III SA/Kr 1031/08
WyrokWSA w Krakowie2008-12-11
Skład orzekający: Dorota Dąbek, Krystyna Kutzner, Tadeusz Wołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien odmówić zastosowania przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych, które zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, mimo że Trybunał odroczył termin utraty ich mocy obowiązującej?Ratio decidendi
Sąd administracyjny ma prawo odmówić zastosowania przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, nawet jeśli Trybunał odroczył termin utraty ich mocy obowiązującej. Stosowanie przepisów niezgodnych z Konstytucją, nawet tymczasowo, naruszałoby zasady państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, co skutkuje ich uchyleniem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu. Organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcia na orzeczeniach lekarskich stwierdzających brak typowych zmian chorobowych, podczas gdy skarżąca podnosiła, że cierpi na trwałe schorzenia narządu głosu związane z wykonywanym przez lata zawodem nauczyciela. Kluczowym elementem sprawy stało się orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność z Konstytucją przepisów Kodeksu pracy i rozporządzenia Rady Ministrów dotyczących chorób zawodowych, mimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek spr. Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner WSA Tadeusz Wołek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 marca 2007 r nr : [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji .
wyroku WSA w Krakowie z dnia 11 grudnia 2008r.
Decyzją z dnia 2 marca 2007r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. nr 122, poz. 851 z późn. zm.) i § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2007r. znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u M. G. choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu, spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat - wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do w/w rozporządzenia.
W wyniku przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego ustalono, że M. G. pracowała jako nauczycielka w okresach:
od [...] 1971r. do [...] 1991r. oraz od [...] 2004r. do [...] 2005r. w Samorządowym Przedszkolu Nr [...] w P., ul. [...],
od [...] 1991r. do [...] 2002r. w Szkole Podstawowej w I. Filia w C. w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy.
M. G. była badana w Ośrodku Medycyny Pracy, który w dniu [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] znak: [...] o braku podstaw do rozpoznania zawodowej przewlekłej choroby narządu głosu, spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż zgodnie z wykazem chorób zawodowych do przewlekłych chorób narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym zalicza się: guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych oraz niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, a u pacjentki badaniem laryngologicznym i stroboskopowym nie stwierdzono takich zmian chorobowych w obrębie narządu głosu. Brak zatem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
W trybie odwoławczym M. G. została skierowana na ponowne badanie do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Wobec niejednoznacznego obrazu klinicznego i wątpliwości orzeczniczych w trakcie obserwacji w [...] 2006r., pacjentka była ponownie badana [...] 2006r. W badaniu laryngologicznym popartym badaniem lupenfaryngoskopowym stwierdzono różową i wilgotną błonę śluzową gardła, nagłośnię o prawidłowej konfiguracji, fałdy głosowe blade, gładkie, w niepełnym zwarciu fonacyjnym, szczególnie w części środkowej głośni oraz zaznaczoną hiperkinezę wewnątrzkrtaniową. Badanie stroboskopowe wykazało, że drgania są jednakowe, jednoczasowe, przesunięcie brzeżne jest zachowane, amplituda drgań zwiększona, okresowo występuje brak zwarcia fonacyjnego w części środkowej głośni (zmiany nie są utrwalone). Głos jest matowy, tworzony z napięciem mięśni szyi. Wyniki przeprowadzonych badań stanowiły podstawę orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] 2006r. o braku podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. W uzasadnieniu podano, że stwierdzane zmiany nie przedstawiają klinicznie cech typowych dla organicznej patologii narządu głosu wywołanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. U badanej nie stwierdzono: guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.
Na podstawie powyższych orzeczeń lekarskich oraz przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję z dnia [...] 2007r., znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia cytowanej na wstępie choroby zawodowej, od której M. G. wniosła odwołanie.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny po zapoznaniu się z całością dokumentacji w sprawie, uznał, iż wydana decyzja l instancji jest merytorycznie uzasadniona. W sprawie orzekały dwie jednostki l i II stopnia właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego - placówka naukowo-badawcza w dziedzinie medycyny pracy, rozstrzygająca w sprawach spornych i wątpliwych, której orzeczenia są merytorycznie ostateczne. W ten sposób został wyczerpany tryb postępowania przewidziany przepisem § 7 cytowanego na wstępie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r.
Zgodnie z art. 10 Kpa Wojewódzki Inspektor Sanitarny zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Żadna ze stron nie skorzystała z tej możliwości.
Zdaniem organu II instancji odwołanie M. G. nie wniosło żadnych nowych istotnych faktów, które mogłyby mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy, Ustosunkowując się do wniosku zawartego w odwołaniu o ponowne badanie Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że nie jest to możliwe, zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r., orzeczenie wydane w wyniku ponownego badania jest ostateczne. Reasumując organ II instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak jest rozpoznania choroby zawodowej przez właściwą jednostkę służby zdrowia, co zważywszy na treść § 8 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych stanowi brak podstaw do jej stwierdzenia. Wobec powyższego Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu l instancji.
Na powyższą decyzję M. G. złożyła skargę, w której wniosła o ponowne rozpatrzenie orzeczenia lekarskiego nr [...] wydanego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Skarżąca wyjaśniła, iż po przejściu na emeryturę lekarz laryngolog, u którego leczyła się od 1987r., stwierdził u niej przewlekłą chorobę narządu głosu związaną z niedomykalnością fonacyjną głośni w stopniu trwałym i skierował ją na badania do Ośrodka Medycyny Pracy. W orzeczeniu lekarskim nr [...] nie stwierdzono choroby krtani. Skarżąca odwołała się od niego i wniosła o ponowne jej przebadania w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, gdzie przebywała od [...] 2006r. do [...] 2006r. Z pobytu w S. otrzymała kartę wypisową z rozpoznaniem obserwacji w kierunku przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu. Obserwacja nie została zakończona z powodu badań foniatrycznych i laryngostroboskopowych, w których to badaniach obserwowano brak pełnego zwarcia fonacyjnego głośni. Skarżąca została skierowana na ponowne badania w dniu [...] 2006r., które wykazały brak zwarcia fonacyjnego w części środkowej głośni, lecz zmiany te nie zostały utrwalone. Pierwsza i druga obserwacja w S. wykazały więc brak pełnego zwarcia, a orzeczenia w obydwu przypadkach były takie same.
Skarżąca podniosła, iż przez 32 lata pracowała w zawodzie nauczyciela - 20 lat w przedszkolu, a pozostałe w szkole jako nauczyciel nauczania początkowego. Po 10 latach pracy wystąpiła u niej choroba krtani związana z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Objawia się ona stałą chrypką, zanikiem głosu, bólem gardła i jego wysychaniem, niemożliwością głośnego mówienia. Ponadto skarżąca nie słyszy na lewe ucho. Podjęte przez skarżącą leczenie nie przyniosło żadnej poprawy.
Skarżąca stwierdziła, iż orzeczenie lekarskie nr [...] jest dla niej krzywdzące, gdyż w wyniku badań i obserwacji stwierdzono jednak u niej brak pełnego zwarcia fonacyjnego głośni, a takie zmiany nie mogą być nie utrwalone.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutów skargi organ II instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie wydały jednostki służby zdrowia właściwe w myśl § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r., tj. Ośrodek Medycyny Pracy i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Obie jednostki orzecznicze, po przeprowadzonych badaniach specjalistycznych nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. W poz. 15 wymienione są jako choroba zawodowa następujące schorzenia: przewlekle choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat:
1) guzki głosowe twarde
2) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych
3) niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.
U M. G. w badaniach laryngologicznych i stroboskopowych nie stwierdzono żadnej z wymienionych powyżej chorób zawodowych. Nie stwierdzono bowiem guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych ani niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Stwierdzone zmiany u M. G. nie przedstawiają klinicznie cech typowych dla organicznej patologii narządu głosu wywołanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Zatem twierdzenie skarżącej, iż występujące u niej schorzenie kwalifikuje się do uznania jako choroba zawodowa nie znajduje uzasadnienia.
Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2007r., sygn. akt III SA/Kr 338/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na to, że w sprawie III SA/Kr 125/06 zostało skierowane do Trybunału Konstytucyjnego pytanie prawne: "Czy przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 z późn. zm.) oraz wykonawczego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) są zgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP". Pytanie to Trybunał Konstytucyjny przyjął do rozpoznania pod sygnaturą P 23/07.
Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008r., sygn. P 23/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał orzekł, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008r. nr 116, poz. 740.
W związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 21 października 2008r., sygn. akt III SA/Kr 338/07 podjął zawieszone postępowanie sądowe w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W sprawie niniejszej podstawowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma fakt, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115). W odniesieniu zaś do tych przepisów Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) orzekł o ich niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że żaden z przepisów kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego oraz że takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku było uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 k.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do wydanego na tej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów, które - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - jest również niezgodne z Konstytucją.
Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że te przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, które nastąpiło w dniu 2 lipca 2008r. Uzasadniając odroczenie utraty mocy obowiązującej niezgodnych z Konstytucją przepisów Trybunał wskazał, że "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzania chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".
Powstaje zatem pytanie jakie skutki wywołało to orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w niniejszej sprawie.
Jak wiadomo przedmiotem pytania prawnego Sądu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego jest ocena konstytucyjności zaskarżonego przepisu kształtującego obowiązek strony, po to, by następnie Sąd ten mógł orzec o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002r., P. 7/2000, OTKA 2002/2/13). Zadaniem zaś sądu administracyjnego jest wyczerpująca ocena prawna zaskarżonej decyzji, a więc ustalenie czy również po uprawomocnieniu się wyroku sądu administracyjnego zaskarżona decyzja ma pozostać w obrocie prawnym.
Nie może ulegać wątpliwości, że z chwilą orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją przepisów prawnych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, obalone zostało domniemanie zgodności z Konstytucją tych przepisów. To zaś oznacza, że postępowanie administracyjne prowadzone w niniejszej sprawie, a także zaskarżona do sądu decyzja administracyjna, wydane zostały na podstawie przepisów prawnych niezgodnych z Konstytucją. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie oznacza to, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1pkt 1 litera a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wydaje się bowiem, że obowiązywania aktu nie powinno się utożsamiać z obowiązkiem jego stosowania (por. J. Trzciński, "Glosa do wyroku TK z dnia 23 października 2007r., P 10/07, ZNSA 2008, nr 1), a stosowanie przez sąd przepisu, który orzeczeniem TK, ostatecznym i powszechnie obowiązującym, został uznany za niezgodny z Konstytucją, nawet gdy Trybunał odroczył utratę jego mocy obowiązującej, kłóciłoby się z logiką stosowania prawa. Należy przyjąć, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją kontrolowanej normy umożliwia sądom odstąpienie od zasad wyznaczanych przez reguły determinujące datę, na którą określa się stan prawny miarodajny dla orzekania. Ta autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje swoją podstawę w art. 8 Konstytucji, będąc wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji poprzez kierowanie się wykładnią zgodną z Konstytucją. Byłoby nielogiczne, gdyby dopuszczając - w celu przywrócenia stanu konstytucyjności - możliwość wznowienia postępowania w sprawach już rozstrzygniętych na podstawie norm uznanych za niekonstytucyjne, ustrojodawca dopuszczał dalsze naruszanie Konstytucji na przyszłość, przez bezwzględny nakaz dalszego stosowania przepisu już uznanego za niekonstytucyjny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007r., sygn. akt K 8/07, OTK-A 2007, nr 3, poz. 26; także wyrok TK z 23 października 2007, P 28/07, OTK-A 2007, nr 9, poz. 106). Wobec spraw będących w toku sąd administracyjny ma zatem możliwość dokonania oceny rozpatrywanej sprawy z punktu widzenia ochrony praw jednostki i uniknięcia sytuacji, kiedy sąd zadając pytanie prawne orzekałby według niekonstytucyjnych przepisów tylko po to, by następnie strona wniosła o wznowienie postępowania na podstawie procedur, o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji. Trudno też byłoby uznać za zgodne z zasadą ekonomiki procesowej zawieszenie postępowania przed sądem i oczekiwanie na wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego przez ustawodawcę, skoro to wykonanie może trwać bardzo długo. Jeżeli więc Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności podstawy prawnej zaskarżonej decyzji z Konstytucją RP, to obowiązkiem sądu administracyjnego jest wskazanie i tej okoliczności, mogącej być przesłanką późniejszego wniosku strony o wznowienie postępowania administracyjnego (art.145a kpa).
W niniejszej sprawie nie może więc mieć zastosowania zasada tempus regit actum, ze względu na pozbawienie domniemania konstytucyjności tych przepisów, które stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji. A zatem należy przyjąć, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji, musi być uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarówno zatem w takich przypadkach, gdy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia orzeczenia TK, jak i w tych przypadkach, gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić zastosowania tych przepisów. Przepisy uznane przez Trybunał za niekonstytucyjne nie powinny więc być stosowane w przyszłości, nawet jeśli za ich stosowaniem przemawiałyby ogólne reguły prawa międzyczasowego (por. K. Gonera, E. Łętowska, "Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności", PiP 2008, z. 5). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie poglądy wyrażane w nowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2007r., I OSK 1030/06; także wyrok NSA z 23 lutego 2006r., II OSK 1403/05, NSA z 31 stycznia 2008r., II OSK 1599/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd rozważając znaczenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego odraczającego datę utraty mocy obowiązującej przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji, wziął pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Mając na uwadze wszystkie wymienione okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów, pomimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. Odsyłanie bowiem w niniejszej sprawie na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, naruszeniem prawa do szybkiego załatwienia sprawy stanowiącego podstawowy standard europejski prawa do dobrej administracji, a na drodze sądowej - prawa do szybkiego procesu.
Tak więc Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, odmówił zastosowania niezgodnych z Konstytucją przepisów aktu rangi podustawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie wobec odmowy zastosowania przepisów materialnych i procesowych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji jako niezgodnych z Konstytucją, Sąd nie dokonywał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Organy administracyjne prowadząc ponownie postępowanie administracyjne, powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej niezwłocznie po uchwaleniu przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło