III SA/Kr 102/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 listopada 2013 r. nr [....] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidoczniła że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i matką. Określając majątek rodziny podała, że do małżonków należy dom o powierzchni 160 m2 oraz samochody [....] z 2009 i [.....] z 2010 r. Deklaruje brak zasobów pieniężnych Na stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego składa się pensja męża skarżącej w wysokości 8650 zł oraz renta matki skarżącej w wysokości 1355 zł. Uzasadniając swoje starania odniosła się szeroko do okoliczności nurtującej ja sprawy. Powiada, że razem z mężem spłacają kredyt zaciągnięty na dom a renta matki nie wystarcza na pokrycie kosztów lekarstw, zabiegów, sprzętów, wykwalifikowanej opieki. Do wniosku dołączyła kopie swojej prośby o rozwiązanie umowy o pracę, dokumentu o rozwiązaniu umowy o pracę, kopię postanowienia tut. Sądy z dnia 29.01.2014 r. sygn. akt. III SA/Kr 102/14. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Jeśli chodzi o zgłoszony przez skarżącą wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych to wyjaśnić należy zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6329" (vide: zarządzenie z 13.01.2014 r. ) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek należało uznać więc za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie I sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Co się natomiast tyczy sformułowanego przez skarżącą wniosku o ustanowienie adwokata to stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym m.in. ustanowienie adwokata o ile złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W realiach rozstrzyganego przypadku skarżąca złożyła oświadczenie, które jest wystarczające do wywiedzenia następujących ustaleń. Po pierwsze gospodarstwo domowe skarżącej ma zapewnione niebagatelne jak na polskie warunki, stałe źródło dochodu w łącznej wysokości 10.005 zł zł. Po drugie, małżonkowie mogą być postrzegani jako osoby zamożne skoro swoje potrzeby mieszkaniowe zaspakajają we własnym domu i ponadto nalezą do nich dwa stosunkowo nowe samochody. Po trzecie skarżąca poza lakoniczną wzmianką o spłacanych ratach kredytu na dom i wydatkach związanych z chorobą matki nie starała się wykazać rzeczywistej wysokości tych wszystkich obciążeń. Skoro więc gospodarstwo domowe skarżącej dysponuje stałym, wysokim dochodem a ponadto małżonkowie posiadają dość znaczny majątek, który posiada określoną wartość sprzedażną lub podkładową i jeśli równocześnie z tym skarżąca poniechała dokładniejszych wyjaśnień jak naprawdę przedstawiają się wydatki tego gospodarstwa domowego, to przyznanie jej w takich warunkach prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata opłacanego przez Skarb Państwa a więc wszystkich podatników nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w punkcie II sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.