III SA/Kr 1004/24
WyrokWSA w Krakowie2024-12-11
Skład orzekający: Ewa Michna, Jakub Makuch, Bogusław Wolas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy rentowe prawidłowo ustaliły, że należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu, co stanowi warunek umorzenia tych należności?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając nienależyte zbadanie i brak poprawnego wyjaśnienia przez organy kwestii przedawnienia należności z tytułu składek. Organy nie przedstawiły wystarczających dowodów i analiz prawnych uzasadniających zawieszenie biegu terminu przedawnienia, naruszając tym samym przepisy k.p.a. dotyczące uzasadnienia decyzji i merytorycznego rozpoznania sprawy.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek z lat 2012-2014, powołując się na trudną sytuację życiową i zdrowotną po zawale serca w 2017 r. Organy ZUS odmówiły umorzenia, uznając, że należności nie uległy przedawnieniu. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, kwestionując stanowisko organów w kwestii przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 maja 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia 25 marca 2024 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Jakub Makuch (spr.) WSA Bogusław Wolas Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 maja 2024 r. nr UP-372/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji
Zaskarżoną do Sądu decyzją z 24 maja 2024 r. (znak 180000/71/220581/2024, nr UP–372/2024) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku T. S. (dalej "skarżący") o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z 25 marca 2024 r. nr 638 o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.
Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 27.12.2023 r. do ZUS wpłynął wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek od maja 2012 r. do grudnia 2014 r. w kwocie 32 273,60 zł. Skarżący podał, że jest w trudnej sytuacji życiowej oraz zdrowotnej. Wskazał, że w 2017 r. miał rozległy zawał serca i nie ma możliwości znalezienia pracy. Pozostaje na utrzymaniu rodziny i nie ma żadnego majątku.
Decyzją z 25.03.2024 r. ZUS orzekł:
w punkcie 1., w oparciu o art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2023 r., poz. 1230; dalej "u.s.u.s.") o odmowie umorzenia skarżącej należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 374 882,32 zł, w tym:
a) ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 15 666,75 zł w tym z tytułu:
- składek za okres 07.2012-12.2013, 4.2014-12.2014 – w kwocie 8 062,72 zł;
- odsetek w kwocie 7422 zł liczonych od 27.12.2023 r od w.w. składek;
- odsetek w kwocie 132 zł naliczonych na 27.12.2023 r. od składek w części finansowanej od ubezpieczonych za okres 7.2012 r. - 10.2012 r.;
b) ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 14 027,66 zł, w tym z tytułu:
- składek za okres 07.2012-12.2013, 4.2014-12.2014 2 w łącznej kwocie 7 101,66 zł,
- odsetek w kwocie 6920 zł naliczonych na 27.12.2023 r. od w.w. składek;
- odsetek w kwocie 6 zł naliczonych na 27.12.2023 r. od składek w części finansowanej od ubezpieczonych za okres 7.2012 r.
c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 827,94 zł, w tym z tytułu:
- składek za okres 5.2012-10.202 r.. 05.2014 r. w łącznej kwocie 441,94 zł,
- odsetek w kwocie 386 zł naliczonych na 27.12.2023 r. od w.w. składek
w punkcie 2. w oparciu o art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej "rozporządzenie") o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 30 043,88 zł, w tym;
a) ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 15 195,66 zł, w tym z tytułu:
- składek za okres 07.2012-12.2013, 4.2014-12.2014 – w kwocie 7 900,66 zł
- odsetek 7 295 zł, naliczonych na 27.12.2023 r. od w.w. składek
b) ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 14 021,66 zł, w tym z tytułu:
- składek za okres 07.2012-12.2013, 4.2014-12.2014 – w kwocie 7101,66 zł,
- odsetek w kwocie 6920 zł naliczonych na 27.12.2023 r. od ww. składek,
c) Fundusz Pracy w łącznej kwocie 826,56 zł, w tym z tytułu:
- składek za okres 5.2014-12.2014 r. w łącznej kwocie 440,56 zł,
- odsetek w kwocie 386 zł naliczonych na 27.12.2023 r. od ww. składek.
