III SA/Kr 102/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: po rozpoznaniu w dniu sprawy ze skargi na decyzję w przedmiocie Sędzia WSA Barbara Pasternak na posiedzeniu niejawnym 31 stycznia 2014 r. A. G. Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 listopada 2013 r. znak: [...] stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego postanawia umorzyć postępowanie sądowe Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 listopada 2013 r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2003 r. nr [...] o stwierdzeniu wygaśnięcia z dniem 1 lipca 2013 r. decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2011 r. nr [...], przyznającej A. G. bezterminowo od dnia 1 listopada 2011 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, wydana na podstawie art. A. G. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, podnosząc, że regulacja wynikająca z przepisu art. 11 ust. 3 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą decyzje o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. pozbawia ją świadczenia które pobierała z tytułu rezygnacji w z pracy nauczyciela, jako jedyna opiekunka matki cierpiącej na zaawansowane stwardnienie rozsiane. Skarżąca opisała szczegółowo stan i potrzeby opiekuńcze całkowicie niepełnosprawnej matki i zarzuciła, że nowe rozwiązanie ustawowe pozbawia ją możliwości ubiegania się o jakiekolwiek świadczenie z tytułu rezygnacji z pracy z powodu opieki nad matką, nie ma także podstaw do skutecznego ubiegania się o zasiłek dla bezrobotnych. Skarżąca podniosła, że nowa regulacja pozbawia jej matkę prawa do opieki, jest niezgodna z zasada ochrony praw nabytych wynikającą z art. 2 Konstytucji RP oraz z zasadą zaufania do państwa prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o umorzenie postępowania sądowego wskazując, że decyzją z dnia 2 stycznia 2014r. nr [...] uwzględniło skargę A. G. na decyzje z dnia 8 listopada 2013 r., uchylając decyzję własną z dnia 8 listopada 2013r. [...], oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji i umorzyło postępowanie przed organem l instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny i orzecznictwa, uwzględnienie skargi w całości oznacza, że organ nie może ograniczyć się do stwierdzenia, że "uwzględnia skargę", ale ma obowiązek orzec jednocześnie w sposób ostateczny w sprawie administracyjnej albo przez rozstrzygnięcie jej co do istoty, albo przez umorzenie postępowania (por. T.Woś: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, wyd. LexisNexis, wyd. 4, kom do art. 54 ustawy). Akta administracyjne zawierają wskazaną wyżej decyzję SKO z dnia 2 stycznia 2014 r.nr [...] uchylającą decyzję własną z dnia 8 listopada 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji i umarzającą postępowanie w sprawie. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że w świetle treści art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych brak było podstawy prawnej do wydawania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji z dnia [...] 2011 r. [...], ponieważ decyzje przyznające świadczenia pielęgnacyjne wygasały z mocy samego prawa. Organ powołał się nadto na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym przedmiocie. Przedstawione wyżej okoliczności wskazują na zasadność uznania przez Sąd, że skarga została uwzględniona w całości. Zaskarżona decyzja SKO została wyeliminowana z obrotu prawnego. Tym samym nie istnieje przedmiot zaskarżenia w sprawie wszczętej wniesieniem przez A. G. skargi, czyli postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. W wyroku z dnia 25 października 2005r. sygn. akt II OSK 85/05 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że "Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 ppsa będziemy mieć do czynienia, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja zaistnieje w szczególności wówczas, gdy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego w nadzwyczajnym wewnątrzadministracyjnym postępowaniu kontrolnym (np. w wyniku stwierdzenia jej nieważności) lub w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona, z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 ppsa i uchylenia jej, wygaśnięcia decyzji obarczonej terminem ustawowym lub ustalonym w decyzji" (Lex Omega nr 188791). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko wyrażone w przytoczonym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy jednak zwrócić uwagę, że uzasadnienie decyzji podjętej przez SKO w dniu 2 stycznia 2014 r. nie obejmuje zasadniczych powodów, dla których rozstrzygnięcie podjęte w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. należało uznać za prawidłowe. Istotnie, regulacja wynikająca z przepisu art. 11 ust. 1 i 3 ustawy "zmieniającej" nie uprawniała organów do orzekania o wygaśnięciu decyzji ustalających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z przyczyn, na które wskazało SKO w uzasadnieniu decyzji. Jednak wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13 (sentencja ogłoszona dn. 16.12. 2013 r. w Dz.U. poz. 1557) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548 jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem przepis prawa, który stanowił podstawę wydania zaskarżonej przez A. G. decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji z dnia 4 listopada 2011 r. ŚR.524.l.22/11, utracił moc obowiązującą. Tej zmiany stanu prawnego nie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając decyzję w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. Nie ma to jednak wpływu na ocenę Sądu dotyczącą prawidłowości rozstrzygnięcia podjętego przez SKO w uwzględnieniu skargi. Fakt stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności przepisu art. 11 ust. 1 i 3 ustawy "zmieniającej" stanowiłby przede wszystkim podstawę do uwzględnienia przez Sąd skargi A. G., a to z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a. Skoro jednak organ na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., uwzględniając skargę w całości orzekł o uchyleniu decyzji własnej z dnia 8 listopada 2013 r., uchyleniu decyzji organu l instancji i umorzeniu postępowania przed tym organem, to należało uznać, że stan wynikający z tej decyzji jest zgodny z prawem a postępowanie wszczęte wniesieniem skargi przez A. G. stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Ubocznie jedynie w tej sytuacji należy zauważyć, że uzasadniając wyrok z dnia 5 grudnia 2013 r. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zrealizowanie tego wyroku będzie wymagało zmiany prawa, ponieważ sam wyrok nie tworzy ani roszczeń o wypłatę utraconych korzyści za okres po 30 czerwca 2013 r., ani nie daje podstaw do ubiegania się o nowe świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, które przewiduje obowiązująca ustawa o świadczeniach rodzinnych. Wyrok dotyczy bowiem norm prawa intertemporalnego, które w dodatku zmaterializowały się już w dniu orzekania przez sąd konstytucyjny, a nie przepisów określających przesłanki nabycia świadczeń. Trybunał podkreślił, że przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją wymaga interwencji ustawodawcy celem wyeliminowania niekonstytucyjności mającej źródło w art. 11 ust. 1 i 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro postępowanie sądowe wszczęte wniesieniem skargi przez A. G. stało się bezprzedmiotowe, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a.