II SAB/Kr 77/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie WSA Krystyna Daniel WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2010 r. sprawy ze skargi P. B. na bezczynność Prokuratora Rejonowego K. I. zobowiązuje Prokuratora Rejonowego K. do załatwienia w terminie 14 dni wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej zawartego w piśmie datowanym na dzień 25 czerwca 2009 roku. II. zasądza od Prokuratora Rejonowego K. na rzecz skarżącego P. B. kwotę 100 zł (słownie sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 27 lipca 2009 r. P.B. złożył skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego [. ..] w K. w sprawie rozpatrzenia jego wniosków z dnia 25 maja 2009 r. oraz z dnia 25 czerwca 2009 r. na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a dotyczących udostępnienia akt podręcznych postępowania o sygnaturze [...] poprzez przesłanie kopii tych akt oraz ich okładek na adres e-mail. Skarżący zażądał stwierdzenia bezczynności Prokuratora i nakazania mu zgodnego z prawem rozpoznania wniosku poprzez przesłanie w ciągu 3 dni pełnej informacji o jakiej mowa we wniosku, a także stwierdzenia, że wnioskowane informacje podlegają udostępnieniu oraz zasądzenia od prokuratora kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego akta podręczne postępowania, podobnie jak akta główne, stanowią informację publiczną i podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Prokurator Rejonowy wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż do żądanych przez skarżącego dokumentów nie mają zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż dokumenty te mają charakter wewnętrzny, gromadzone są w wyniku działań nadzorczych nad postępowaniem przygotowawczym i przeznaczone są wyłączenie do dyspozycji prokuratora. Z uwagi na powyższe prokurator do którego skierowano wniosek o udzielenie informacji publicznej nie pozostawał w bezczynności w związku z rozpoznaniem tego wniosku. Organ zaznaczył, że wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej następuje w przypadku gdy istnieje możliwość zastosowania ustawy o dostępnie do informacji publicznej, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Nadto organ podniósł, iż niedopuszczalny jest wniosek o przesłanie materiałów zawartych w aktach urzędowych na adres e-mail, nie opatrzony stosownymi certyfikatami bezpieczeństwa. Przedstawiając stan sprawy organ wyjaśnił, iż w dniu 26 maja 2009 r. na ustny wniosek skarżącego udostępniono mu akta główne sygn.[...], natomiast zarządzeniem wydanym tego samego dnia odmówiono udostępnienia akt podręcznych przedmiotowego postępowania. W dniu 25 czerwca 2009r. skarżący złożył zażalenie na zarządzenie o odmowie wglądu do akt podręcznych, natomiast w dnia 8 lipca 2009 r. Prokurator Rejonowy wydał zarządzenie o nieuwzględnieniu tego zażalenia. W związku z powyższym skarżący skierował skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swojej kognicji zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi. . Zgodnie regulacją art. 1 ust 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji , każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Krąg podmiotów, które zobowiązane są do udostępnienia informacji publicznej został wymieniony w art. 4 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją, obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1. organy władzy publicznej, 2. organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3. podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4. podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są także związki zawodowe i ich organizacje oraz partie polityczne, jak również podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2 będące w posiadaniu takich informacji (ust. 3). Wymieniony wyżej przepis wskazuje na bardzo szeroki katalog podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej, który nie jest katalogiem zamkniętym. Przepis ten jest konsekwencją przyjętego w ustawie rozwiązania, tj. ustawowego nakazu udostępnienia wszystkich tych informacji publicznych, które pozostają w posiadaniu zobligowanego podmiotu, a których ujawnienia nie zabraniają odrębne przepisy prawa (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2008 r. sygn. akt II SAB/Wa 106/2008). Zaznaczyć należy także, że katalog informacji publicznej podlegającej udostępnieniu zawarty w art. 6 ustawy również nie jest katalogiem zamkniętym. Mając na uwadze powyższe, a także regulację art. 61 Konstytucji RP, zgodnie z którą obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publicznej, uznać należy, że prawo do informacji jest zasadą, zaś wyjątki od tej zasady należy interpretowane ściśle. W tym kontekście prokurator niewątpliwie jest podmiotem objętym w/w regulacją ustawową. To znaczy, co do zasady jest objęty on hipotezą z art. 4 ust 1 ustawy. Jest podmiotem który dysponuje informacją o charakterze publicznym i w sytuacji kiedy udostępnienie tej informacji nie jest wyłączone z uwagi na jej charakter - informacja niejawna lub stanowiąca tajemnicę ustawowo chronioną ( o których to wyłączeniach mowa w art. 5 ust 1 ustawy), obowiązany jest do jej udostępnienia. Za stanowiskiem takim przemawia brzmienie art. 5 ust 3 i 4 ustawy. Przepis art. 5 ust 3 mówi wprost o dostępie do informacji z postępowań karnych (we wskazanym w nim zakresie), natomiast art. 5 ust 4, przesądza, iż organy prowadzące postępowania (między innymi karne) mają obowiązek udostępniania informacji o organizacji i pracy organów prowadzących postępowania, w szczególności o czasie, trybie i miejscu oraz kolejności rozpatrywania spraw. Konkludując – przepisy te przesądzają, iż organy prowadzące między innymi postępowanie karne, a zatem prokurator w ramach prowadzonego postępowania przygotowawczego, jest obowiązany do udostępniania informacji publicznej, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji, a niezależnie od ograniczeń o których mowa w art. 5 ust 3 – w zakresie udostępniania informacji o organizacji i pracy organów prowadzących postępowania. Tym samym przesądza to, iż prokurator jest podmiotem objętym, co do zasady, obowiązkiem udostępniania informacji publicznej (stanowisko podobne zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny W Krakowie w wyroku z dnia 5. Listopada 2007 r. w sprawie II SAB/Kr 55/07), co nie oznacza, iż każda informacja jaką uzyskał on w postępowaniu przygotowawczym jest informacją publiczną która obowiązany jest udostępnić na zasadach określonych w ustawie. Jak mowa o tym wyżej, wyłączenia z uregulowań ustawy zawiera art. 5. Nie oznacza to, że w sytuacji kiedy prokurator zajmuje stanowisko, iż informacja ujawnienia jakiej dany podmiot żąda, nie jest informacja publiczną może powstrzymać się od jakichkolwiek czynności. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 16 ust. 1 ustawy, odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do decyzji, o której mowa w ust. 1 stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 16 ust. 2). Decyzja administracyjna natomiast, stosownie do regulacji art. 104 § 1 i 2 k.p.a. ma załatwiać sprawę rozstrzygając co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończyć sprawę w danej instancji. Stojąc na stanowisku, iż informacja z postępowania przygotowawczego jakiej żąda od niego strona tego postępowania lub inny podmiot, nie jest informacją publiczną prokurator jako podmiot który obejmuje regulacja ustawy, powinien wydać decyzję o odmowie udostępnia tej informacji. W przeciwnym razie naraża się an zarzut pozostawania w bezczynności. Kwestią drugorzędną zdaniem sądu, jest czy prokurator jest organem władzy publicznej, czy też podmiotem wykonującym zadania publiczne (zdaniem sądu, z uwagi na fakt konstytucyjnej regulacji tego problemu w art. 61 Konstytucji RP, prokuratury nie można zakwalifikować jako władzy publicznej, lecz jako organ państwa o którym mowa w art. 5 ust 5 tj. podmiot wykonujący władzę publiczną), gdyż zgodnie z art. 17 ust 1 do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Odrębną kwestią jest sposób i forma udostępniania informacji publicznej. Zgodnie z dyspozycja art. 14 ust 1 ustawy, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust 2). Tak więc niemożność udzielenia wnioskodawcy informacji publicznej w formie jakiej on żąda, ma także swoje ustawowe uregulowanie. Ten tryb postępowania prowadzący bądź do zmiany przez wnioskodawcę żądania formy udzielenia informacji publicznej, bądź do umorzenia postępowania w tej sprawie, organ władzy publicznej lub inny podmiot obowiązany do udostępniania tej informacji powinien zachować. W niniejszej sprawie, stwierdzić należy, iż wobec złożonego przez skarżącego żądania udostępnienia akt podręcznych jako informacji publicznej, i nieudostępnienia mu tych akt (we wskazanej przez niego formie) oraz brak wydania decyzji o odmowie udzielenia tej informacji, ewentualnie w razie stanowiska, iż forma w jakiej skarżący żąda udostępnienia informacji jest niedopuszczalna – niepoinformowanie go o tym w trybie art. 14 ust 2 ustawy skutkuje tym, iż prokurator rejonowy pozostaje w bezczynności. Sąd zaznacza przy tym, iż nie zajmuje stanowiska, czy akta podręczne stanowią informację publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie art. 1 ust 1 ustawy oraz czy forma w jakiej skarżący informacji tej żąda jest dopuszczalna. Sąd stwierdza jedynie, iż prokurator jako podmiot objęty co do zasady obowiązkiem udzielenia informacji publicznej, wobec zgłoszonego prze skarżącego żądania nie zajął żadnego stanowiska w formie jaką ukazuje ustawa tj. nie udzielił tej informacji ani też nie wydał decyzji o odmowie jej udzielenia. Pozostaje zatem w bezczynności. Podkreślić należy, iż zdaniem sądu, zajęcie stanowiska w przedmiocie żądania skarżącego w zarządzeniu z dnia 8 lipca 2009 r. nie spełnia wymogów jakie nakłada ustawa, która odmowie udostępnienia informacji publicznej nadaje formę decyzji administracyjnej. Ustosunkowanie się w przedmiocie żądania skarżącego w zarządzeniu wydanym w trybie art. 159 k.p.k. z całą pewnością formy tej nie spełnia. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.