II SAB/Kr 47/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi J.K. na bezczynność Wójta Gminy S. p o s t a n a w i a I) umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II) ustanowić dla J.K. radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.K. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z danych zawartych w urzędowym formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest inwalidą pierwszej grupy utrzymującą się z renty w wysokości 1.325,25 zł. Wnioskodawczyni nie dysponuje żadnym majątkiem, zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Stałe wydatki skarżącej przedstawiają się następująco: energia elektryczna 118,55 zł, woda 20 zł, wywóz śmieci 34 zł, ubezpieczenie 63,60 zł, zakup lekarstw 250-300 zł oraz raty zaciągniętych pożyczek: [....] Bank 54,82 zł, banki spółdzielcze 83,74 zł, 115,61 zł i 60 zł. Wnioskodawczyni podniosła, iż nie ma możliwości pokrycia kosztów postępowania. Do wniosku J.K. załączyła kopie następujących dokumentów: legitymacji potwierdzającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności skarżącej, decyzji ZUS o waloryzacji renty z dnia 13 marca 2012 roku, zaświadczenia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia 23 grudnia 2011 roku i nieskorzystaniu przez skarżącą ze świadczeń pomocy społecznej, czterech odcinków płatności rat kredytowych, rachunku za wodę na kwotę 14,04 zł, faktury za usługi telekomunikacyjne na kwotę 88,55 zł, odcinka płatności za energię elektryczną na kwotę 118,40 zł, ubezpieczenia na kwotę 63,60 zł i wywóz śmieci na kwotę 34 zł, a także pięciu faktur za zakup lekarstw i medykamentów opiewających na kwoty: 72,66 zł, 33,82 zł, 37,73 zł, 33,93 zł i 53,64 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że aktualnie rozpoznawany wniosek nie jest pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym przez J.K. w niniejszej sprawie. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 marca 2012 roku skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Jak wynika z akt sprawy, przyznane prawo pomocy to nie zostało skarżącej cofnięte na podstawie art. 249 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.). Powyższe oznacza, iż w toku całego postępowania sądowego, zatem aż do wyczerpania procedury odwoławczej, łącznie z postępowaniem egzekucyjnym, skarżąca zwolniona jest od konieczności uiszczania kosztów sądowych. Zgodnie z art. 239 pkt 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Zwolnienie od kosztów sądowych działa od chwili zgłoszenia przez stronę wniosku w tym przedmiocie i obejmuje swoim zakresem wszystkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe. Biorąc pod uwagę powyższe - ponowny wniosek skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sytuacji, gdy korzysta ona z takiego zwolnienia na mocy prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie należy uznać za bezprzedmiotowy. Z tych względów, działając na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzono postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając je za bezprzedmiotowe. Podkreślić należy, iż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu, a wiec możliwości skorzystania ze wszystkich przysługujących stronie uprawnień, jeżeli znajduje się ona w położeniu uniemożliwiającym poniesienie we własnym zakresie związanych z tym kosztów. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy - zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. J.K. , jak wskazano wyżej, korzysta z przyznanego uprzednio prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Obecnie domaga się także ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika w ramach prawa pomocy. Zauważyć należy, że skoro wnioskodawcy zostało uprzednio przyznane prawo pomocy obejmujące zwolnienie w całości od kosztów sądowych, tym samym zadośćuczynienie obecnemu wnioskowi o ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu oznaczałoby w praktyce, przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym, na które, w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. składają się obie analizowane instytucje procesowe, tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. To zaś skutkuje ocenę wniosku z zastosowaniem surowszych kryteriów, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Analizując sytuację majątkową skarżącej orzekający doszedł do przekonania, iż w wystarczającym stopniu wykazała ona, iż spełnia powyższe przesłanki. Skarżąca jest osobą schorowaną, o orzeczonym na stałe znacznym stopniu niepełnosprawności. Jedynym źródłem jej utrzymania jest renta rodzinna w wysokości 1.325,25 zł. Nie dysponuje ona majątkiem nieruchomym, nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Ze względu na stan zdrowia wnioskodawczyni ponosi wydatki na zakup leków i medykamentów. Zestawienie kwoty dochodów J.K. i jej udokumentowanych wydatków wskazuje, że nie jest ona w stanie ponieść we własnym zakresie kosztów wynagrodzenia radcy prawnego. Dodatkowo należy zaakcentować, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego motywowany jest chęcią złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 czerwca 2012 roku. Art. 175 p.p.s.a. przewiduje zaś obligatoryjne sporządzenie takiego środka zaskarżenia przez profesjonalnego pełnomocnika. W orzecznictwie przyjmuje się, iż sąd nie może odmówić przyznania prawa pomocy, jeżeli następstwem takiego rozstrzygnięcia byłoby istotne ograniczenie prawa strony do sądu, zwłaszcza poprzez uniemożliwienie złożenia skargi kasacyjnej ze względu na obligatoryjne jej sporządzenie przez profesjonalnego pełnomocnika (teza postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2005 roku, sygn. akt II FZ 651/05). Z tych względów orzeczono jak w pkt. II sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).