II SAB/Kr 71/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie : WSA Krystyna Daniel WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J.M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. zobowiązuje organ do wydania w terminie 30 dni aktu w przedmiocie wniosku J.M. z dnia 28 lutego 2009 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego było nieuzasadnione J.M. pismem z dnia 29 grudnia 2008r. złożyła w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w T. w dniu 5 stycznia 2009r. wniosek o ustalenie, że podwyższenie opłaty za używanie wieczyste gruntów Skarbu Państwa wypowiedzeniem z dnia 27 listopada 2008r., znak: [...] jest uzasadnione w innej wysokości. W odpowiedzi SKO w T. orzeczeniem z dnia 11 lutego 2009r., sygn. akt [...] oddaliło wnioski J.M. zawarte w piśmie z dnia 29 grudnia 2008r. W uzasadnieniu stwierdzono, że J.M. uchybiła terminowi do złożenia wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty jest nieuzasadnione, składając osobiście wskazany wniosek dnia 5 stycznia 2009r. w SKO w T. , a więc w 31-dniu od dnia doręczenia wypowiedzenia, tj. z uchybieniem ustawowego 30-dniowego terminu przewidzianego do jego złożenia. Pismem z dnia 28 lutego 2009r. J.M. wniosła sprzeciw od powyższego orzeczenia SKO w T. z dnia [...] lutego 2009r. oraz wniosek o przywrócenie terminu o ustalenie, że podwyższenie opłaty za używanie wieczyste gruntów Skarbu Państwa wypowiedzeniem z dnia 27 listopada 2008r., znak: [...] jest uzasadnione w innej wysokości. W uzasadnieniu podtrzymano stanowisko wskazane w piśmie z dnia 29 grudnia 2008r. oraz wskazano, że uchybienie terminowi spowodowane było chęcią osobistego złożenia wniosku w SKO w T. przez J.M. , co też uczyniła "w pierwszym dniu jego pracy po tygodniowej przerwie, która nie została przekazana do wiadomości publicznej". Dalej wyjaśniono, że "w dniu 2 stycznia br. (2009) tj. w piątek również wróciłam spod zamkniętych drzwi i mając na względzie ogólną zasadę o przesunięciu terminu przypadającego na dzień wolny od pracy na pierwszy dzień po dniu wolnym od pracy nie wysłałam wniosku za pośrednictwem poczty a złożyłam go osobiście na dzienniku podawczym". SKO w T. pismem z dnia 18 marca 2009r. przesłało sprzeciw J.M. z dnia 11 lutego 2009r. do Sądu Rejonowego w T. Wydział I Cywilny, a ten postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010r. odrzucił wniosek J.M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie oraz odrzucił sprzeciw od orzeczenia SKO w T. z dnia [...]lutego 2009r. Pismem z dnia 17.03.2011r. skarżąca wezwała Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. do "zakończenia postępowania administracyjnego w kwestii przywrócenia terminu (...)." W dniu 2 czerwca 2011r. skarżąca J.M. wniosła skargę na bezczynność SKO w T. w sprawie jej wniosku z dnia 28 lutego 2009r. o przywrócenie terminu o ustalenie, że podwyższenie opłaty za używania wieczyste gruntów Skarbu Państwa wypowiedzeniem z dnia 27 listopada 2008r., znak: [...] jest uzasadnione w innej wysokości, przedstawiając w uzasadnieniu okoliczności faktyczne toczącego się postępowania i wskazując na jego przewlekłość. W odpowiedzi SKO w T. podniosło, że w sprawie zarzucanej przez J.M. bezczynności Kolegium w sprawie rozpatrzenia prośby z dnia 28 lutego 2009r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie dokonane wypowiedzeniem z dnia 27 listopada 2008r. jest nieuzasadnione, gdyż, "nie zapadł dotychczas" – tzn. do momentu udzielenia odpowiedzi przez SKO w T. tj. do dnia 30 czerwca 2011r., wyrok uwzględniający skargę na bezczynność, bądź wyrok uchylający lub stwierdzający nieważność aktu lub czynności Kolegium. Dodano także, iż nieprawdziwe jest twierdzenie skarżącej zawarte w skardze, że w dniach od 30 grudnia 2008r. do 5 stycznia 2009r. wystąpiła "przerwa w pracy SKO". Organ wniósł o odrzucenie, względnie oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczona dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach, gdy organy administracji publicznej są obowiązane załatwić sprawę w drodze decyzji administracyjnej, postanowienia na które służy zażalenie, kończącego postępowanie albo rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie albo w drodze innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Skarga zasługuje na uwzględnienie, zaistniały bowiem formalnoprawne przesłanki określające stan bezczynności organu administracji publicznej. Na wstępie należy wskazać, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki - art. 35 § 1 kpa. Sformułowanie "bez zbędnej zwłoki" oznacza, że sprawa ma być załatwiona tak szybko, jak to jest możliwe. Zgodnie z ustawą załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, zaś sprawy szczególnie skomplikowanej, nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania - art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności między innymi, gdy: nie podejmuje czynności, które warunkują merytoryczne rozpatrzenie sprawy (wyrok NSA z 27 października 1998r. w sprawie sygn. akt IV SAB 18/98 - LEX nr 45691), zwłaszcza zaś, gdy nie podejmuje w prawnie ustalonym terminie żadnych czynności w sprawie lub gdy jakkolwiek prowadzi postępowanie, to jednak mimo ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, ani innej czynności (wyroki NSA z 19 lutego 1999r. w sprawie sygn. akt IV SAB 153/98 - LEX nr 48688). Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu (zob. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, str. 86). Istotnym jest, iż okoliczności zwalniające organ administracji z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). W przypadkach, w których niemożliwe jest dotrzymanie powyższych terminów, organ może skutecznie uchylić się od zarzutu bezczynności, gdy z akt wynika, że podejmuje czynności procesowe zmierzające do usunięcia przeszkody w załatwieniu sprawy i jednocześnie o każdym przypadku opóźnienia zawiadamia strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin jej załatwienia (art. 36 K.p.a.). Uprawniony jest zatem wniosek, że przeszkody w terminowym załatwieniu sprawy nie zwalniają organu od podejmowania czynności procesowych, w szczególności stosowania obligatoryjnych instytucji procesowych przewidzianych w k.p.a., jak też niedopuszczalne jest w takiej sytuacji pozostawienie strony w niewiedzy, co do przyczyn opóźnienia i terminu zakończenia sprawy. Obowiązkiem organu jest poszukiwanie rozwiązań proceduralnych, usuwających przeszkody w wydaniu decyzji kończącej postępowanie lub stosowanie innych rozwiązań przewidzianych prawem, które pozwolą ująć w odpowiednie ramy prawne okres oczekiwania na wydanie decyzji. Bezwzględnie natomiast organ powinien informować strony o przyczynach opóźnienia. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Skarżąca wniosła w dniu 2 marca 2009r. (data wpływu), do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku, że podwyższenie opłaty za używanie wieczyste gruntów Skarbu Państwa wypowiedzeniem z dnia 27 listopada 2008r., znak: [...] jest uzasadnione w innej wysokości. W piśmie tym skarżąca wyraziła również sprzeciw od orzeczenia SKO w T. z dnia 11 lutego 2009r. sygn. akt [...] oddalającego jej wnioski z pisma z dnia 29 grudnia 2008r. Konsekwencją powyższego działania skarżącej było przesłanie przez SKO w T. do Sądu Rejonowego w T. wniosku o przywrócenie terminu i sprzeciwu od orzeczenia z dnia 11lutego 2009r. do rozpatrzenia przez Sąd. Sąd Rejonowy w T. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010r., sygn akt [...] odrzucił wniosek J.M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie oraz odrzucił sprzeciw od orzeczenia SKO w T. z dnia 11 lutego 2009r. Pismem z dnia 27 stycznia 2011r. Sąd Rejonowy w T. poinformował SKO w T. o wynikach wydanego postanowienia z dnia [...] grudnia 2010r. oraz stwierdził, że "wniosek taki winien być rozpoznany przez organ administracyjny". Skarżąca w dniu 17 marca 2011r. wezwała SKO T. do wykonania pouczenia Sądy Rejonowego w T. zawartego w piśmie tegoż Sądu do SKO w T. z dnia 27 stycznia 2011r. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy podkreślić, iż SKO w T. w kontrolowanym postępowaniu od momentu wydania postanowienia przez Sad Rejonowy w T. z dnia 22 grudnia 2010r. do złożenia skargi przez J.M. tj. 2 czerwca 2011r. (data wpływu do organu) nie podjęło żadnej czynności, która warunkowałaby wydania aktu w przedmiocie wniosku J.M. z dnia 28 lutego 2009r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego było nieuzasadnione. W realiach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości Sądu zasadność skargi, albowiem stan bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. nie usunięty został do momentu wyrokowania o skardze na bezczynność. Okoliczności te są wystarczające, by uwzględnić skargę na bezczynność wniesioną w niniejszej sprawie. Natomiast brak jest jakichkolwiek podstaw, aby przyjąć, że bezczynność ta miała charakter rażący, jak również by ukarać Kolegium grzywną. Zwrócić przede wszystkim należy uwagę, że zgodnie z obowiązującym stanem prawnym (art.80 ustawy o gospodarce nieruchomościami) wniesienie przez skarżącą sprzeciwu od orzeczenia Kolegium jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Kolegium zobowiązane jest przekazać właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. A wniosek skarżącej, który wpłynął do Kolegium o uznanie, że wypowiedzenie dotychczasowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego było nieuzasadnione zastępuje pozew. W razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Zatem to sąd powszechny, do którego przekazano akta sprawy był zobowiązany i właściwy do załatwienia sprawy tj. do rozpoznania zawisłej przed nim sprawy z pozwu J.M. w tym m.in. do zbadania czy wniosek-pozew wpłynął w terminie. Jak bowiem słusznie zwrócił uwagę WSA w Gdańsku w wyroku z 26.10.2005r. sygn. akt II SA/Gd 896/04 użytkownik wieczysty będzie miał zapewniona ochronę w zakresie poddania ocenie sądu powszechnego również konsekwencji uchybienia terminu w złożeniu wniosku od dokonanego przez właściciela nieruchomości wypowiedzenia dotychczasowej opłaty rocznej (por. wyrok WSA w Gdańsku z 8.03.2007r., sygn. akt II SA/Gd 472/06). W związku ze złożeniem sprzeciwu do sądu powszechnego postępowanie przed Kolegium w T. zakończyło się a orzeczenie Kolegium utraciło moc. Brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do ponownego prowadzenia postępowania z wniosku J.M. z dnia 29 grudnia 2008r. przez Kolegium. Sam wniosek o przywrócenie terminu wniesiony został, już po wydaniu orzeczenia przez Kolegium, a biorąc pod uwagę, że zastąpiło to jednocześnie ze złożeniem sprzeciwu Kolegium było zobowiązane przesłać całość akt sprawy do sądu powszechnego – zgodnie z obowiązującym prawem. Nadto orzeczenie Kolegium skarżąca otrzymała w dniu 18.02.2009r. (i w tym dniu najpóźniej skarżąca dowiedziała się o złożeniu wniosku z uchybieniem terminu, chociaż z całości akt i tak wynika jednoznacznie, iż miała ona świadomość kiedy upływa termin do jego złożenia) - a wniosek o przywrócenie terminu złożony został osobiście w dniu 2.03.2009r. (a nie w dniu 28.02.2009r. jak twierdzi skarżąca w skardze). Okoliczności te będą jednak podlegały ocenie Kolegium w świetle art.58 k.p.a. przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu, który do chwili obecnej nie został rozpatrzony. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał istnienie stanu bezczynności po stronie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 28 lutego 2009r. i na podstawie art. 149 p.p.s.a. wyznaczył organowi termin 30 dni do wydania aktu.