III SA/Kr 107/20
WyrokWSA w Krakowie2020-08-05
Skład orzekający: Bożenna Blitek, Hanna Knysiak-Sudyka, Maria Zawadzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie wykonującym przewóz drogowy ponosi odpowiedzialność za nałożenie kary pieniężnej, gdy kierowca wykonujący przewóz nie posiadał wymaganych orzeczeń lekarskich i psychologicznych, niezależnie od formy zatrudnienia kierowcy (umowa o pracę czy umowa cywilnoprawna)?Ratio decidendi
Osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie wykonującym przewóz drogowy ponosi odpowiedzialność za nałożenie kary pieniężnej, gdy kierowca wykonujący przewóz nie posiadał wymaganych orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Odpowiedzialność ta istnieje niezależnie od formy zatrudnienia kierowcy, czy to na podstawie umowy o pracę, czy umowy cywilnoprawnej. Celem przepisów jest zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez wyeliminowanie osób, których stan zdrowia nie pozwala na pracę w charakterze kierowcy, a przyjęcie odmiennej wykładni stawiałoby w uprzywilejowanej pozycji przedsiębiorców zlecających przewóz na podstawie umów cywilnoprawnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na K. S., zarządzającego transportem w firmie A Sp. z o.o. sp. k., za to, że kierowca O. B. wykonywał przewóz drogowy bez wymaganych orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Organ I instancji nałożył karę, a Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał ją w mocy. Skarżący K. S. kwestionował swoją odpowiedzialność, argumentując, że kierowca nie był zatrudniony na podstawie stosunku pracy, a jedynie na podstawie umowy zlecenia, co jego zdaniem zwalniało go z obowiązku zapewnienia badań.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę K. S.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie: WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Decyzją z dnia [...] 2019 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na K. S. – jako zarządzającego transportem w firmie A Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w R - karę pieniężną w wysokości 2.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 10 kwietnia 2019 r. przy ul. S w R funkcjonariusze Policji przeprowadzili kontrolę pojazdu samochodowego marki Peugeot [...] o nr rej. [...]. Kierowcą pojazdu był O. B., który na podstawie licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym wykonywał przewóz w imieniu A Sp. z o.o. sp. k. w ramach usługi zamówionej poprzez aplikację [...] ([...]). Organ I instancji wskazał, że w toku postępowania administracyjnego, na podstawie pisma Urzędu Miasta R nr [...], ustalono, że osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie A Sp. z o.o. sp. k. był K. S. Następnie organ I instancji stwierdził, że w toku analizy okazanych do kontroli dokumentów stwierdzono, że kierowca O. B. nie posiadał ważnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Ponadto Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, po analizie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, uznał także, że osoba zarządzająca transportem nie może być zwolniona od odpowiedzialności na podstawie art. 92b oraz art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
W odwołaniu od powyższej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego K. S. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Decyzji organu I instancji odwołujący zarzucił naruszenie:
1. art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności poczynienie ustaleń nie mających żadnego oparcia w materiale dowodowym sprawy w zakresie tego, że zatrzymany kierowca zatrudniony był na podstawie stosunku pracy, podczas gdy kierowca ten nie był pracownikiem kontrolowanego przedsiębiorcy a współpracował z nim na podstawie umowy zlecenia;
2. art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 w zw. z art. 39l ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o transporcie drogowym, poprzez wskazanie błędnego adresata decyzji i nałożenie kary pieniężnej na osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie działającym pod nazwą A Sp. z o.o. sp. k. podczas, gdy kierowca nie był zatrudniony na podstawie stosunku pracy w kontrolowanym przedsiębiorstwie, a więc brak jest podstaw do tego, aby wymagać od odwołującego by wyposażał takiego kierowcę w zaświadczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych.
Decyzją z dnia 7 listopada 2019 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), art. 4 pkt 22, art. 39a ust. 1 pkt 3, art. 39j ust. 1 - 4, art. 39k ust. 1 - 3, art. 39m, art. 92a ust. 2, ust. 4 i ust. 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 58) oraz Ip. 4.2 i lp. 4.3 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2019 r. nr [...]. Za bezsporne organ II instancji uznał, że w dniu kontroli drogowej O. B. wykonywał okazjonalny przewóz osób w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy A Sp. z o.o. Sp. k. Usługa przewozu osób zamówiona została przez pasażera za pośrednictwem aplikacji [...], a za jej zrealizowanie została wniesiona opłata w kwocie 5 zł. Była to więc usługa odpłatna. Fakt wykonywania usługi potwierdza dołączona do akt sprawy dokumentacja, którą pasażer pojazdu, D. G., otrzymał na pocztę elektroniczną za wykonany przejazd. Znajduje się w tej dokumentacji m.in. faktura nr [...] wystawiona przez [...] B.V. w imieniu A Sp. z o.o. Sp. k. Zdaniem organu II instancji, wskazuje to jednoznacznie na fakt wykonywania ww. przewozu w imieniu i na rzecz A Sp. z o.o. Sp. k., gdzie odwołujący jest osobą zarządzającą transportem. W ocenie organu odwoławczego, materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie jednoznacznie wskazuje, że w dniu 10 kwietnia 2019 r. kierujący pojazdem O. B. nie posiadał ważnych na dzień kontroli orzeczeń lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, co potwierdził sam kierowca w trakcie kontroli drogowej. Organ dodał, że do dnia wydania niniejszej decyzji strona nie przedłożyła dowodów na okoliczność posiadania ważnych badań lekarskiego i psychologicznego. Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że odwołujący jest osobą zarządzającą transportem w wymienionym wyżej przedsiębiorstwie, które wykonywało skontrolowany przewóz drogowy. Posiada także stosowne uprawnienia do pełnienia obowiązków zarządzającego transportem, bowiem posiada certyfikat kompetencji zawodowych nr [...] w zakresie wykonywania transportu drogowego osób. Fakt ten potwierdza pismo Urzędu Miasta R z dnia 25 kwietnia 2019 r. Do obowiązków zarządzającego transportem należy zarządzanie operacjami transportowymi przedsiębiorstwa. W ramach zarządzania operacjami transportowymi odwołujący powinien nadzorować przestrzeganie przepisów obowiązujących w transporcie drogowym przez pracowników przedsiębiorstwa i osoby współpracujące z przedsiębiorstwem. W ocenie organu II instancji, odwołujący nie wywiązał się ze swoich obowiązków, ponieważ nie wyposażył kierowcy w ważne orzeczenie lekarskie, ani orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Uwzględniając powyższe Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, że organ I instancji słusznie nałożył na stronę karę pieniężną w łącznej wysokości 2.000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 2, 4 i 8 ustawy o transporcie drogowym i lp. 4.2 oraz lp. 4.3 załącznika nr 4 do tej ustawy. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ II instancji wskazał, że protokół kontroli drogowej nr 145 jest istotnym dowodem w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Ma on cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń. Organ odwoławczy podał, że dokumenty urzędowe korzystają ze szczególnej mocy dowodowej, ponieważ stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Organy administracji są więc zobowiązane uznać za udowodnione to, co wynika z treści dokumentu urzędowego. Organ prowadzący postępowanie nie może wobec tego swobodnie oceniać ani kwestionować treści dokumentu urzędowego. Istota protokołu z kontroli wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny. Za niezasadny Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż bezspornym jest, że na dzień kontroli, tj. 10 kwietnia 2019 r., kierowca nie posiadał ważnych badań lekarskich i psychologicznych stwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Organ wskazał przy tym, że jego ocenie podlega stan faktyczny z chwili przeprowadzenia kontroli drogowej. W ocenie organu odwoławczego, postępowanie w I instancji zostało więc przeprowadzone z poszanowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ I instancji dokonał też wszechstronnej oceny okoliczności sprawy i analizy całokształtu materiału dowodowego. Organ stwierdził, że okoliczność na jakiej podstawie kierowca współpracował z przedsiębiorcą nie jest, zdaniem organu II instancji, przedmiotem badania organu administracji publicznej w ramach postępowania administracyjnego wszczętego ze względu na naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie bowiem z art. 476 § 1 pkt 11 Kodeksu postępowania cywilnego ustalaniem czy łączący strony stosunek prawny ma charakter stosunku pracy jest sprawą z zakresu prawa pracy i rozstrzygają tę kwestię sądy pracy. Ponadto organ zwrócił uwagę, że w ustawie o transporcie drogowym brak jest zakazu zatrudniania kierowców na podstawie umów cywilnoprawnych. Jeżeli więc przepisy prawa na to pozwalają, możliwe jest także stosowanie niepracowniczych form zatrudnienia, takich jak wykonywanie pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej lub jako przedsiębiorca (tzw. samozatrudnienie). Organ stwierdził, że w branży transportowej umowy cywilnoprawne są popularną formą zatrudnienia, więc stosując interpretację strony należałoby wyłączyć znaczną część podmiotów wykonujących przewóz drogowy spod reguł i norm wynikających z obowiązujących przepisów prawnych. Ze względu na powyższe organ odwoławczy uznał, że nie doszło również do naruszenia art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 w zw. z art. 39l ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, ponieważ strona przedmiotowego postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo. W ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Z literalnego brzmienia tego przepisu wprost bowiem wynika, że brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. Organ podkreślił, że ciężar dowodu w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym spoczywa na stronie postępowania. W omawianym przypadku strona nie przedłożyła jednak żadnych wiarygodnych dowodów na potwierdzenie, że w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność za popełnienie naruszeń, ograniczając się wyłącznie do przedstawienia w odwołaniu jedynie tez kwestionujących tą odpowiedzialność.
Z powyższą decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie zgodził się K. S. i pismem z dnia 9 grudnia 2019 r. wniósł na nią skargę, domagając się jej uchylenia wraz z decyzją organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie na jakiej podstawie (stosunek pracy czy stosunek cywilnoprawny) kontrolowany kierowca współpracował ze spółką A Sp. z o.o. sp. k.;
2. art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności poczynienie ustaleń nie mających żadnego oparcia w materiale dowodowym sprawy w zakresie tego, że zatrzymany kierowca zatrudniony był na podstawie stosunku pracy, podczas, gdy kierowca ten nie był pracownikiem kontrolowanego przedsiębiorcy a współpracował z nim na podstawie umowy zlecenia;
3. art. 39a ust. 1 pkt 3 i pkt 4 w zw. z art. 39l ust. 1 pkt 1b ustawy o transporcie drogowym, poprzez wskazanie błędnego adresata decyzji i nałożenie kary pieniężnej na osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie działającym pod nazwą A Sp. z o.o. sp. k., podczas gdy kierowca nie był zatrudniony na podstawie stosunku pracy w kontrolowanym przedsiębiorstwie, a więc brak jest podstaw do tego, aby wymagać od skarżącego by wyposażał takiego kierowcę w zaświadczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych;
4. art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
5. art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania podstawy zatrudnienia kierowcy w przedsiębiorstwie;
6. art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że obowiązek kierowania na badania zdrowotne i psychologiczne jest adresowany do przedsiębiorców zatrudniających kierowców na podstawie stosunku pracy. Zdaniem skarżącego, potwierdzenia tego wniosku dostarcza wykładnia językowa art. 39a ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, który zatrudnienie kierowcy przez wykonującego przewóz uzależnia od braku przeciwwskazań zdrowotnych. Skarżący stwierdził, że ustawodawca nie przez przypadek posłużył się w tym miejscu terminem o ustalonym znaczeniu prawnym - zatrudnienie. Zatrudnienie jest bowiem czynnością prawną podlegającą przepisom prawa pracy, zaś skutkiem zatrudnienia jest nawiązanie stosunku pracy. Zatrudnienie następuje według art. 2 Kodeksu pracy na podstawie: umowy o pracę, aktu powołania, aktu mianowania, wyboru lub spółdzielczej umowy o pracę. Zdaniem skarżącego, adresatem obowiązków z art. 39a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wypełnianych w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej, uczyniono przedsiębiorców zatrudniających, a więc przewoźników występujących jako strona stosunku pracy z kierowcą, a świadczy o tym również art. 392 ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym, który nakłada na przedsiębiorców lub inne podmioty wykonujące transport drogowy obowiązek przekazania kierowcy z chwilą rozwiązania stosunku pracy kopii orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Za pozbawione podstaw prawnych skarżący uznał więc wymaganie od przewoźnika niezatrudniającego kierowcę wyposażenia go w zaświadczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Na podstawie powyższych kryteriów należy stwierdzić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego w dniu 10 kwietnia 2019 r. w R przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Obowiązek posiadania takich orzeczeń wynika wprost z art. 39a ust. 1 pkt 3 i pkt 4, art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, zwanej dalej u.t.d.):
"Art. 39a. 1. Przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta:
3) nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy;
4) nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy;"
"Art. 39j. 1. Kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
2. Badania lekarskie, o których mowa w ust. 1, są wykonywane, z zastrzeżeniem ust. 3-6, w zakresie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040, 1043 i 1495), zwanej dalej "Kodeksem pracy".
3. Zakres badań lekarskich, o których mowa w ust. 1, obejmuje ponadto ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zgodnie z rozdziałem 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami."
"Art. 39k. 1. Kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
2. Badania psychologiczne, o których mowa w ust. 1, są wykonywane, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, w zakresie i na zasadach określonych dla kierowców w rozdziale 13 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami."
Zdaniem Sądu, organy administracyjne obu instancji prawidłowo ustaliły, że w dniu 10 kwietnia 2019 r. kierowca O. B. wykonywał zarobkowy, okazjonalny przewóz osób na rzecz A Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w R. Przewóz osób odbył się w ramach zamówienia złożonego przez pasażera za pośrednictwem aplikacji [...] ([...]). Potwierdzają to znajdujące się w aktach sprawy: protokoły przesłuchań kierowcy i pasażera D. G. oraz faktura nr [...] z dnia 10 kwietnia 2019 r., wystawiona przez A Sp. z o.o. sp. k. w R za pośrednictwem [...] B.V. na rzecz pasażera D. G. tytułem wykonanej usługi transportowej na kwotę 5 zł. Sąd podkreśla, że powyższa faktura świadczy jednoznacznie o tym, że przewóz wykonywany przez kierowcę O. B. za pośrednictwem aplikacji [...] był dokonywany w imieniu i na rzecz przedsiębiorstwa A Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w R, które zgłosiło w Urzędzie Miasta R, Wydział Komunikacji skarżącego K. S. jako osobę zarządzającą transportem w tym przedsiębiorstwie i na dzień 10 kwietnia 2019 r. nie dokonało żadnej zmiany w tym zakresie.
Zgodnie z treścią art. 4 pkt 1 u.t.d., krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie natomiast z art. 4 pkt 11 u.t.d., przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że zwięzłość definicji przewozu okazjonalnego zawartej w ustawie o transporcie drogowym wymusza - celem prawidłowego zdefiniowania tego pojęcia - sięgnięcie do kryteriów charakteryzujących przewóz okazjonalny wynikających z przepisów prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającym rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 (Dz.U.UE.L.2009.300.88). Zgodnie z art. 2 pkt 4 tego rozporządzenia, za usługi okazjonalne uznaje się usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. Przewóz okazjonalny należy rozumieć zatem jako odnoszący się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej. W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1361/06, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak więc - jak to już zostało wyżej wskazane - wykonywany w dniu 10 kwietnia 2019 r. przez kierowcę O. B. przewóz osób na rzecz A Sp. z o.o. sp. k. miał niewątpliwie charakter okazjonalny i zarobkowy. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że usługa przewozu została zamówiona przez aplikację internetową Bolt.
W wyroku z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt C-34/15 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami, nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług tych kierowców.
W tych okolicznościach należy przyjąć, że kierowca korzystając z aplikacji Bolt przy nawiązywaniu kontaktu z klientem realizował zamówione za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób na rzecz A Sp. z o.o. sp. k. Dzięki tej aplikacji i wykonanemu przewozowi przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. sp. k. uzyskało wynagrodzenie za wykonany przewóz osób, co nie tylko potwierdza, że doszło do wykonania usługi w zakresie transportu drogowego, ale że usługa ta została wykonana w imieniu i na rzecz tego przedsiębiorstwa.
Niewątpliwie zatem w niniejszej sprawie podmiotem wykonującym transport drogowy był przedsiębiorca, w imieniu którego zarządzającym transportem był skarżący. Tym samym to na przedsiębiorcy, a w tym przypadku na profesjonalnym zarządcy transportu spoczywa odpowiedzialność za zabezpieczenie spełnienia wymogów w zakresie przewozu osób, w tym wymagań dotyczących kierowców i to niezależnie od formy ich zatrudnienia.
Za zupełnie bezzasadne należy uznać zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego w zakresie niewystarczającego wyjaśnienia na jakiej podstawie kontrolowany kierowca współpracował z A Sp. z o.o. sp. k. Bezsprzecznie bowiem kierowca wykonywał przewóz osób w imieniu wymienionego wyżej przedsiębiorcy i na jego rzecz, a to na jakiej czynił to podstawie prawnej - czy na podstawie umowy o pracę czy umowy cywilnoprawnej nie ma znaczenia. Celem przepisów nakładających na przedsiębiorcę obowiązek skierowania kierowców na badania lekarskie i psychologiczne jest zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez wyeliminowanie osób, których stan zdrowia nie pozwala na pracę w charakterze kierowcy. Przyjęcie zatem, że tylko kierowcy zatrudnieni na umowę o pracę podlegają obowiązkowym badaniom lekarskim i psychologicznym, a ci pracujący np. na umowę zlecenia nie, nie jest niczym uzasadnione. Taka wykładnia omawianych przepisów ustawy o transporcie drogowym stawiałaby w uprzywilejowanej pozycji przedsiębiorców zlecających wykonywanie przewozu kierowcom zatrudnianym na tzw. "umowach śmieciowych" i skłaniałaby ich do rezygnacji z podpisywania z nimi umów o pracę. Naruszałoby to też zasadę równości wobec prawa, gdyż przedsiębiorca zatrudniający kierowców na umowę o pracę były w gorszej sytuacji niż przedsiębiorca zlecający kierowcom wykonywanie przewozu osób na podstawie umów cywilnoprawnych. W związku z powyższym Sąd uznał, że fakt, iż kontrolowany kierowca wykonywał przewóz osób na podstawie umowy zlecenia nie zwalniał przedsiębiorcę z obowiązku skierowania go na badania lekarskie i psychologiczne. Tym samym nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy było prawidłowe. Sąd podkreśla więc, że w sytuacji ustalenia przez organy administracyjne osoby zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie posiadającym licencję na wykonywanie krajowego transportu osób w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, osoba ta podlega karze administracyjnej określonej w załączniku nr 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140) za brak zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia psychologa o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy u kierowcy wykonującego przewóz (lp. 4.2 i 4.3 załącznika), bez względu na rodzaj umowy, na podstawie której kierowca wykonuje przewóz (pisemnej czy ustnej, umowy o pracę czy cywilnoprawnej umowy zlecenia).
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, że to nie on powinien być adresatem zaskarżonej decyzji. Jak to już zostało powyżej wskazane skarżący w dniu kontroli pełnił w A Sp. z o.o. sp. k. funkcję zarządzającego transportem. Potwierdza to pismo Urzędu Miasta R z dnia 25 kwietnia 2019 r. nr [...].
Jak wynika z akt sprawy nałożenie na skarżącego kary pieniężnej nastąpiło na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. Przepis ten określa trzy podmioty, na które nakłada się karę pieniężną za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego: 1) zarządzającego transportem, 2) osobę, o której mowa w art. 7c ustawy, 3) każdą inną osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym.
Status zarządzającego transportem został określony w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady nr 96/26/WE (Dz.Urz.UE.L.2009.300.51). Zgodnie z treścią art. 2 pkt 5 wymienionego rozporządzenia, zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. W myśl art. 4 ust. 1 lit. a wymienionego rozporządzenia przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b i d i która w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa.
Podkreślić należy, że w świetle ustawy o transporcie drogowym osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym jest zobowiązana do działań organizacyjnych gwarantujących bezpieczeństwo innych użytkowników dróg, w tym doboru takich kierowców, którzy będą posiadali stosowne uprawnienia do wykonywania przewozów. Kierowca wykonujący przewóz musi dysponować zaświadczeniem lekarskim i zaświadczeniem psychologa o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, sankcjonowane jest - odpowiednio w punktach 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym - karą w wysokości 1.000 złotych za każde naruszenie.
Zwrócić należy również uwagę na to, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany i w razie stwierdzenia w czasie kontroli drogowej naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ – co do zasady – zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 2 u.t.d. Natomiast odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz przewoźnika z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d. Takie okoliczności jednak w niniejszej sprawie nie zaistniały. Również skarżący w toku postępowania administracyjnego takich okoliczności nie wskazał. Organy administracji zasadnie zatem nałożyły na skarżącego, na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d., karę pieniężną za naruszenia określone w I.p. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do ustawy.
W oparciu o powyższe Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające ich uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto w decyzjach wskazano okoliczności i fakty, które zostały udowodnione, na których oparły się organy wydając swoje rozstrzygnięcia. Nie może być zatem mowy o naruszeniu art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł - jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło