II SO/Kr 13/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, II. ustanowić dla strony skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K.. W dniu 27 maja 2013r. skarżący Z. B. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na bezczynność WINB w K. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata. Skarżący wskazuje, iż utrzymuje się z gruntu o pow. 0,58 ha, nie pracuje, nie korzysta z pomocy społecznej ani też nie otrzymuje innych zasiłków czy stałych świadczeń. Dodaje, iż nie otrzymuje również dopłat unijnych. Do wniosku dołącza m. innymi decyzje z marca 2013r. o umorzeniu mu zaległości podatkowej z uwagi na szczególne okoliczności, zniszczenie plonów przez powódź, zalanie posiadanego gruntu. Wskazuje, iż PITów nie wypełnia, a wydatki ma jak " każdy jeden". Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Jest osobą samotną. Utrzymuje się z pożytków osiąganych na swoim gruncie o pow. 0,58 ha, natomiast nie pracuje, nie korzysta z pomocy społecznej, nie otrzymuje żadnych zasiłków. Z danych z innych spraw prowadzonych przez skarżącego przed tutejszym sądem, wynika, iż rachunki bankowe skarżącego są obciążone niespłaconymi kredytami. Skarżący wskazuje, iż nie leczy się, gdyż nie jest ubezpieczony. Posiadany grunt przynosi natomiast straty, jak w każdym gospodarstwie drobnym. Posiada samochód z 1987 r., ale jego wartość określa na wartość złomu. Pożycza środki finansowe od osób prywatnych. Orzekającemu znane są również z urzędu okoliczności, iż z powodu zadłużenia wobec wnioskodawcy toczyły się bezskutecznie postępowania egzekucyjne ( III SA Kr 607/11, I SA Kr 1741/09, II SAB Kr 210/12 ). Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada dom o pow. 90 m2 w tym mieszkanie o pow. 12 m2, a także nieruchomość rolną o pow. 0,58 ha. Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący wykazał skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę brak stałych miesięcznych dochodów z tytułu zatrudnienia czy też stałych świadczeń ZUS – owskich czy KRUS, brak oszczędności, brak cennego majątku, wykazane zadłużenie i wszczęte, a także umorzone z powodu braku środków postępowania egzekucyjne, biorąc pod uwagę zwyczajowe koszty utrzymania, samotność, brak osób zobowiązanych na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do pomocy i alimentacji, - nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia aktualnie wymaganych i ewentualnych przyszłych kosztów sądowych uznano za uzasadnione. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata uznano, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie, w aktualnej sytuacji materialno – rodzinnej ponieść również kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego. Wnioskodawca posiada bowiem bardzo niski dochód z prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego, nie ma żadnych stałych dochodów, nie pracuje, nie jest ubezpieczony, korzysta z doraźnej pomocy osób fizycznych i w kontekście wydatków na utrzymanie i wykazanego zadłużenia, a także zdarzeń losowych, które uniemożliwiły mu zbiór plonów z posiadanego gruntu - zdaniem orzekającego, nie jest aktualnie w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty koniecznej dla opłacenia pełnomocnika z wyboru. W obecnej sytuacji nie jest on zatem w stanie, zdaniem orzekającego, pokryć także kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata czy radcę prawnego z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną i bytową wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy również w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób należy. Dlatego przyznanie mu prawa pomocy w zakresie pełnym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie dla niego adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).