W uzasadnieniu organ przedstawił sytuację zdrowotną, materialną i dochodową skarżącego podając m.in., że nie pracuje on zawodowo oraz nie ma żadnych źródeł utrzymania. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, której dochód wynosi 3 200 zł netto i z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej. Koszty utrzymania oszacowane zostały na 3 133,33 zł i koszty te w całości ponosi żona. Dom, w który mieszka skarżący stanowi własność jego córki i został nabyty w drodze darowizny w 2007 r. Organ wskazał, że z akt wynika, że w stosunku do skarżącego jest prowadzona egzekucja należności z tytułu składek. Zwrócił uwagę na przebyty przez skarżącego w 2017 r. zawał. Dalej podał, że wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia miały następujące czynności:
- postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego, od 20.05.2013 r. do 8.07.2016 r. w sprawie umorzenia należności na podstawie ustawy z 6.11.2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące działalność gospodarczą (Dz. U. 2012 r., poz. 1551) – tzw. ustawa abolicyjna;
- prowadzenie od 12.01.2018 r. do 16.04.2018 r. postępowania w sprawie wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia;
- skierowanie 16.05.2018 r. do przymusowego dochodzenia należności za okres 5.2012 r. – 12.2014 r.
Organ akcentował, że egzekucję należności skarżącego prowadzi Dyrektor ZUS w Krakowie i jest ona częściowo skuteczna. Dalej przywołał przepisy dotyczące przedawnienia. W tym względzie wskazał, iż od 1 stycznia 1999 r. kwestię przedawnienia ustawodawca uregulował w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Stosownie natomiast do art. 24 ust. 6 u.s.u.s. bieg przedawnienia terminów określonych w ust. 4 i 5 ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy. Ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, póz. 2074 ze zm.) od 1 stycznia 2003 r dokonano zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Na podstawie wskazanej wyżej ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. dodano w art. 24 ust. 5a-5d regulujący przerwanie i zawieszenie biegu terminu przedawnienia, w tym przepis ust. 5b zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Przepis art. 24 ust. 5b - z dniem 1 lipca 2004 r. - uległ dalszej nowelizacji na podstawie art. 10 pkt 10 lit. b. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 121, póz. 1264) i otrzymał brzmienie: "Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia należności z tytułu składek z 10 lat do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Akcentował ZUS, że powyższe oznacza, że do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. stosownie do którego, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu. Dalej ZUS podał, iż zgodnie z art. 24 ust 4 u.s.u.s należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. W myśl art. 24 ust. 5b. u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei na podstawie art. 24 ust 5f bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Następnie organ zacytował treść art. 1 ust. 15 ustawy abolicyjnej, wg którego bieg terminu przedawnienia należności, o których mowa w ust. w, 6,10 i 12, ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13.
Podsumowując przytoczone regulacje organ stwierdził, że "związku z powyższym zaległości figurujące na Pana koncie płatnika składek nie uległy przedawnieniu i są wymagalne".
Następnie ZUS podał, że rozpoznał wniosek skarżącego na podstawie wszystkich przepisów prawnych mogących mieć zastosowanie w sprawie, tj.: art. 28 ust. 3 i 3a ustawy u.s.u.s. i uznał, że zasadnym jest odmówienie umorzenia należności obciążających skarżącego z tytułu składek. Decyzja zawiera omówienie poszczególnych przesłanek.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał m.in., że jego stan zdrowia nie ulega polepszeniu od 2017 r., kiedy przeszedł rozległy zawał. Podkreślił, że jest na utrzymaniu rodziny i nie ma żadnego majątku.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z 24.05.2024 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję z 25.03.2024 r. nr 638/2024. W uzasadnieniu organ powtórzył ustalenia dotyczące sytuacji finansowej, zdrowotnej i rodzinnej skarżącego wynikające ze złożonego przez niego oświadczenia i dokumentów. Wskazał, że "niezbędnym warunkiem wydania prawidłowej decyzji w sprawie umorzenia należności jest jednoznaczne stwierdzenie, że należności objęte wnioskiem są wymagalne i nie uległy przedawnieniu." Podkreślił, że "w decyzji z 25.03.2024 r. nr 638/2024 (str. 5-7) organ I instancji prawidłowo stwierdził, że należności figurujące na Pana koncie jako płatnika składek są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu".
Kolejno organ omówił poszczególne przesłanki warunkujące umorzenie należności z tytułu składek i stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego przez skarżącego w tym względzie żądania.
W skardze skarżący ponownie wskazał, że jest w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej, co wynika z zawału, który przeszedł w 2017 r. Podał, że jest na utrzymaniu rodziny i nie dysponuje żadnym majątkiem.
W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga była zasadna i skutkowała uchyleniem obu kontrolowanych decyzji.
Kluczowe dla przyjętego przez Sąd rozstrzygnięcia było stwierdzenie nienależytego zbadania i braku poprawnego wyjaśnienia przez orzekające organy administracji tego, czy obciążające skarżącego należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu. Podkreślić bowiem należy, iż zagadnienie przedawnienia należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia ustalenia dopuszczalności prowadzenia i zakresu postępowania w przedmiocie umorzenia zaległych składek oraz stosowania przepisów określających warunki tego umorzenia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że umorzeniu może podlegać jedynie zobowiązanie istniejące, do którego uiszczenia płatnik jest nadal zobowiązany. Stwierdzenie przedawnienia należności skutkowałoby bowiem uznaniem postępowania za bezprzedmiotowe i koniecznością jego umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2017 r., II GSK 1492/17).
Zauważyć trzeba, iż przepisy regulujące zagadnienie przedawnienia należności składkowych, na przestrzeni lat, ulegały zmianie (w zakresie prezentacji kolejnych regulacji prawnych w tym względzie por. np. wyrok WSA w Krakowie z 24.04.2019 r., sygn. akt I SA/Kr 16/19). Obecnie obowiązujący art. 24 ust. 4 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (aktualny publikator Dz. U. z 2024 r., poz. 497; dalej u.s.u.s.) stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Na mocy art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Z zaskarżonych w sprawie decyzji wynika, że objęte wypowiedzią organu należności obciążające skarżącego obejmują składki za lata 2012-2014 r. Analiza jednak obu kontrolowanych decyzji nie dostarcza informacji o przyjętych przez te organy podstawach prawnych i odpowiadającym im uwarunkowaniach będących podstawą stanowiska o mającym wystąpić względem skarżącego zawieszeniu biegu terminów przedawnienia. Zaskarżona decyzja Prezesa ZUS z dnia 24.05.2024 r wskazuje jedynie, iż organ ten "podziela stanowisko organu I instancji, co do tego, że nie doszło do przedawnienia należności składkowych obciążających skarżącego". Przywołany passus, będący w istocie jedyną wypowiedzią orzekającego organu administracji w kwestii przedawnienia należności skarżącego, nie czyni zadość, wynikającemu z art. 15 k.p.a. - wymogowi ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. Organ ten nie zawarł własnych ocen, analiz, czy stanowiska w kluczowej dla sprawy kwestii prawnej obejmującej istnienie i wymagalność należności skarżącego, ograniczając się tylko do "podzielenia" stanowiska (por. niżej) wyrażonego w decyzji pierwszoinstancyjnej. Poza naruszeniem wskazanego art. 15 k.p.a., naruszona została także - określona art. 11 k.p.a. - zasada przekonywania, jak też art. 107 par. 3 k.p.a., który zawiera wymogi poprawnego redagowania uzasadnienia decyzji administracyjnej. Z kolei decyzja organu I instancji – w analizowanej kwestii braku upływu terminu przedawnienia – wskazuje, iż wpływ na zawieszenie biegu tego terminu miały mieć trzy okoliczności. Pierwsza, to postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego od 20.05.2013 r. do 8.07.2016 r. w sprawie umorzenia należności składkowych w oparciu o ustawę abolicyjną. Druga – to "prowadzenie w okresie od 12.01.2018 r. do 16.04.2018 r. postępowania w sprawie wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia". Trzecia natomiast to skierowanie "16.05.2818 r." do przymusowego dochodzenia należności za okres 5.2012 r. – 12.2014 r. Lektura tej decyzji nakazuje jednak stwierdzić, że nie prezentuje ona kluczowych treści uzasadniających wpływ wskazanych wyżej zdarzeń na bieg terminu przedawnienia należności. Podkreślić bowiem należy, iż wywód prawny organu zaprezentowany na k. 5-7 decyzji – nie przystaje do podniesionych przez ten organ okoliczności mających rzutować na przerwanie biegu terminu przedawnienia należności. Przywołane przez organ rozważania prawne obejmują głównie przegląd regulacji normatywnych odnoszących się do przedawnienia należności składkowych, bez koniecznych w tym względzie akcentów wskazujących na związek z rozstrzyganą sprawą. Nadto, wskazany przegląd regulacji prawnych – co prawda przywołuje treść art. 1 ust. 15 ustawy abolicyjnej (ustawa z 9.11.2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą; Dz. U. 2012 r., poz. 1551), który określa ogólną regułę zawieszenia biegu terminu przedawnienia pewnych należności, jednakże - z tej jedynie regulacji, nie sposób zorientować się odnośnie tego, dlaczego organ przyjął, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności składkowych obciążających skarżącego za lata 2012-2014 – skoro – zasadniczo, ustawą tą objęte być mogły należności za okres od 1999 r. do 2009 r. Organ nie wskazał, w oparciu o które przepisy ustawy abolicyjnej i jak rozumiane (interpretowane) przyjął, że w przypadku skarżącego nastąpiło jednak zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności składkowych obciążających go za lata 2012-2014. Sam zaś passus, co do wszczęcia w oparciu o przywoływaną wyżej ustawę postępowania od 20.05.2013 r. do 8.07.2016 r. – nie mógł być, z wyżej podanych przyczyn, w żadnym razie uznany za wystarczający i przekonujący. Brak zaprezentowania analizy stanu prawnego w tym względzie nakazywał stwierdzić deficyty części motywacyjnej ocenianej decyzji niepozwalające na poznanie motywów stanowiska organu, a więc uchybienie, które niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Powyższe braki dotyczą także dwóch pozostałych (por. wyżej) okoliczności wskazywanych przez organ jako mających uzasadniać przyjmowane stanowisko o braku wystąpienia przedawnienia należności. Organ wskazał w tym względzie na "prowadzenie postępowania od 12.01.2018 r. do 16.04.2018 r. postępowania w sprawie wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia". W aktach nie ma żadnych dokumentów źródłowych tej sprawy (por. niżej) przez co nie sposób zorientować się choćby co do treści i podstawy prawnej przywoływanej decyzji. Z uwagi na przywołanie na k. 6 kontrolowanego rozstrzygnięcia treści art. 24 ust. 5f u.s.u.s. ("bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna") – wydaje się, że przyjmować należy (choć nie zostało to jasno wyartykułowane), iż określone tym przepisem zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności skarżącego, ZUS wiązał z wydaniem decyzji "określającej wysokość zadłużenia". Stwierdzić jednak trzeba, że katalog wymienionych w art. 24 ust. 5f u.s.u.s. decyzji, tj. ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, jest katalogiem zamkniętym Oznacza to, że przepisu art. 24 ust. 5f u.s.u.s. nie można wykładać w sposób, którego skutkiem będzie rozszerzenie katalogu o jakiekolwiek inne decyzje w nim niewymienione. W świetle powyższego decyzja w sprawie określenia wysokości należności (zadłużenia) nie może zostać zaliczona do żadnego z trzech rodzajów decyzji wymienionych w art. 24 ust. 5f u.s.u.s. (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 października 2018 r., sygn. V SA/Wa 237/18 oraz WSA we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. III SA/Wr 272/19, jak też wyrok WSA w Gliwicach z 27.03.2024 r., I SA/Gl 101/24). Powyższe rozważania są – jak wskazano wyżej – jedynie hipotetycznie, z uwagi na brak precyzyjnej wypowiedzi organu w analizowanym przedmiocie.
Nadto dostrzec trzeba, że akta administracyjne kontrolowanej sprawy nie zawierają żadnych dokumentów źródłowych obejmujących dokumenty sprawy abolicyjnej skarżącego, czy też obrazujących pozostałe (por. wyżej) zdarzenia, które miały – w ocenie organu – przemawiać za zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. W oparciu zatem o zawartość akt sprawy, w tym brak dokumentacji źródłowej - nie istniała możliwość zweryfikowania zarówno faktów, jak i dat - obejmujących okoliczności, z którymi organ wiązał skutek zawieszający bieg terminu przedawnienia należności obciążających skarżącego. Sąd nie ma przy tym obowiązku wzywania organu do uzupełnienia akt sprawy w przypadku, gdy z przedłożonych wraz ze skargą akt wynika, że istotne dla rozstrzygnięcia materiały i dowody nie znalazły odzwierciedlenia w aktach zgromadzonych przed wydaniem kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia. Organ II instancji aprobując stanowisko organu I instancji nie zauważył powyższych braków w materiale dowodowym sprawy.
Biorąc zatem pod uwagę powyższe, w tym fakt, że ewentualne przedawnienie należności ma istotne znaczenie dla oceny prawidłowości decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt a i c ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935) uchylił zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję ją poprzedzającą. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uzupełni materiał dowodowy w koniecznym zakresie i wyjaśni akcentowane wyżej wątpliwości. Organ winien zaprezentować jasne i kategoryczne rozważania wskazujące na to, z jakich uwarunkowań faktycznych i prawnych przyjmuje, że nie doszło do przedawnienia obciążających skarżącego należności z tytułu składek. Dopiero po ustaleniu, że pozostały nieprzedawnione zaległości z tytułu składek, ponownie dokona analizy wniosku skarżącego. W przeciwnym wypadku umorzy postępowanie w sprawie umorzenia zaległości. Swoje ustalenia przedstawi w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom, o którym mowa w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło