II SAB/Kr 88/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie : Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. W. i A. L. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie w sprawie wpisu do rejestru zabytków I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie do wydania aktu w sprawie z wniosku z dnia 22 sierpnia 2019r.; II. stwierdza, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie na rzecz P. W. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania; IV. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie na rzecz A. L. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SAB/Kr 88/25 UZASADNIENIE 3 kwietnia 2025 r. P. W. i A. L. wywiedli skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków budynku przy ul. [...] w K., w której wnieśli o: 1) stwierdzenie bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (od 7 marca 2023 r.); 2) zobowiązanie Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (MWKZ) w Krakowie do załatwienia sprawy; 3) zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa adwokackiego). W uzasadnieniu skargi podnieśli, że postępowanie toczy się od 22 sierpnia 2019 r. (prawie 6 lat), a w sprawie zapadły wyroki z 7 marca 2023 r. ze skargi P. W. (II SAB/Kr 17/23) i z 19 lutego 2025 r. ze skargi innego właściciela lokalu (II SAB/Kr 13/25). Co prawda MWKZ decyzją z 27 kwietnia 2023 r. wpisał do rejestru zabytków budynek frontowy wraz z oficyną boczną w granicach działki oraz z ogrodzeniem zamykającym przedogródek od południa, jednakże decyzją z 10 października 2023 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKiDN) orzekł kasatoryjnie. Od tego czasu do marca 2025 r. (18 miesięcy) MWKZ nie podjął żadnych czynności zmierzających do ustalenia przedmiotu i granic ochrony konserwatorskiej, poprzestając na kierowaniu zawiadomień o niezałatwieniu sprawy w terminie z przyczyn niezależnych. Dopiero pod koniec marca 2025 r. MWKZ zawiadomił o planowanych oględzinach, które odbyły się 27 marca 2025 r. Skarżący podkreślili, że budynek jest w stanie uniemożliwiającym wykorzystanie go zgodnie z przeznaczeniem (na cele mieszkalne), a nieustanne prowadzenie postępowania pogarsza jego stan i uniemożliwia przeprowadzenie prac remontowych części wspólnych, np. dachu (art. 10a u.o.z.o.z.). Aktualnie można tylko podejmować ograniczone prace zabezpieczające budynek przed niszczeniem. Stale rosnące koszty prac budowlanych powodują, że przeprowadzenie planowanego remontu będzie kosztowniejsze niż zakładano. Wskutek opieszałości niemożliwe jest zabezpieczenie budynku tak, aby nie powodował zagrożenia dla osób w jego otoczeniu (dwukrotne zerwanie połaci dachowej i uszkodzenie ceglanych kominów). W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie wniósł o: 1) oddalenie skargi przez uznanie, że postępowanie w okresie od 4 lutego do 5 grudnia 2022 r. nie nosiło znamion bezczynności i przewlekłości w stopniu rażącym, bo organ zawiadamiał w trybie art. 36 k.p.a. o niezałatwieniu sprawy w terminie z uwagi na fakt wniesienia przez organ do MKiDN o wyłączenie z postępowania, a następnie wobec braku stanowiska MKiDN prowadził postępowanie; 2) oddalenie żądania zobowiązania do załatwienia sprawy, bo postępowanie jest w toku w związku z wyrokiem z 19 lutego 2025 r. (II SAB/Kr 13/25), od którego nie wniesiono skargi kasacyjnej; 3) zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podniósł, że od wszczęcia postępowania piastunem organu były trzy osoby. Pismem z 10 czerwca 2024 r. wniósł do MKiDN o wyłączenie, ale MKiDN nie zajął stanowiska. W stanie niepewności co do ewentualnego wyznaczenia nowego wojewódzkiego konserwatora zabytków (przypadki takie zdarzały się w praktyce) z ostrożności zawiadamiano strony w trybie art. 36 k.p.a. Organ podkreślił, że art. 10a u.o.z.o.z. nie blokuje bezwzględnie podejmowania działań przy zabytku, które byłyby zgodne z ustawą, zwłaszcza w przypadku zagrożenia stanu zabytku (z wyłączeniem działań samowolnych bez pozwolenia konserwatorskiego). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, bo przedmiotem skargi była bezczynność (art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Bezczynność polega na niezałatwieniu sprawy w tym terminie (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Przez załatwienie sprawy należy rozumieć rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w drodze decyzji. Postępowanie w sprawie wpisu do rejestru zabytków budynku położonego przy ul. [...] w K. wszczęto 22 sierpnia 2019 r., zaś decyzją kasatoryjną z 10 października 2023 r. sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. W aktach administracyjnych zalega tylko zawiadomienie o zakończeniu postępowania z 3 kwietnia 2025 r. (załącznik nr 6). Choć skarga odnosi się tak do bezczynności, jak i do przewlekłego prowadzenia postępowania, to Sąd ograniczył swój wywód wyłącznie do bezczynności, albowiem konsumuje ona przewlekłe prowadzenie postępowania. Wpierw należy zauważyć, że w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocny wyrok z 19 lutego 2025 r. (sygn. akt II SAB/Kr 13/25), w którym z jednej strony stwierdzono bezczynność z rażącym naruszeniem prawa trwającą od zwrotu akt administracyjnych po wydaniu decyzji kasatoryjnej z 10 października 2023 r., zaś z drugiej strony zobowiązano organ do wydania aktu w sprawie z wniosku z dnia 22 sierpnia 2019 r. w terminie jednego miesiąca. W doręczonym organowi 12 marca 2025 r. wyroku (II SAB/Kr 13/25) wskazano: "[...] skoro nie mamy do czynienia z wyłączeniem organu, a jedynie ze złożeniem wniosku o rozważenie zmiany organu, to Organ, który złożył ten wniosek, obowiązany był do podejmowania wszelkich czynności mieszczących się w ramach jego kompetencji do czasu rozpoznania tego wniosku [...]". Skoro wyrok ten zobowiązywał do załatwienia sprawy "w terminie jednego miesiąca", to bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania można rozważać po 12 kwietnia 2025 r., a tymczasem niniejszą skargę wywiedziono przed tym terminem. Wprawdzie powyższy wyrok wydano wskutek skargi innej osoby, niemniej jednak odnosi on skutek niezależnie od osoby inicjującej postępowanie sądowe, a zatem także względem skarżących. Rodzi to dwie konsekwencje. Po pierwsze – w pkt I sentencji postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu w sprawie z wniosku z dnia 22 sierpnia 2019 r. musiało ulec umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), bo powielenie w tym zakresie powyższego wyroku byłoby zbędne. Po drugie – możliwość wypowiedzenia się Sądu jest ograniczona do okresu nieobjętego powyższym wyrokiem, czyli od 14 maja 2025 r. (data wpływu akt administracyjnych do organu po uprawomocnieniu się powyższego wyroku; przesyłka nr 00659007734957611721) do 16 lipca 2025 r. (data wyrokowania). Zauważenia wymaga, że po doręczeniu wyroku w sprawie II SAB/Kr 13/25 organ zawiadomił strony o oględzinach (27 marca 2025 r.) i zakończeniu postępowania (3 kwietnia 2025 r.). W efekcie stwierdzić trzeba, że od chwili wydania decyzji kasatoryjnej w 2023 r. sprawy nie załatwiono, zaś oczekiwanie na przekazanie sprawy innemu organowi przez organ wyższego stopnia (pismo z 10 czerwca 2024 r.) nie może mieć wpływu na tok postępowania, zwłaszcza w świetle treści decyzji kasatoryjnej, która wymaga przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, co wyeksponowano w przytoczonym wyroku. Natomiast skoro organ już w trakcie niniejszego postępowania sądowego po udzieleniu odpowiedzi na skargę nie demonstrował, że sprawę załatwił (nie składał w tej materii dalszych pism procesowych), to należało przyznać rację skarżącym co do tego, że nadal pozostaje w bezczynności. Z kolei ocena tego, czy stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie może odbywać się przez pryzmat tak wąskiego horyzontu czasowego (od 14 maja do 16 lipca 2025 r.), czyli w oderwaniu od tego, co wynika z wiążącego wyroku (art. 170 p.p.s.a.). Stwierdzona bezczynność nie jest bowiem wyizolowana, lecz stanowi kontynuację wcześniejszej bezczynności. O tego typu pogłębieniu bezczynności – biorąc pod uwagę powyższy wyrok i czas oczekiwania skarżących na załatwienie sprawy – nie można było zatem orzec inaczej niż tak, że miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z tych to względów Sąd orzekł na zasadzie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II) oraz art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt I). Na zasądzony w pkt III i pkt IV zwrot kosztów postępowania na zasadzie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535) w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 2 i cz. IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 2111) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964) złożyły się: – wpis stały od skargi (po 100 zł – k. 11, k. 12, k. 116), – opłata skarbowa od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (po 17 zł – k. 8 i k. 10), – wynagrodzenie adwokata ustalone jako stawka minimalna (po 480 zł).