ten może być określony przykładowo jako: "zarządzenie", "zawiadomienie", "wezwanie", "informacja", czy nawet "postanowienie" (choć ostatnie z tych określeń nie jest najwłaściwsze, ponieważ może wprowadzać w błąd) jak również może nie zawierać określenia formy i stanowić pismo skierowane do wnioskodawcy. Samo zawarcie w treści pisma informacji o wysokości opłaty za udostępnienie informacji publicznej wypełnia dyspozycję normy z art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Przyjęta nazwa pisma nie ma jednak znaczenia, gdyż nie jest to decyzja czy postanowienie, lecz akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Stwierdzenie istnienia obowiązku udostępnienia informacji publicznej przesądza o tym, że ustalenie wysokości opłaty za dostęp do informacji publicznej jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Od takich aktów nie przysługuje zażalenie, lecz wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Co istotne nie istnieje możliwość uzależnienia wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej od uprzedniego wniesienia opłaty, o której mowa w art. 15 u.d.i.p. Podmiot udostępniający daną informację nie może "z góry żądać" wniesienia tej opłaty. (postanowienie NSA z 1.10.2013r., sygn. OSK 2139/13). Po drugie, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. organ winien udzielić odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od złożenia wniosku, chyba, że terminie ten uległ przedłużeniu w trybie ust. 2 wskazanego artykułu. Tymczasem pierwszą odpowiedzią na wniosek z dnia 10 lutego 2014r., było pismo organu z 14 marca 2014r., a brak jest podstaw do uznania, iż organ dokonał przedłużenia terminu we wskazanym trybie. Również o wysokości wspomnianej opłaty organ winien był powiadomić stronę skarżącą w terminie 14 dni, jak stanowi art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Odpowiedź na złożony przez skarżącego wniosek nastąpiła dopiero po miesiącu, a nie jak przewiduje prawo w terminie do 14 dni, a termin ten nie został nawet przedłużony przez organ (co prawo dopuszcza do 2 miesięcy od daty złożenia wniosku). W świetle powyższego należy stwierdzić, iż organ pozostaje w bezczynności, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie niewątpliwie zachodziła sytuacja w przypadku, której organ nie mógł udzielić informacji publicznej w całości w formie zgodnej z treścią wniosku. Zrozumiale jest dla Sądu, iż z racji ograniczeń personalnych i technicznych organ nie mógł w zwykłym terminie (14 dni) udzielić informacji publicznej wnioskodawcy w formie elektronicznej (na płycie CD/DVD). Zgodnie z treścią art. 14 ust. 2 u.d.i.p. winien jednak był poinformować o tym wnioskodawcę wcześniej, niż dopiero w piśmie z końca września 2014r. Co więcej, zdając sobie sprawę z kosztów i czasu potrzebnego do udzielenia wnioskowanej informacji, organ mógł dokonać przedłużenia terminu do udzielenia informacji w trybie art. 13 ust.2 u.d.i.p. W konsekwencji Sąd stwierdza, że zostały spełnione przesłanki do zastosowania art.149 p.p.s.a. i zobowiązał Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w K. do wydania w terminie 14 dni aktu lub podjęcia czynności w przedmiocie udzielenia informacji publicznej na wniosek skarżącego z 10.02.2014r. Biorąc zaś pod uwagę, że pomiędzy datą złożenie wniosku o udzielenie informacji publicznej a dniem wyrokowania upłyną znaczy okres czasu, w którym tych informacji nie udzielono, ani nie wydano żadnego aktu w tym względzie, to stwierdzić należy, że bezczynność ta miała miejsce w rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Sąd nie widzi jednak potrzeby nałożenia grzywny porządkującej na organ, zwłaszcza w kontekście niejasnych motywów skarżącego, który złożył kilka podobnych wniosków w skali kraju w innych sądach, znacznej ilości materiału, który wymagał analizy i przygotowania do udostępnienia, kosztów z tym związanych, a przede wszystkim trudności technicznych, o których wspomniał organ w treści swojego pisma z września 2014r.