II SAB/Kr 69/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.P. na bezczynność Wojewody postanawia: 1. zwolnić skarżącą od obowiązku uiszczenia wpisów, 2. w pozostałym zakresie wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić, 3. oddalić wniosek skarżącej o ustanowienie adwokata IISAB/Kr 69/07 UZASADNIENIE postanowienia z dnia 26 listopada 2007 r. J.P. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata). Wskazała, że prowadzi sama jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje miesięczny dochód z tytułu emerytury w wysokości 1077,38 zł. Posiada dwie działki o powierzchni 10186,00 m.kw, z których nie czerpie żadnych dochodów. Zbycie ich jest niemożliwe ze względu na ich przeznaczenie (brak dojazdu, przeznaczone w planie "pod tereny zielone"). Nie posiada oszczędności oraz innych cennych przedmiotów. Mieszka w mieszkaniu wnuczki i ponosi opłaty z nim związane (czynsz 302,80 zł, gaz 115 zł co 1,5 miesiąca, prąd około 70 zł). Z racji podeszłego wieku - 79 lat oraz stanu zdrowia ponosi miesięczne wydatki na zakup leków w kwocie 200 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2007 r. skarżąca została zwolniona od uiszczenia wpisu sądowego w 1/2 części, a w pozostałej części przedmiotowy wniosek został oddalony. J.P. złożyła w terminie sprzeciw podnosząc, że z uzyskiwanej emerytury po odliczeniu stałych wydatków pozostaje jej kwota 14 zł dziennie na wyżywienie. Nie posiada praktycznie środków na zakup środków czystości i odzieży. Nie może liczyć na pomoc materialną chorych dzieci. Z powodu wieku nie jest w stanie samodzielnie zadbać o zachowanie wymaganych terminów urzędowych otrzymywanej korespondencji. Wydatki na koszty sądowe i adwokata z wyboru spowodują uszczerbek dla jej koniecznego utrzymania, a odmowa przyznania prawa pomocy będzie oznaczać pozbawienie możliwości dochodzenia praw w postępowaniu sądowym zagwarantowanej przez art. 45 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (określanej dalej jako p.p.s.a.) od postanowienia, wydanego przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do wojewódzkiego sądu administracyjnego i w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie takie traci moc a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Sąd uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zatem w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie - na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). Ze zgromadzonego w sprawie materiału nie można wysnuć wniosku, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z postępowaniem. Ze złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia o posiadanych dochodach i wydatkach wynika, że osiąga ona stały dochód miesięczny w wysokości 1077,38 zł i sama prowadzi jednoosobowe gospodarstwo oraz nikt nie pozostaje na jej utrzymaniu. Powyższe fakty świadczą o tym, że wnioskodawczyni nie jest osobą ubogą. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i powinna być stosowana co do zasady jedynie do osób pozostających w ubóstwie i nie posiadających dochodów, przede wszystkim osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku oraz innych osób nie osiągających stałych dochodów. Przyznanie stronie prawa pomocy następować winno - co do zasady - tylko w takich sytuacjach, w których poniesienie tych kosztów wiąże się z istotnym uszczerbkiem utrzymania. Ów uszczerbek zaś nie może być utożsamiany z każdą koniecznością ograniczenia wydatków, lecz tylko taką, której konsekwencją jest brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb. Pomimo konieczności ponoszenia wskazanych we wniosku wydatków na utrzymanie osiąganie stałych dochodów pozwala skarżącej na poniesienie kosztów postępowania w zakresie, w jakim odmówiono udzielenia jej pomocy. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. jak w sentencji postanowienia.