II SAB/Kr 44/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P.B. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w B. p o s t a n a w i a wniosek oddalić W odpowiedzi na wezwanie do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł od skargi na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w B. skarżący P.B. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem B.B. ur. 11 kwietnia 2005 roku. Ich miesięczny dochód wynosi średnio 1.300 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego wraz uznaniową premią. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi ¾ domu w budowie. Skarżący nie dysponuje oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy P.B. podniósł, iż od dłuższego czasu ponosi koszty związane z dochodzeniem swoich praw przed sądem. Obecnie trwa kilka postępowań egzekucyjnych wobec skarżącego, dlatego otrzymuje on 2/5 pensji (około 1.150 zł). W styczniu, w związku z czasowym wstrzymaniem dwóch egzekucji, otrzymał on wyjątkowo 1.600 zł. Skarżącemu brakuje środków na obsługę zadłużenia wynikającego z zaciągniętych kredytów długoterminowych, które wynosi miesięcznie 1.311 zł. Na dzień składania wniosku zobowiązania wobec banków z tytułu kredytów wynosiły około 37.000 zł (21.861 zł [...] , 16.000 [...] oraz debet (1.950 zł) i karta kredytowa (ponad [...] zł), co daje łącznie około 42.000 zł. Na inne wydatki (żywność, media) brakuje skarżącemu środków. Egzystuje dzięki pomocy dobrych ludzi. Obecnie egzekucji komorniczej podlega około 16.000 zł. Żona odmówiła skarżącemu pomocy finansowej. P.B. złożył do sądu wniosek o zobowiązanie jej do pomocy, lecz bezskutecznie. W tej sytuacji skarżący nie ma wolnych środków na opłacenie kosztów sądowych i adwokata. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący został wezwany do złożenia wyjaśnień i stosownych dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, a to: zaświadczenia od pracodawcy o wysokości dochodów uzyskanych przez skarżącego w miesiącu lutym 2013 roku, wykazanie stanu majątkowego oraz dochodów żony wnioskodawcy poprzez przesłanie zaświadczenia z jej zakładu pracy o wysokości miesięcznych dochodów uzyskanych w miesiącu lutym 2013 r., ewentualnie odpisu prawomocnego wyroku rozwiązującego małżeństwo, czy orzekającego separację, wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy (w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty), wykazanie jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz udokumentowanie tych wydatków za pomocą kopii rachunków, faktury za ostatni okres rozliczeniowy (m.in. gaz, woda, energia elektryczna, telefon, koszty ubezpieczenia; aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości itp.), dodatkowo należało wskazać kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu rzeczonych opłat, a w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże opłat należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność, udokumentowanie zajęć komorniczych wraz z wykazaniem wysokości pozostałych do spłaty obciążeń egzekucyjnych, a także dokumentów potwierdzających zaciągnięcie kredytów wraz z harmonogramem ich spłat. Powyższe dokumenty i oświadczenia skarżący winien był nadesłać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie, jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru, zostało doręczone skarżącemu w dniu 21 marca 2013 roku. Tym samym termin do uzupełnienia braków upływał z dniem 28 marca 2013 roku. W dniu 29 marca 2013 roku do tut. Sądu wpłynęło drogą elektroniczną pismo P.B. z wyjaśnieniem, iż dokumenty, o których mowa w wezwaniu z dnia 13 marca 2013 roku zostały już dostarczone lub skarżący wykazał dlaczego nie może ich doręczyć (pismo z dnia 10 sierpnia 2012 roku złożone na dzienniku podawczym tutejszego sądu). Jednocześnie skarżący wniósł o wydłużenie terminu na dosłanie innych dokumentów, o jakich mowa w wezwaniu o 7 dni, albowiem uzyskanie dokumentów nie zależy od skarżącego, lecz od innych niezależnych organów lub instytucji. W związku z tym, że wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie został przez skarżącego podpisany, zarządzeniem z dnia 9 kwietnia 2013 roku skarżący został wezwany do własnoręcznego podpisania wniosku w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 22 kwietnia 2013 roku. Pomimo upływu terminu skarżący nie uzupełnił braku. Nie przesłał także dokumentów i oświadczeń, o które był wzywany. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych i ustanowienia na jego rzecz adwokata z urzędu, winien był przekonać sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie. Zdaniem orzekającego skarżący nie wykazał, iż w stosunku do jej osoby zachodzą przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez skarżącego wykonane. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów, o których wezwanie skarżący był wezwany, ani wyjaśnień, dlaczego nie mogą być doręczone, wbrew temu, co twierdzi skarżący w piśmie z dnia 27 marca 2013 roku. Natomiast wniosek o przedłużenie terminu obarczony brakiem formalnym w postaci braku własnoręcznego podpisu, nie wywołuje skutków prawnych. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało, że dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczyły do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji majątkowej, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Nieudzielanie przez skarżącego informacji, o których mowa w skierowanym do niego wezwaniu, a także nieprzesłanie dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych P.B. . W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym wniosek o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II OZ 1112/06, postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt II FZ 126/05) należało oddalić na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270).