III SA/Kr 104/22
WyrokWSA w Krakowie2022-06-22
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Ewa Michna, Marta Kisielowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżącemu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad bratem, jeśli nie podjął zatrudnienia przed rozpoczęciem sprawowania opieki, a zakres sprawowanej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia pracy zarobkowej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie spełnił przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kluczowe było stwierdzenie braku bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką, a także ocena, że zakres opieki nie uniemożliwiał podjęcia pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze. Dodatkowo, wskazano na istnienie siostry zobowiązanej do alimentacji, która mogłaby partycypować w obowiązku.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad bratem, który posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a opieką nad bratem oraz na zakres opieki, który nie uniemożliwia podjęcia pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, częściowo odrzucając argumentację dotyczącą momentu powstania niepełnosprawności brata, ale podtrzymując stanowisko o braku przesłanek do przyznania świadczenia. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz k.p.a.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Ewa Michna ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.
Wójt Gminy O decyzją z dnia [...] 2021 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącemu P. R. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad bratem J. R., legitymującemu się orzeczeniem o trwałej niezdolności do
samodzielnej egzystencji oraz o trwałej, całkowitej niezdolności do pracy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 20 lipca 2021 r. skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad
bratem J. R. Wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż ciąży na nim obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w przepisach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, nie posiada on orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem nie zostało przyznane mu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ani zasiłku dla opiekuna. J. R. - brat skarżącego ma 57 lat, jest kawalerem, jest osobą bezdzietną, od ok. 10 lat zamieszkuje samotnie w domu po zmarłych rodzicach w R przy ul. E, cierpi na chorobę psychiczną schizofrenię paranoidalną, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Swobodnie porusza się o własnych siłach, jest sprawny fizycznie, sam się myje i kąpie. Samodzielnie potrafi przygotować i spożywać posiłki (śniadanie, kolację), jest w stanie sam się poruszać środkami komunikacji miejskiej, ale nie zawsze, z powodu swoich lęków wymaga pomocy, motywowania do podejmowania działań w kierunku prawidłowego funkcjonowania.
Skarżący od śmierci mamy pomaga bratu codziennie: częściowo robi zakupy, gotuje i przygotowuje posiłki w ciągu dnia, segreguje leki i podaje je oraz raz w tygodniu zawozi brata na zastrzyk do ośrodka zdrowia oraz w razie potrzeby do lekarza, pierze bratu odzież, zmienia pościel, świadczy pomoc związaną z utrzymaniem czystości, higieny osobistej (obcina włosy, goli brata oraz obcina mu paznokcie) oraz załatwia sprawy urzędowe, sam dopilnowuje opłat związanych z utrzymaniem domu. Dodatkowo skarżący w domu brata wykonuje wszelkie naprawy, remonty czy palenie w piecu CO, kosi trawę wokół domu. Mieszka w odległości ok. 0,5 km od brata u którego przebywa codziennie, według oświadczenia ok. 6 godzin dziennie oraz pozostaje z nim w stałym kontakcie telefonicznym.
Organ podkreślił, że fakt stałej pomocy i stałego wsparcia dla brata nie budzi zastrzeżeń. Jednakże, zakres tej opieki (okazjonalne wizyty u lekarza, gotowanie obiadu, koszenie trawy, pilnowanie zażywania leków) w żaden sposób nie uniemożliwia skarżącemu, podjęcia zatrudnienia. Brat skarżącego jest osobą poruszającą się o własnych siłach, robi zakupy, jest sprawny fizycznie, samodzielnie wykonuje co najmniej część podstawowych czynności życiowych, m.in.: korzysta z toalety, przygotowuje sobie śniadania, kolacje, dba o higienę osobistą (myje się i kąpie). Niewątpliwie wymaga wsparcia innych osób w motywacji do prawidłowego funkcjonowania w ciągu dnia i w życiu codziennym poprzez pomaganie w poszczególnych czynnościach takich jak załatwianie spraw urzędowych, pranie, koszenie trawy czy drobne naprawy i remonty w domu. Organ podniósł przy tym, że skarżący nie podejmuje pracy zarobkowej od 1 lipca 2005 r., tj. od ok. 16 lat (świadectwo pracy), a jak oświadczył w wywiadzie środowiskowym, opiekę nad bratem sprawuje od śmierci ich mamy, tj. od 6 lat.
W opinii organu, w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem przez skarżącego opieki na bratem, bowiem zakres opieki nie wymusza całkowitego niepodejmowania pracy zarobkowej, która może być wykonywana chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Opieka sprawowana nad bratem ma charakter pomocy doraźnej a nie stałej (ciągłej). Stan brata nie jest przeszkodą do wykonywania pracy zarobkowej. Trudno uznać, że osoba, która od wielu lat nie podejmowała pracy, obecnie nie podejmuje pracy z powodu opieki nad bratem, tym bardziej w sytuacji, gdy zakres tej opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia. Zatem przesądza to, zdaniem organu, o niespełnieniu pozytywnej przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Organ wskazał nadto, że brat skarżącego posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności Nr [...] z dnia 12 czerwca 2021 r. wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Orzeczenie wydano do dnia 30 czerwca 2025 r. W orzeczeniu wskazano, że stopień niepełnosprawności datuje się od 15 grudnia 2014 r., natomiast niepełnosprawność istnieje od 7 stycznia 1994 r. Ww. miał wówczas 30 lat, co stanowi kolejną negatywną przesłankę do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż niepełnosprawność jego brata nie powstała przed 18 rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia 25 roku życia.
W odwołaniu skarżący nie zgodził się z decyzją organu I instancji, ponieważ sprawuje nad bratem całodobową opiekę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 listopada 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Zdaniem Kolegium, nie można zgodzić się z argumentacją organu I instancji jakoby nie było możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z faktem, że niepełnosprawność brata skarżącego powstała po datach zakreślonych w art. 17 ust. 1b ustawy. Przepis ten został bowiem z dniem 23 października 2014 r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W konsekwencji nie było dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną 2 art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Drugim powodem odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w niniejszej sprawie było stwierdzenie przez organ I instancji, że skarżący nie sprawuje takiej opieki nad bratem, która uniemożliwiałaby mu podęcie zatrudnienia oraz fakt, że opiekuje się bratem od ok. 6 lat, podczas gdy nie podejmuje pracy zarobkowej od ok. 16 lat, co wynika z przedłożonego świadectwa pracy. Odnosząc się do powyższego Kolegium wskazało, że nie ulega wątpliwości, że skarżący nie podejmował zatrudnienia znacznie wcześniej niż zaczął opiekę nad bratem, więc nie wystąpił związek przyczynowo skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką nad bratem. Ponadto, nie sposób uznać, że opieka sprawowana nad bratem uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia, ponieważ jego brat wykonuje samodzielnie szereg czynności dnia codziennego. Należy również podkreślić, że skarżący nie zamieszkuje wspólnie z bratem, co powoduje, że na pewno nie sprawuje opieki nad bratem całodobowo.
Mając na uwadze powyższe, nie było podstaw, w ocenie organu, do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ nie wystąpiły przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że: brak jest związku przyczynowo skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia a opieką nad bratem; opieka nad bratem umożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej; na pewno nie sprawuje on nad bratem całodobowo opieki.
- art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia.
Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy O z dnia [...] 2021 r. odmawiającą przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad bratem legitymującym się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz o trwałej, całkowitej niezdolności do pracy.
Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji były przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei w myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy, Kolegium słusznie wskazało, że nie można zgodzić się z argumentacją organu I instancji jakoby nie było możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z faktem, że niepełnosprawność brata skarżącego powstała po datach zakreślonych w art. 17 ust. 1b ustawy. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W obecnej sytuacji prawnej nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdzono w ww. wyroku. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Wobec powyższego, moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy.
Organ odwoławczy prawidłowo przyjął także, że w sprawie nie zostały spełnione pozostałe przesłanki przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając na uwadze ww. art. 17 ust. 1 ustawy, wyjaśnić należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21).
Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).
Jak wynika z akt sprawy, brat skarżącego ma 57 lat, jest kawalerem, jest osobą bezdzietną, od ok. 10 lat zamieszkuje samotnie w domu po zmarłych rodzicach, cierpi na chorobę psychiczną schizofrenię paranoidalną, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Swobodnie porusza się o własnych siłach, jest sprawny fizycznie, sam się myje i kąpie. Samodzielnie potrafi przygotować i spożywać posiłki (śniadanie, kolację), jest w stanie sam się poruszać środkami komunikacji miejskiej, ale nie zawsze z powodu swoich lęków, wymaga pomocy, motywowania do podejmowania działań w kierunku prawidłowego funkcjonowania. Skarżący od śmierci mamy pomaga bratu codziennie: częściowo robi zakupy, gotuje i przygotowuje posiłki w ciągu dnia, segreguje leki i podaje je oraz raz w tygodniu zawozi brata na zastrzyk do ośrodka zdrowia oraz w razie potrzeby do lekarza, pierze bratu odzież, zmienia pościel, świadczy pomoc związaną z utrzymaniem czystości, higieny osobistej (obcina włosy, goli brata oraz obcina mu paznokcie) oraz załatwia sprawy urzędowe, sam dopilnowuje opłat związanych z utrzymaniem domu. Dodatkowo skarżący w domu brata wykonuje wszelkie naprawy, remonty, czy palenie w piecu CO, kosi trawę wokół domu. Mieszka w odległości ok. 0,5 km od brata u którego przebywa codziennie, według oświadczenia ok. 6 godzin dziennie oraz pozostaje z nim w stałym kontakcie telefonicznym. Ponadto z ustaleń organu wynika, że skarżący nie podejmuje pracy zarobkowej od 1 lipca 2005 r., tj. od ok. 16 lat (świadectwo pracy), a jak oświadczył w wywiadzie środowiskowym, opiekę nad bratem sprawuje od śmierci ich mamy, tj. od 6 lat.
Mając na uwadze powyższe, prawidłowo organ uznał, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie wystąpił związek przyczynowo skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a opieką nad bratem. Nie ulega bowiem wątpliwości, na co trafnie zwrócił uwagę organ, że skarżący nie podejmował zatrudnienia znacznie wcześniej, niż zaczął opiekę nad swoim bratem. Ponadto, nie sposób przyjąć, aby czynności, jakie skarżący wykonuje opiekując się bratem, powodowały brak możliwości podjęcia zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, mając na uwadze zarówno wiek skarżącego oraz fakt, że szereg czynności brat skarżącego wykonuje samodzielnie. Nie można przy tym też tracić z pola widzenia, że skarżący nie mieszka wspólnie z bratem, co również świadczy o braku sprawowania opieki nad bratem całodobowo.
W konsekwencji powyższego uznać należy, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione.
Ponadto wskazać należy że brat skarżącego posiada jeszcze siostrę również zobowiązaną do alimentacji, a zatem rodzeństwo może i powinno wspólnie realizować obowiązek alimentacyjny, tym bardziej że nie musi być on polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych.
Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.
Sąd w składzie orzekającym podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, iż wykonywanie zatrudnienia czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o niemożliwości sprawowania opieki (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, a także wiek połączony ze stopniem zniedołężnienia, który obiektywnie nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki, ale jej nie uniemożliwiają.
W konsekwencji powyższego, nie sposób przyjąć, aby w przedmiotowej sprawie istniały jakiekolwiek obiektywne przeszkody w odniesieniu do siostry skarżącego w wywiązywaniu się przez nią ze swoich obowiązków alimentacyjnych
Reasumując, zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.
Z tych to powodów Sąd doszedł do wniosku, że Kolegium w zaskarżonej decyzji, a wbrew zarzutom skargi, w sposób prawidłowy dokonało wykładni art. 17 ust. 1 ustawy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2021.2095), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło