II SAB/Kr 54/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Mirosław Bator Sędziowie: SWSA Joanna Człowiekowska AWSA Anna Kopeć (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. L. na bezczynność Wójta Gminy I. – W. w sprawie ustalenia odszkodowania za usunięcie drzew postanawia: odrzucić skargę. P. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Wójta Gminy I. w sprawie ustalenia odszkodowania za usunięcie drzew. W skardze zarzucił, że Wójt uchyla się od wszczęcia postępowania w sprawie złożonych wniosków o odszkodowanie za bezprawnie wycięte drzewa na nieruchomości nr [...]. Organowi zarzucono działania złośliwe, bezprawne i nieuzasadnione. Żaden ze złożonych wniosków nie został rozpoznany, nie wszczęto postępowania, nie została wydana decyzja, a udzielane przez organ odpowiedzi nie dotyczą meritum sprawy. Zwrócono też uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzje organów obu instancji o wycince drzew. Wnioski przetrzymywane przez Wójta dotyczą odszkodowania za bezprawną, nieuzasadnioną i złośliwą wycinkę drzew na podstawie uchylonych później decyzji. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy I. wniósł o jej oddalenie twierdząc, ze nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie wniosku o odszkodowanie za bezprawnie wycięte drzewa na działce nr [...] w W.. Pełnomocnik z urzędu ustanowiony dla skarżącego w piśmie z dnia 18 sierpnia 2025 r. (k. 41) wniósł o: 1. Stwierdzenie bezczynności organu i zobowiązanie go do rozpoznania żądania skarżącego i wydania w sprawie decyzji merytorycznej. 2. Przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 40.000 złotych. 3. Zasądzenie od organu na rzecz strony kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa. 4. Przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz adwokata kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu według norm przepisanych, które to koszty nie zostały pokryte w całości ani w części. Pełnomocnik podkreślił, że strona wielokrotnie zawracała się do urzędu z podaniami, których merytoryczną treścią było co do zasady żądanie wydanie określonej treści decyzji administracyjnej i rozstrzygniecie w indywidualnej sprawie administracyjnej. Analiza treści pism skarżącego i jego pełnomocnika wskazuje, że intencją oraz istotą podania było żądanie, które należy kwalifikować jako zmianę ostatecznej decyzji na podstawie której przyznana została na rzecz skarżącego kwota tytułem odszkodowania za wycięte na jego nieruchomości drzew. Z treści żądania wywodzić można, że strona domaga się odszkodowania wyższego niźli ustalone w pierwotnie wydanej decyzji. Żądania takie mają co do zasady oparcie w przepisach prawa art. 154 i 155 k.p.a. i jako takie kreują po stronie organu odpowiednie obowiązki w obszarze ich rozpoznania. Pisma te należy - po analizie ich treści kwalifikować właśnie jako wniosek - inicjatywę wszczęcia postępowania administracyjnego stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. i powinien im zostać nadany odpowiedni bieg. Zgodnie z unormowaniem z art. 61a § 1 k.p.a. nawet odmowa wszczęcia postępowania, gdyby organ uznał że in cocnreto brak podstaw do jego prowadzenia wymaga uzewnętrznienia - wydania zaskarżalnego aktu - postanawiania o odmowie wszczęcia sprawy. O takich intencjach przesądza także treść ponagleń oraz pism skarżącego i jego pełnomocnika, z których wynika żądanie rozpoznania indywidualnej sprawy administracyjnej przez skarżącą stronę. Tym samym odpowiednim sposobem załatwianie składanych pism i żądań jest jego merytoryczne rozstrzygnięcie poprzez wydanie odpowiedniej treści decyzji, która może podlać kontroli w toku instancji albo postanowienia o odmowie jego wszczęcia, a nie sporządzenia pism, informacji czy "przypomnień" ze w sprawie drzew wydano już decyzję. Wobec tego, że pomimo kierowania przez stronę żądania rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej organ uchyla się od realizacji tych obrazków, strona wielokrotnie występował z pisemnymi monitami, upomnieniami i ponagleniami, które były lekceważone. Przyczyną tego było zaniechanie dostrzeżenia, że w sprawie wskutek kolejnego podania strony mamy do czynienia z nową sprawą administracyjnym, która powinna zakończyć się wydaniem przez organ decyzji administracyjnej. Jest też rzeczą naturalną, że nie można od strony wymagać przytaczania podstaw prawnych żądań, opierać się na samym tylko nagłówku czy oznaczeniu pisma, a organ jest zobowiązany do tego, aby ustalić za pomocą jego treści i treści żądań strony jego istotę, czego w sprawie bezsprzecznie zabrakło. Wobec powyższego uprawniony jest wniosek, że w sprawie doszło do oczywistej i rażącej przewlekłości i bezczynności po stronie organów, ze szkodą dla skarżącego, co uzasadnia nadto żądanie przyznania skarżącemu odpowiedniej rekompensaty od organu. Wobec lekceważenia strony i jej podań, brak tego rodzaju niedyscyplinowania organu może przyczynić się do dalszego ignorowania jej i uchylania się przez organy od rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej w zakresie określonym przez art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a.". W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie tego przepisu Sąd rozpoznał sprawę bez wyznaczania rozprawy. Skarga okazała się niedopuszczalna i dlatego podlegała odrzuceniu. Z przedstawionych w aktach administracyjnych informacji oraz z danych dostępnych w bazie orzeczeń sądów administracyjnych (cbois) wynika, że Wójt Gminy I. decyzją z dnia 11 kwietnia 2018 r., znak R.6131.22.2018 zezwolił na usunięcie drzew (świerk pospolity 3 szt., jesion wyniosły – 2 szt., sosna pospolita – 1 szt.) z działki [...] w W.. Zezwolenie zostało wydane po rozpatrzeniu wniosku Polskich Sieci Energetycznych S.A. Oddział w K. z uwagi na to, że drzewa te stanowiły zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania sieci elektroenergetycznej, a podstawę prawną decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Decyzja stała się ostateczna z dniem 4 maja 2018 r. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2019 r., znak SKO.OŚ/4170/10/2019 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji. W stosunku do tej decyzji toczyło się postępowanie nadzwyczajne - decyzją z dnia 10 czerwca 2020 r., znak SKO.OŚ/4170/93/2020 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy I. z dnia 11 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 5 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 106/21 odrzucił skargę P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 10 czerwca 2020 r. nr SKO.OŚ/4170/93/2020, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie P. L. postanowieniem z 7 grudnia 2021 r., sygn. III OZ 1090/21. Decyzja Wójta Gminy I. z dnia 11 kwietnia 2018 r., zezwalająca na usunięcie drzew pozostaje w obrocie prawnym i wywołuje wszystkie skutki decyzji ostatecznej. W związku z wydaniem tej decyzji doszło do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 83e ustawy o ochronie przyrody. Mianowicie Wójt Gminy I. decyzją z dnia 20 grudnia 2018 r., znak R.6131.22.2018 orzekł o: 1. ustaleniu odszkodowania w wysokości 1154,02 zł za usunięte drzewa z terenu nieruchomości położonej w W. z działki ewidencyjnej [...] zgodnie z decyzją Wójta Gminy I. z dnia 11 kwietnia 2018 r. zezwalającej na usunięcie drzew z przedmiotowej działki, 2. wypłacie odszkodowania ustalonego w pkt 1 decyzji w częściach równych na rzecz: - K. B. c. J. i E. w wysokości 577,01 zł za wycięte drzewa z terenu nieruchomości położonej w W. z działki ewidencyjnej [...] zgodnie z decyzją Wójta Gminy I. z dnia 11 kwietnia 2018 r. zezwalającej na usunięcie drzew z przedmiotowej działki, - P. L., s. J. i E. w wysokości 577,01 zł za wycięte drzewa z terenu nieruchomości położonej w W. z działki ewidencyjnej [...] zgodnie z decyzją Wójta Gminy I. z dnia 11 kwietnia 2018 r. zezwalającej na usunięcie drzew z przedmiotowej działki, 3. zobowiązaniu do wypłaty odszkodowania Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A., działających przez pełnomocnika G. M. – [...] Usługi Komunalne Sp. z o.o. 4. sposobie i terminie zapłaty odszkodowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie ostateczną decyzją z 21 października 2022 r. , znak SKO.OŚ/4170/215/2022 odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji Wójta o ustaleniu odszkodowania. Zatem w zakresie działki nr [...] położonej w W. pozostaje w obrocie prawnym zarówno decyzja z 11 kwietnia 2018 r. o zezwoleniu na usunięcie drzew, jak i decyzja 20 grudnia 2018 r. o ustaleniu odszkodowania za usunięcie drzewa. Ponadto podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania podjął dwukrotnie próby wypłaty odszkodowania poprzez przekaz pocztowy, jednakże P. L. przekazu tego nie podjął (pismo [...] Usługi Komunalne sp. z o.o. z 11 lutego 2025 r. – w aktach administracyjnych). Natomiast przywołany w skardze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił decyzje organów obu instancji o wycince drzew dotyczy innej działki i innych drzew. Wyrokiem z 30 września 2020 r., sygn. II SA/Kr 579/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 21 marca 2019r. znak SKO.OŚ./4170/122/2019 oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy I. z dnia 12 lutego 2019 r. Decyzją tą organ I instancji na podstawie art. 83 ust. 1, art. 83e i art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r., poz. 1614 z późn. zm.) na wniosek [...] Dystrybucja S.A. z siedzibą w Krakowie z dnia 16 listopada 2018 r. zezwolił na usunięcie 6 sztuk drzew (świerk pospolity) rosnących na działce o nr ewid: [...] o pow. 0,2170 ha, w miejscowości W. o obw. na wys. 130 cm: 107, 120, 123, 118, 104, 158 cm (pkt 1), ustalił termin usunięcia drzew (pkt 2), zwolnił Spółkę z opłaty na rzecz ochrony środowiska za usunięcie ww. drzew (pkt 3) oraz zobowiązał do zachowania bezpieczeństwa ludzi i mienia (pkt 4). Z przesłanych akt administracyjnych wynika, że E. L. (pełnomocnik P. L.) składa do Wójta Gminy I. bardzo liczne pisma o treści zbliżonej do treści rozpoznawanej obecnie skargi na bezczynność, zarzucając organowi złośliwe, bezprawne i nieuzasadnione działania. Składa również bardzo liczne ponaglenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Na skutek tych pism doszło do wydania przez Kolegium decyzji z 21 października 2022 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej. Z kolei Wójt Gminy I. odpowiadając na skierowane do niego pisma informuje E. L., że odszkodowanie, którego się domaga zostało już ustalone w ostatecznej decyzji administracyjnej, a podmiotem zobowiązanym do jego wypłaty nie jest gmina, lecz firma Polskie Sieci Elektronergetyczne S.A. działająca przez pełnomocnika G. M. – [...] Usługi Komunalne sp. z o.o. w B. (pisma z 13 listopada 2024 r. czy z 14 stycznia 2025 r.). W ocenie Sądu takie właśnie "załatwienie" powtarzających się wniosków E. L. jest prawidłowe, bowiem brak jest podstaw do wszczęcia nadzwyczajnego postępowania w stosunku do decyzji o ustaleniu odszkodowania za drzewa usunięte z działki nr [...] w W. na podstawie decyzji z dnia 11 kwietnia 2018 r. o zezwoleniu na usunięcie drzew. Pełnomocnik z urzędu wywodzi, że kolejne wnioski należy traktować jako wniosek o zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 154 – 155 k.p.a. i wszcząć bądź też odmówić wszczęcia postępowania w tej sprawie. W ocenie Sądu brak jest jednak podstaw do takiej interpretacji stanowiska wyrażanego w przekładanych do organu pismach. Ich treść nie wskazuje na niezadowolenie z wysokości przyznanego odszkodowania. Treść tych pism wskazuje raczej, że E. L. (działająca przez cały czas, jak należy domniemywać, jako pełnomocnik P. L.) nie przyjmuje do wiadomości faktu, iż odszkodowanie, którego się domaga zostało już ustalone, decyzja w tej sprawie była nawet przedmiotem weryfikacji w postępowaniu nadzwyczajnym, w którym stwierdzono brak podstaw nieważnościowych. Zatem ponowne rozpoznanie sprawy odszkodowania nie jest możliwe z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Skoro zaś nie toczy się żadne postępowanie, w ramach którego organ mógłby pozostawać w bezczynności ani też organ nie uchyla się od wszczęcia postępowania na wniosek, to skarga na bezczynność jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu, stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. zostanie przekazany do rozpoznania referendarzowi sądowemu.