III SA/Kr 1070/24
WyrokWSA w Krakowie2024-10-11
Skład orzekający: Elżbieta Czarny-Drożdżejko, Janusz Kasprzycki, Magdalena Gawlikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który sprawuje opiekę nad swoim niepełnosprawnym ojcem, a który nie podjął zatrudnienia lub z niego zrezygnował, spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, mimo posiadania rodzeństwa, które również mogłoby sprawować opiekę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący wykazał istnienie związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad ojcem, który wymagał stałej i intensywnej opieki. Charakter tej opieki, obejmujący czynności pielęgnacyjne, gospodarcze oraz wsparcie w procesie leczenia, uniemożliwiał skarżącemu podjęcie pracy zarobkowej. Sąd podkreślił, że nawet jeśli istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, to intensywność opieki i szczególna relacja zaufania między opiekunem a podopiecznym mogą uzasadniać przyznanie świadczenia.Stan faktyczny
Skarżący M. Ś. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak wystarczającego stopnia niepełnosprawności ojca według orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej oraz brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący w skardze podniósł zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazując na pogarszający się stan zdrowia ojca oraz okoliczności związane z opieką nad nim i jego matką.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2024 r. sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 9 kwietnia 2024 r., znak: SKO-NP-4115-554/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącego M. Ś. 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wnioskiem z 31 sierpnia 2022 r. skarżący M. Ś. wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem – B. Ś.
Decyzją Burmistrza Miasta Nowy Targ z 26 października 2022 r., znak: ŚR-OPŚ-5222-000034/2021/2022 odmówiono skarżącemu prawa do wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że ojciec skarżącego legitymuje się orzeczeniem wydanym przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w Krakowie z 3 grudnia 1992 r., nr [...], które w świetle zapisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie kwalifikuje go do znacznego stopnia niepełnosprawności, a co za tym idzie nie stanowi podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto wskazano, że z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, który jest osobą obłożnie chorą, cierpi na nowotwór złośliwy, zesztywnienie stawów, problemy z tarczycą i schorzenia kardiologiczne. Opieka nad ojcem polega na pomocy w utrzymaniu higieny osobistej, ubraniu się, przygotowaniu i podaniu posiłków, podawaniu leków, umawianiu wizyt lekarskich oraz na prowadzeniu gospodarstwa domowego. Skarżący sam sprawuje opiekę nad ojcem, pomimo, że ma on jeszcze dwoje rodzeństwa. Nie zajmują się oni jednak ojcem ponieważ zamieszkują poza Nowym Targiem, mają swoje obwiązki rodzinne i zawodowe. W ocenie organu I instancji wnioskodawca nie przedstawił obiektywnych okoliczności, które mogłoby stanowić podstawę do wyłączenia rodzeństwa z obowiązku alimentacyjnego wobec ojca i współuczestniczenia w opiece w sposób pośredni lub bezpośredni.
Organ wskazywał, że świadczenie nie przysługuje za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu braku możliwości zabezpieczenia tej opieki w inny sposób niż konieczność osobistego sprawowania tej opieki. W konsekwencji, w ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie wystąpił związek przyczynowo - skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia skarżącego, a koniecznością objęcia ojca opieką i pomocą. Wnioskodawca zatrudniony był ostatnio w okresie od 18 września 2018 r. do 17 września 2019 r., a od 20 września 2021 r. jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. W tych okolicznościach faktycznych organ uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:
1/ art. 3 ust 21, art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe stosowanie;
2/ art. 7, art. 7b w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji przez organ I instancji bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, tj.:
- wybiórcze przedstawienie stanu faktycznego sprawy,
- zaniechania podjęcia z urzędu kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
- zaniechania podjęcia z urzędu kroków niezbędnych do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony,
- błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że nie ma związku przyczynowego z zaprzestaniem pracy przez odwołującego się, a podjęciem opieki nad ojcem (uprawnionym do świadczenia pielęgnacyjnego),
- sporządzenie uzasadnienia decyzji bez wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
3/ naruszenie art. 10 w zw. z art. 79a k.p.a. poprzez brak wskazania stronie wszystkich przesłanek od niej zależnych, które powinny być spełnione, aby decyzja była pozytywna.
W uzasadnieniu skarżący odwołania rozwinął powyższe zarzuty i wskazał min., że stan zdrowia jego ojca przez 30 lat uległ pogorszeniu choruje on na ZSSK, RZS, ma nieoperacyjne wole tarczycy, nowotwór, jest w trakcie naświetlania, nie porusza się samodzielnie o czym świadczą zaświadczenie lekarza POZ. Odnosząc się do kwestii braku związku przyczynowo skutkowego miedzy rezygnacją zatrudnienia, a koniecznością opieki nad ojcem wskazał, że we wrześniu 2019 r. zakończył zatrudnienie, ponieważ w tym czasie zachorowała jego matka, u której zdiagnozowano nowotwór piersi i od 1 listopada 2019 r. została uznana za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. Ze względu na stan zdrowia nie była w stanie sama opiekować się ojcem ponieważ w czerwcu i sierpniu 2019 r. przeszła operację guza piersi, a październiku i listopadzie przeszła radioterapię. Dalej podniósł , że jego rejestracja w urzędzie pracy była podyktowana tym, by uzyskać ubezpieczenie zdrowotne, przy czym 6 października 2021 r. został wykreślony, ponieważ nie zgłosił się w ustalonym terminie ze względu na problemy zdrowotne rodziców. Ponownie zrejestrował się 7 lipca 2022 r., po śmierci matki, która zmarła 1 lipca 2022 r.
Skarżący wskazał, że jego rodzeństwo wyraźnie oświadczyło, że ich dochody nie pozwalają na finansowanie ojcu opieki. Ponadto podniósł, że siostra mieszka za granicą więc nie może w sposób pośredni lub bezpośredni pomagać w opiece nad ojcem. Z kolei brat borykał się z problemami zdrowotnymi zmagał się nowotworem, musi być pod ścisłą opieką lekarzy, co wiąże się z kosztami. Jak podał, obecnie brat jest zatrudniony i w miarę możliwości pomaga mu w opiece nad ojcem ale opieka ta jest nie wystarczająca aby skarżący mógł podjąć zatrudnienie, choćby w częściowym wymiarze. Podkreślił, że ojca nie można zostawić samego w domu bo wymaga opieki, a usługi opiekuńcze czy opieka sprawowana przez inne osoby nie stanowi dobrego rozwiązania, bo ojciec źle by się czuł w obecności innych osób, a on jako syn zna jego potrzeby najlepiej. Zatem, jest on jedyną osobą, która zdecydowała się opiekę nad ojcem sprawować, a państwo powinno zapewnić mu wsparcie poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia.
W dniu 23 stycznia 2023 r. do organu odwoławczego zostało przesłane orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z 3 stycznia 2023 r., kwalifikujące ojca skarżącego do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres od 5 grudnia 2022 r. na stałe.
W dniu 18 lutego 2024 r. skarżący poinformował, że jego ojciec zmarł 3 lutego 2024 r. Do końca życia był objęty przez skarżącego opieką i pomocą w postaci hospicjum domowego. Jak podał ojciec zmagał się z nieoperacyjnym nowotworem umiejscowionym na głowie, uchu i szyi.
Decyzją z 9 kwietnia 2024 r., nr SKO-NP-4115-554/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że ojciec skarżącego legitymował się orzeczeniem wydanym przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w Krakowie z 3 grudnia 1992 r. zaliczającym go pierwszej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, oraz do pierwszej grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową oraz stwierdzającym i wymaga on opieki drugiej osoby, a inwalidztwo pierwszej grupy istnieje od 1992 r. Natomiast podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stanowił brak związku przyczynowo - skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia, czy też nie podejmowaniem zatrudniania przez skarżącego, a koniecznością zapewniania niepełnosprawnemu ojcu opieki.
Opierając się na ustaleniach faktycznych organu I instancji odnośnie stanu zdrowia ojca skarżącego i zakresu świadczonej przez skarżącego opieki organ odwoławczy stwierdził, że na skarżącym jako synu ciąży obowiązek alimentacyjny wobec wymagającego opieki ojca. Przy czym nie był on jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji ojca, bowiem posiada on jeszcze brata i siostrę, na których w tym samym stopniu co na nim ten obowiązek ciążył. W przypadku rodzeństwa skarżącego uznano, że brak jest obiektywnych przeszkód do współudziału w opiece nad ojcem.
Odnośnie przesłanki rezygnacji z pracy zarobkowej przez skarżącego podniesiono, że skarżący zakończył zatrudnienie we wrześniu 2019 r. z powodu upływu okresu na jaki umowa o pracę była zawarta i od tego czasu nie podejmował zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bowiem jak stwierdził opiekował się rodzicami. Organ zauważył przy tym, że matka odwołującego była okresowo uznana za osobę niezdolna do samodzielnej egzystencji, od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r., ale po tym okresie nie była zakalikowana do znacznego stopnia niepełnosprawności, nie pracowała, zajmowała się domem. W tych okolicznościach nie uznano, że istnieje związek przyczynowo skutkowy między nie podejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością zapewnienia opieki nad ojcem.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzucił:
a) naruszenie prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niewłaściwe przyjęcie przez organ II instancji, że skoro były jeszcze inne osoby zobowiązane do współudziału w opiece nad niepełnosprawnym ojcem skarżącego (tj. rodzeństwo skarżącego), to skarżący nie wykazał okoliczności uzasadniających sprawowanie opieki akurat przez niego, a tym samym nie wykazał okoliczności rezygnacji z podjęcia zatrudnienia, a tym samym przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego,
b) naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego sprowadzającą się do konkluzji, że w przedmiotowej sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a sprawowaniem przez niego opieki nad ojcem, podczas gdy w niniejszej sprawie taki związek przyczynowy istnieje.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej także jako "u.ś.r." w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. W tym miejscu należy wskazać, że od dnia 1 stycznia 2024 r. nastąpiła zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) dalej u.ś.w. Organ drugiej instancji wydał zaskarżoną decyzję 9 kwietnia 2024 r., a zatem już po wejściu w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, które nastąpiło w dniu 1 stycznia 2024 r. Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można natomiast mówić jedynie w takim wypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie, przed wskazanym dniem spełniła wszystkie wymagane przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych warunki, a jedynie organ nie zdążył przed tą datą wydać decyzji przyznającej świadczenie. Aby ustalić, czy wszystkie warunki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały w niniejszej sprawie spełnione do dnia 31 grudnia 2023 r., należy dokonać oceny stanu faktycznego na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do tej daty (por. wyrok WSA w Łodzi z 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 104/24).
Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 cyt. ustawy w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Sąd podkreśla, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). Konieczne jest poczynienie w tym zakresie kompleksowych ustaleń i poddanie ich wszechstronnej ocenie.
Zdaniem Sądu, w realiach kontrolowanej sprawy, zaistniał związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem.
Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że ojciec skarżącego (ur. 1945 r.) miał nieoperacyjny nowotwór skóry, ucha środkowego oraz śródpiersia przedniego zlewającego się z płatem prawym tarczycy. Ponadto miał reumatoidalne zapalenie stawów oraz zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, nadciśnienie tętnicze, napadowe migotanie przedsionków oraz nadczynność tarczycy. Z powodu swoich schorzeń przeważającą część czasu leżał w łóżku, parokrotnie za pomocą skarżącego był w stanie przemieszczać się po pokoju. Ojciec skarżącego był poddawany radioterapii i licznym hospitalizacjom. Jak wynika z dokumentacji medycznej 27 marca 2022 r. ojciec skarżącego doznał upadku w następstwie czego powstał u niego ropień okolicy pośladka lewego wymagający leczenia chirurgicznego, a następnie wzmożonej pielęgnacji. Potrzeba takiej pielęgnacji istniała też w następstwie usunięcia płatów skóry głowy w ramach leczenia choroby nowotworowej, co miało miejsce w dn. 24- 25 sierpnia 2022 r. Z uwagi na swój stan ojciec skarżącego musiał być transportowany do ośrodków zdrowia transportem sanitarnym (k. 29 - 31 a.a.). Ojciec skarżącego zmarł 3 lutego 2024 r.
Skarżący sprawując opiekę nad ojcem przygotowywał i podawał mu posiłki oraz leki, mył ojca, wymieniał mu pieluchomajtki, wykonywał masaże, pielęgnował ojca przeciwodleżynowo. Ponadto sprzątał, prał, robił zakupy, załatwiał sprawy urzędowe i realizował wizyty lekarskie. Tuż przed śmiercią ojca, skarżący opiekował się nim w ramach hospicjum domowego.
Z powyższych ustaleń, w ocenie Sądu jednoznacznie wynika, że charakter opieki sprawowanej przez skarżącego nad ojcem odpowiada wymogom określonym w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Z uwagi na stan ojca (duży stopień niepełnosprawności potwierdzony też dokumentacją medyczną, zob. k. 32 a.a. i karta informacyjna leczenia szpitalnego na oddziale chirurgii onkologicznej w dn. 24-25 sierpnia 2022 r.) i intensywny przebieg choroby (w tym radioterapia, upadek i powstania ropnia pośladka oraz liczne hospitalizacje), opiekę sprawowaną przez skarżącego należy zaliczyć do stałej i ciągłej. Skarżący nie tylko wykonywał przy ojcu czynności opiekuńcze czy czynności gospodarcze ale uczestniczył w intensywnym procesie leczenia ojca, które wymagało dużego zaangażowania. Taki rodzaj opieki w ocenie Sądu uniemożliwiał mu podjęcie pracy zarobkowej.
W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie kwestionował ani stanu ojca skarżącego, ani też faktu sprawowania opieki przez skarżącego. Stwierdził natomiast, że zakres tej opieki nie był takiego rodzaju, że nie było możliwości zabezpieczenia opieki w innej formie z udziałem usług opiekuńczych, czy też rodzeństwa skarżącego. Stwierdzono ponadto, że rezygnacja z zatrudnienia w przypadku skarżącego nie nastąpiła w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, bo w 2019 r. żyła jeszcze matka skarżącego, która nie miała orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Odnośnie kwestii rodzeństwa skarżącego Sąd zauważa, że nie pozostaje ona bez wpływu na ocenę istnienia związku przyczynowego bowiem obrazuje możliwości rodziny związane z organizacją opieki nad niepełnosprawnym jej członkiem (por. wyrok NSA z 14 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 229/23). Niemniej jednak w niniejszej sprawie, rodzeństwo nie angażowało się w opiekę nad ojcem, jak podało nie posiadało też środków aby finansowo wspierać skarżącego w opiece nad ojcem. Siostra skarżącego mieszka za granicą, a brat boryka się z problemami zdrowotnymi po chorobie nowotworowej. Ponadto biorąc pod uwagę wskazaną wyżej intensywność opieki nad ojcem i potrzebę stałej obecności, nawet ewentualna doraźna pomoc brata skarżącego, czy korzystanie z usług opiekuńczych jawi się jako niewystarczające dla umożliwienia skarżącemu podjęcia zatrudnienia.
Ponadto Sąd zwraca uwagę, że skarżący zaznaczał, że ojciec przy nim czuł się bezpiecznie. Niewątpliwie rodzaj podejmowanych przez skarżącego czynności min. zmiana pampersa dla komfortu niepełnosprawnego wymagała istnienia relacji z opiekunem. Jak trafnie wskazał NSA w wyroku z 23 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 786/21 wykonywanie wobec niepełnosprawnego czynności opiekuńczych o osobistym, częstokroć intymnym charakterze, dodatkowo podkreśla konieczność istnienia szczególnej relacji zaufania między opiekunem, a podopiecznym.
Odnośnie powodów, dla których skarżący nie podejmował zatrudnienia po 2019 r. Sąd zauważa, że treść przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazuje, że na równi z zaprzestaniem należy badać kwestię niepodejmowania zatrudnia z uwagi na potrzebę sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Z przedstawionej powyżej argumentacji wynika, że skarżący nie był w stanie podjąć zatrudnienia z uwagi na potrzebę sprawowania opieki nad ojcem, która miała charakter ciągły. Ponadto skarżący uprawdopodobnił, przedstawiając dokumentację medyczną matki, że po 2019 r. nie była w stanie zajmować się ojcem z uwagi na swoje liczne schorzenia, w tym natury onkologicznej i psychiatrycznej. Natomiast niepełnosprawność ojca istniała od wielu lat, a jego stan się stale pogarszał.
Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 80 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy gdyż błędna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego doprowadziła do nieuprawnionego stwierdzenia, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a opieką nad niepełnosprawnym ojcem.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko zawarte w niniejszym wyroku. Jednocześnie należy przyjąć, że legitymowanie się przez ojca skarżącego orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, zaliczającym go do I grupy inwalidów, spełniało przesłankę legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Odnośnie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło