II SO/Kr 52/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Prokuratora Okręgowego w K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt II SO/Kr 52/07 zwalniającego Stowarzyszenie Klub "[ ]" od wpisu sądowego ponad 1 zł i oddalającego w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: I. zwolnić Stowarzyszenie Klub "[....] " od uiszczenia połowy wpisu sądowego; II. oddalić wniosek Stowarzyszenia Klub "[ ]" o zwolnienie od pozostałych kosztów sądowych Dnia ..........2007 r. Stowarzyszenie Klub "[....] " wraz z wnioskiem o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w K. złożyło - na urzędowym formularzu - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w wysokości ponad l zł (akta sprawy, karta nr 4-6). Jako uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżące Stowarzyszenie podniosło, że nie posiada nieruchomości, nie ma dłużników a stan gotówki w kasie wynosi O zł i nie jest w stanie uiścić opłat sądowych. Stowarzyszenie prowadzi doraźną działalność dzięki wpłatom Przewodniczącego Stowarzyszenia. Stowarzyszenie nie ma konta bankowego, bowiem umowa rachunku bankowego została wypowiedziana z dniem .......03.2003 r. Wskazano również, że Stowarzyszenie posiada wymagalne zobowiązania w wysokości około 6000 zł (4000 zł wobec elektrowni i 2000 zł wobec telekomunikacji). Dokumentacja księgowa Stowarzyszenia znajduje się w Prokuraturze Rejonowej dla K. w związku z toczącą się sprawą. Tym samym Stowarzyszenie to nie może od 4 lat prowadzić księgowości. Stowarzyszenie nie uzyskuje opłat członkowskich ani dotacji. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt II SO/Kr 52/07 zwolnił skarżące Stowarzyszenie od wpisu sądowego w wysokości ponad l zł, w pozostałej części oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to zostało doręczone Prokuratorowi Okręgowemu w K. w dniu .... października 2007 r. i dnia ...... października strona ta wniosła na nie sprzeciw. W sprzeciwie zarzucono rażące naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) w związku z brakiem spełnienia przez Stowarzyszenie Klub "[......]" przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że wniosek Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy jest identyczny jak poprzednie wnioski składane w innych sprawach. Nie jest prawdą, jakoby zabezpieczona na potrzeby postępowania prowadzonego przez Prokuraturę dokumentacja księgowa nie mogła być udostępnienia Stowarzyszeniu. Bezpodstawnie przyjęto, że Stowarzyszenie na przestrzeni kilku lat ma takie same zadłużenie. Stowarzyszenie to posiada konto bankowe, na którym na dzień ...... lutego 2003 r. była kwota 67,40 zł. Ponadto od Przewodniczącego Stowarzyszenia, które wszczyna wiele postępowań sądowych winno wymagać się szczególnej zapobiegliwości i przezorności w zdobywaniu środków na sfinansowanie postępowań. Nie są egzekwowane składki od członków Stowarzyszenia, a wydane postanowienie stanowi przeniesienie na Skarb Państwa kosztów postępowania skarżącego Stowarzyszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W tej sprawie skarżące Stowarzyszenie złożyło wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w wysokości ponad l zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt II SO/Kr 52/07 zwolnił skarżące Stowarzyszenie od wpisu sądowego w wysokości ponad l zł, w pozostałej części oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sygn. akt l ISO/Kr 52/07 w przypadku wniesienia sprzeciwu - jeżeli tylko nie podlega on odrzuceniu - zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w drodze postanowienia. Tym samym żądanie zawarte w sprzeciwie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania nie jest zgodne z powołanym art. 260 P.p.s.a. Oznacza to, że na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącego Stowarzyszenia Klub "[......]" w sprawie przyznania mu pomocy prawnej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych pomijając wydane postanowienie przez referendarza sądowego. Stosownie do art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1)w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W art. 246 P.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba prawna wykaże" oznacza, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w wysokości wnioskowanej przez Stowarzyszenie, czyli w wysokości ponad l zł jest w istocie całkowitym zwolnieniem od kosztów sądowych. Kwota l zł kosztów sądowych ma bowiem wymiar symboliczny. ,. W złożonym wniosku skarżące Stowarzyszenie wskazało na brak posiadania jakichkolwiek środków finansowych. Ta okoliczność musi być wzięta pod uwagę. Jednakże nie można pominąć i tego, że Stowarzyszenie to nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do uzyskania jakichkolwiek środków finansowych. Z § 12 statutu Stowarzyszenia wynika, że jego majątek pochodzi, między innymi, ze składek członkowskich. Stosownie zaś do § 12 ust. 3 statutu zarząd Stowarzyszenia ustala wysokość składek członkowskich co oznacza, że zarząd musi takie składki ustalić. Nie można więc pominąć i tej okoliczności, że władze (organy) Stowarzyszenia nie podejmują nakazanych statutem działań, mających na celu uzyskanie przez Stowarzyszenie mienia (środków finansowych). Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby poprzez nałożenie statutowego obowiązku uiszczenia składek członkowskich Stowarzyszenie mogło uzyskać kwoty niezbędne na pokrycie przynajmniej części opłat sądowych. Jest rzeczą notoryjna, że samo funkcjonowanie Stowarzyszenia musi pociągać za sobą jakiekolwiek koszty i tym bardziej koszty te powinni pokrywać członkowie tego Stowarzyszenia, a nie Skarb Państwa. W związku z tym składanie przez Stowarzyszenie kolejnych wniosków wszczynających postępowania sądowe wraz z wnioskami o przyznanie prawa pomocy może świadczyć o celowym inicjowaniu postępowań sądowych w przeświadczeniu samego Stowarzyszenia o konieczności uzyskania przez nie zwolnienia z kosztów sądowych. Należy również wskazać, że Stowarzyszenie to zostało powołane przez założycieli celem realizacji jego zadań. Założyciele ci winni więc umożliwić działalność samego Stowarzyszenia poprzez, między innymi, przyczynianie się do uzyskiwania środków finansowych. Nie można dopuścić do sytuacji, w której niejako "wykorzystując" brak jakichkolwiek środków Stowarzyszenia, jego organy będą wszczynały liczne (co jest wiadome Sądowi z urzędu) postępowania sądowoadministracyjne, za każdym razem wnosząc o przyznanie prawa pomocy. Z wniosku Stowarzyszenia wynika również, że brak jakichkolwiek środków finansowych datuje się już od 2003 r. Sama zaś działalność Stowarzyszenia koncentruje się na wnoszeniu skarg i wniosków do organów wymiaru Sygn. akt II SO/Kr 52/07 sprawiedliwości. Takie postępowanie należy ocenić jako próbę ominięcia ustawowego nakazu uiszczania przez wszczynającego postępowanie opłat sądowych (np. wpisu sądowego). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku (sygn. akt II OZ 1361/05, za materiały Biura Orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, "Prawo pomocy w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego", Warszawa 2006, s. 29) wyraził pogląd, że niewykorzystywanie przewidzianych w statucie stowarzyszenia możliwości pozwalających na zgromadzenie środków finansowych niezbędnych do prowadzenia działalności statutowej jest przesłanka do odmowy przyznania prawa pomocy. Sąd w tej sprawie akceptuje ten właśnie kierunek interpretacji. Nie można jednak pominąć i tego, że w takiej jak ta sprawa nie można jednakowo traktować Stowarzyszenia nie posiadającego żadnego mienia ze stowarzyszeniem posiadającym zasoby finansowe. Stąd też nawet mając na uwadze brak działań samego Stowarzyszenia ukierunkowanych na uzyskanie środków finansowych, zasadnym będzie udzielenie częściowego zwolnienia z wpisu sądowego w wysokość 1A kwoty wpisu. Jednocześnie w ocenie Sądu argumentacja zawarta w sprzeciwie jest, co do zasady, niezasadna. Podawana przez Stowarzyszenie okoliczność istnienia zadłużenia w jednakowej kwocie w okresie kilku lat nie oznacza nieprawdziwości tej informacji. Stan konta na ......lutego 2003 r. nie ma w tej sprawie istotnego znaczenia, skoro od ....... marca 2003 r. Stowarzyszenie to nie ma żadnego konta bankowego. Okoliczność, że 4,5 roku temu na koncie Stowarzyszenia była kwota 67 zł nie może w żadnym zakresie uzasadniać wysokości lub stanu mienia Stowarzyszenia obecnie. Rację ma składający sprzeciw w tym, że kwestionuje brak działań samego Stowarzyszenia nakierowanych na uzyskanie chociażby składek członkowskich od swoich członków. Jednocześnie w każdej sprawie, w której Stowarzyszenie składa wniosek o przyznanie prawa pomocy, taki wniosek jest indywidualnie rozpatrywany i stąd nie można uznać, że przyznanie prawa pomocy w innych sprawach stanowi przesłankę udzielenia tego prawa również w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 243 § l, art. 244 § l, art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 260 P.p.s.a., orzekł jak na wstępie.