III SA/Kr 1071/17
WyrokWSA w Krakowie2019-01-09
Skład orzekający: Janusz Bociąga, Janusz Kasprzycki, Barbara Pasternak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup żywności oraz na dofinansowanie opłat za hotel osobie posiadającej własne lokale mieszkalne, mimo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i niskich dochodów, jest zgodna z przepisami ustawy o pomocy społecznej i Kodeksu postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i dofinansowanie opłat za hotel. Osoba posiadająca własne lokale mieszkalne, nawet jeśli wymagają one remontu, ma możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych z własnych zasobów. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i wymaga od beneficjenta aktywnego współdziałania w rozwiązywaniu własnych problemów życiowych, a nie zaspokajania wszelkich zgłaszanych żądań.Stan faktyczny
G. P., osoba niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym, złożył wnioski o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności oraz na dofinansowanie opłat za hotel. Prezydent Miasta odmówił przyznania świadczeń, wskazując na posiadanie przez wnioskodawcę trzech mieszkań w kamienicy, z czego jedno jest wynajmowane, a dwa stoją puste. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzje w mocy. G. P. złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i brak rzetelnej oceny jego sytuacji życiowej.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargi G. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skarg G. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lipca 2017 r. nr [...] z dnia 19 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata K. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.
Prezydent Miasta rozpatrzył wnioski G. P. o pomoc finansową zawarte w piśmie z dnia 25 kwietnia 2017 r. W rezultacie organ ten wydał następujące decyzje:
1) z dnia [...] 2017 r. ([...]), na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt. 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 102, 104 i 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2016.930 ze zm.), art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1969 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2016.23 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. 2015.1058), § 2 ust. 1 i 3 pkt. 1, 2, 3, § 7 Uchwały [...] Rady Miasta z dnia 15 stycznia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu osłonowego dotyczącego udzielania mieszkańcom Gminy pomocy w zakresie dożywiania (Dz.Urz. Woj.), o odmowie przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności;
2) z dnia [...] 2017 r. ([...]) na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 8, art. 12, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt. 5, art. 36 pkt. 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2, art. 102, 104,106 i 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2016.930 ze zm.), oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1969 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. 2016.23 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. 2015.1058), o odmowie przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na dofinansowanie opłat za hotel.
Uzasadniając rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku celowego na zakup żywności, organ podał, że G. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym na stałe, jego dochód wynosi 624,00 zł (zasiłek stały w wysokości 604 zł w marcu 2017r. i zasiłek okresowy w wysokości 20 zł). Posiada dodatkowe żródło dochodu w postaci świadczenia pieniężnego w wys. 400,96 zł miesięcznie wypłacane przez Urząd Kombatantów i Osób Represjonowanych, które nie jest wliczone do dochodu, natomiast stanowi niewątpliwie jego zasób. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634,00 zł., przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt. 2-15.
Wyjaśniono, że prawo do świadczenia w postaci zasiłku celowego na zakup żywności przysługuje w sytuacji, gdy dochód na osobę lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego. Podwyższone natomiast kryterium osoby samotnie gospodarującej wynosi 951,00 zł. Pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności, na przygotowanie jednego posiłku dziennie przyznawana jest w oparciu o art. 39 ustawy o pomocy społecznej w związku z par. 7 ust. 1 i 2 Uchwały Rady Miasta nr [...] z dnia 15 stycznia 2014 r. w sprawie przyjęcia programu osłonowego dotyczącego udzielenia mieszkańcom Gminy pomocy w zakresie dożywiania, który określa, że w przypadku braku możliwości zapewnienia gorącego posiłku lub gdy przyznanie w tej formie byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną, można udzielić pomocy w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. G. P. spełnia przesłanki do otrzymania takiej formy pomocy, jednak jest już objęty wsparciem w postaci gorącego posiłku w Miejskim [...], od poniedziałku do piątku.
W związku tym organ I instancji rozważył możliwość przyznania takiej formy pomocy spoza programu. Wskazał, że w przypadku dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu, a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że ta osoba lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, można odmówić przyznania świadczenia.
Uzasadniając odmowę przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie opłat za hotel organ ustalił wysokość dochodu wnioskodawcy osiągniętego w marcu 2017r., oraz ustalił wydatki w tym miesiącu z uwzględnieniem m.in. opłaty za hotel, oraz leki. Nadto wskazał, że G. P. jest właścicielem trzech mieszkań w kamienicy w L, z czego jedno jest wynajmowane a dwa stoją puste. Należność, którą płaci wynajmujący jest przekazywana do komornika na poczet zaległości alimentacyjnych. Organ uznał, że wnioskodawca posiada zasób w postaci trzech mieszkań w kamienicy w L, zatem ma tam możliwości zamieszkania. Decyzja, w jaki sposób wykorzysta ten zasób należy jednak do wnioskodawcy. Nadto zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są zobowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, a przepis art. 3 cyt. ustawy przewiduje, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy.
Uzasadniając natomiast decyzję odmowną w przedmiocie dofinansowania opłat za hotel organ ustalił dochód i zasoby wnioskodawcy jak wyżej i wskazał, że wnioskodawca ma możliwość zamieszkania w L, zatem nie zachodzi przesłanka niezaspokojonej potrzeby mieszkaniowej jako jednej z podstawowych potrzeb bytowych i powołał się na wyrok tut. Sądu z dnia 14 kwietnia 2010 III SA/Kr 1003/09. Organ uznał, że wnioskodawca nie może oczekiwać zaspokojenia w całości wszystkich swoich żądań dotyczących przyznania pomocy społecznej przy jednoczesnym braku chęci do współdziałania w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej.
Od powyższych decyzji odwołania złożył G. P.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrzyło odwołania od opisanych wyżej decyzji Prezydenta Miasta i utrzymało je w mocy decyzjami:
1) z dnia 19 lipca 2017 r. ([...]);
2) z dnia 19 lipca 2017 r. ([...]) .
w podstawach prawnych ww. decyzji SKO wskazało na przepisy art. 8 ust. 1 pkt. 1, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, oraz art. 138 § 1 pkt. 1 kpa.
Uzasadniając rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, co następuje:
Z akt sprawy wynika, że G. P. jest objęty pomocą w postaci gorącego posiłku (od poniedziałku do piątku) oraz pomocą na leki i środki czystości, a jednocześnie jest on właścicielem trzech lokali mieszkalnych położonych w L, których wynajęcie może przynieść dodatkowy dochód. Zatem podzielić należy stanowisko organu I instancji, wyrażone w ślad za orzecznictwem sądowym, iż uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Dodatkowo należy wskazać, że "pomoc społeczna ma zmierzać do pomocy, a nie do całkowitego wyręczania osób w pozyskiwanie środków na życie. Nie może również zmierzać do zaspokojenia wszelkich zgłaszanych żądań. Sprzeciwiałoby się to celom opieki społecznej, a co za tym idzie interesowi społecznemu" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 listopada 2016r. sygn. akt II SA/Rz 269/16). Nadto "wsparcie organu pomocy społecznej nie może stanowić sposobu na wyrównanie wszystkich niedostatków, nawet o charakterze elementarnym. Pomoc społeczna przysługuje dopiero wówczas, gdy osoba, mimo wykorzystania wszystkich swoich możliwości poprawy swej sytuacji, nadal pozostaje w niedostatku uniemożliwiającym zaspokojenie potrzeb o charakterze elementarnym. Środki pieniężne z tej pomocy mogą być przeznaczone tylko na zaspokojenie, i to w niepełnym zakresie, niezbędnych potrzeb bytowych, o jakich mowa w art. 39 u.p.s., a nie na realizację planów kolejnej zmiany miejsca zamieszkania rodziny, na koszt pomocy społecznej" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 maja 2017r., sygn. akt II SA/Sz 355/17).
W przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka dochodowa, albowiem dochód G. P. upoważniał go do świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Podkreślić jednak należy, że decyzja dotycząca zasiłku celowego jest rozstrzyganiem podejmowanym w ramach tzw. uznania administracyjnego polegającego na możliwości dokonania przez organ wydający decyzję wyboru jednego z kilku dopuszczalnych rozwiązań, po dokonaniu właściwego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny. Również trzeba podkreślić, że pomoc społeczna powinna mieć udział w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, jednak nie ma obowiązku zaspokojenia wszystkich zgłaszanych potrzeb. Wskazać też należy, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej, uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objęte systemem świadczeń z pomocy społecznej.
Na powyższe rozstrzygnięcia G. P. złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o ich oddalenie.
Ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik w pismach procesowych zarzuciła rażące naruszenie przepisów art. art. 77 § 1, 75 § 1, 7 i 8 kpa, przez brak przeprowadzenia pełnej i rzetelnej oceny faktycznej sytuacji życiowej skarżącego, w uzasadnieniu pominięte zostały liczne okoliczności wskazane przez skarżącego w wywiadzie środowiskowym z 25 kwietnia 2017 r.- zaległości alimentacyjne, przewlekłe schorzenia skutkujące przeczeniem o niepełnosprawności, fakt, że skarżący ubiega się o emeryturę (sprawa aktualnie w sądzie), fakt, że dwa mieszkania w L stoją puste, gdyż wymagają remontu w tym jedno remontu generalnego, czynsz z wynajętego mieszkania jest zajęty przez komornika na pokrycie zaległości alimentacyjnych, nadto ze skarżący nie ma żadnych możliwości pozyskania środków na remont lokalu a w K mieszka od 36 lat i tu jest jego centrum życiowe. Organy nie przeprowadziły żadnych dowodów dotyczących możliwości ew. wynajmu lokali ani na okoliczność czy nadają się one do zamieszkania i jakich nakładów wymaga ew. remont lub remont generalny. Nadto MOPS nie wyjaśnił czy pomoc, o którą wnioskował skarżący mieściła się w możliwościach finansowych ośrodka i czy mieściła się w puli środków przeznaczonych na pomoc społeczną i w jakim zakresie. Organ winien był wskazać ilość osób ubiegających się o w tym samym czasie co skarżący oraz pulę środków, którymi dysponował. SKO powyższych uchybień nie dostrzegło, co skutkuje naruszeniem przez ten organ art. 138 § 2 kpa. Za bezzasadne nadto należy uznać stanowisko MOPS, że skarżący przejawia postawę roszczeniową i chce pozostawać na utrzymaniu organu.
Skarga na decyzję SKO z dnia 19 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego została zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Kr 1071/17, a skarga na decyzję SKO z dnia 19 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Kr 1072/17.
Na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r. Sąd, działając na podstawie art. 111§2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1260) połączył sprawę III SA/Kr 1072/17 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą III SA/Kr 1071/17.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa.
W świetle powyższych zasad skargi G. P. nie są zasadne i podlegają oddaleniu.
Dla dokonania oceny zaskarżonych decyzji konieczne jest odwołanie się do zasad ogólnych zawartych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.), dalej u.p.s. Stosownie do art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nie ulega więc wątpliwości, że pomoc społeczna ma na celu jedynie wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.
Skoro zaś podstawową zasadą działania pomocy społecznej jest jej subsydiarny charakter, to zasadnym jest wymaganie od każdego potencjalnego beneficjenta świadczeń udzielanych z pomocy z społecznej, by najpierw w pełni wykorzystał własne uprawnienia, zasoby i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Jeżeli zaś ten obowiązek nie jest wykonywany, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Zwrócić też należy uwagę, że jednym z podstawowych celów określonych w ustawie o pomocy społecznej jest aktywizacja świadczeniobiorców, zaś przyznawana pomoc ma mieć charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących.
Odnośnie wskazywanej przez skarżącego niezaspokojonej potrzeby bytowej, którą miałby zaspokoić zasiłek celowy na opłaty za hotel, Sąd uznał, że organy prawidłowo przyjęły, iż w przypadku skarżącego nie występuje tego rodzaju niezaspokojona potrzeba bytowa. Skarżący jest bowiem właścicielem trzech lokali mieszkalnych i przynajmniej w jednym z nich mógłby zamieszkać. Legitymowanie się przez skarżącego prawem własności do lokalu mieszkalnego przemawia za tym, że jest on w stanie zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe przy użyciu własnych zasobów i możliwości. Ponadto Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1498/10 oraz w wyroku WSA Krakowie z dnia 14 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 1003/09 w sprawie analogicznej jak przedmiotowa, ale dotyczącej innego okresu. Odnosząc się natomiast do zarzutów sformułowanych w piśmie pełnomocnika z dnia 24 maja 2017 r. mających uzasadnić rażące naruszenie przepisów art. 75 § 1, 77 § 1, 7 i 8 kpa w kwestii stanowiska organu dotyczącego możliwości skarżącego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie – organy nie miały obowiązku przeprowadzania dalszych dowodów w postaci wyzwania skarżącego o przedłożenie odpisów z ksiąg wieczystych, przesłuchiwania skarżącego na okoliczności związane z ew. dysponowaniem lokalami, wyjaśnianiem ich stanu technicznego i ustalaniem wysokości ew. nakładów na remont czy też remont generalny - okolicznością niesporną i niekwestionowaną, bo wskazaną przez samego skarżącego jest, że jeden z lokali wymaga remontu a drugi remontu generalnego. Dalej idące ustalenia i rozważania organów w powyższej kwestii wykraczałoby poza niezbędne ramy postępowania zmierzającego do ustalenia istnienia pozytywnych przesłanek udzielenia skarżącemu wsparcia ze środków pomocy społecznej, mającej wszak na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zaspokajanie wszelkich zgłaszanych żądań.
Prawidłowe jest także ocena organów dotycząca wniosku o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności. Skoro zaś, jak wyżej podano decyzja dotycząca zasiłku celowego jest rozstrzygnięciem podejmowanym w ramach tzw. "uznania administracyjnego", organ przy ustaleniu, że G. P. jest objęty pomocą w postaci gorącego posiłku (od poniedziałku do piątku) oraz pomocą na leki i środki czystości, a jednocześnie jest on właścicielem trzech lokali mieszkalnych położonych w L, miał podstawy do wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności.
W ocenie Sądu organy przeprowadziły prawidłowe postępowanie dowodowe - ustaliły w sposób prawidłowy i niezbędny do podjęcia decyzji okoliczności pozwalające na dokonanie oceny zasadności złożonych przez skarżącego wniosków, w tym także okoliczności, które na podstawie ustawy o pomocy społecznej uzasadniały odmowę przyznania wnioskowanych świadczeń. Ponownie podkreślić trzeba, że organy pomocy społecznej zasadnie domagały się współdziałania od skarżącego, który od wielu lat korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, a jest osobą z wyższym wykształceniem. Nie można też uznać skarżącego za osobę nieporadną, gdyż przeczą temu podejmowane przez skarżącego działania. Stanowisko powyższe jest zbieżne z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, który to Sąd w wyroku z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2750/15 (LEX Nr 2297223) sformułował tezę w całej rozciągłości podzielaną przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie :
"1. Negatywne załatwienie wniosku osoby ubiegającej się o uzyskanie świadczeń z pomocy społecznej w żadnym wypadku nie narusza ogólnych (ustrojowych) zasad dotyczących przyznawania pomocy, a świadczy jedynie o braku w konkretnym przypadku podstaw do zrealizowania przez wnioskodawcę uprawnień przewidzianych w ustawie.
2. Sposób rozstrzygnięcia wniosku o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej zależy od szeregu okoliczności, w tym także od tego czy sama zainteresowana podejmuje działania w celu poprawy swojej sytuacji, czy też oczekuje wyłącznie na pomoc ze strony państwa.
3. Każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Jednym z podstawowych celów określonych w u.p.s. jest bowiem aktywizacja świadczeniobiorców. Pomoc społeczna ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie może w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących."
Odnosząc się natomiast do zarzutów sformułowanych w piśmie pełnomocnika z dnia 24 maja 2017 r., mających uzasadnić rażące naruszenie przepisów art. 75 § 1, 77 § 1, 7 i 8 kpa w kwestii stanowiska organu dotyczącego możliwości skarżącego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie – organy nie miały obowiązku przeprowadzania dalszych dowodów w postaci wyzwania skarżącego o przedłożenie odpisów z ksiąg wieczystych, przesłuchiwania skarżącego na okoliczności związane z ew. dysponowaniem lokalami, wyjaśnianiem ich stanu technicznego i ustalaniem wysokości ew. nakładów na remont czy też remont generalny - okolicznością niesporną i niekwestionowaną, bo wskazaną przez skarżącego jest, że jeden z lokali wymaga remontu a drugi remontu generalnego. Procedowanie takie wykraczałoby poza niezbędne ramy postępowania zmierzającego do ustalenia istnienia pozytywnych przesłanek udzielenia skarżącemu wsparcia ze środków pomocy społecznej, mającej wszak na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zaspokajanie wszelkich zgłaszanych żądań.
W odniesieniu do okoliczności podniesionych w skardze a dotyczących aktywności skarżącego, jak twierdzi "jako kombatant działacz opozycji antykomunistycznej" podkreślić należy, że świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowania czy rekompensaty w powszechnym tego słowa znaczeniu. Przesłanki przyznania świadczeń określa ustawa o pomocy społecznej, a organy świadczące pomoc społeczną są uprawnione i jednocześnie zobowiązane do ich stosowania zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 kpa. Przyznanie świadczeń w oparciu o przesłanki pozaustawowe stanowiłoby naruszenie prawa. Fakt, że skarżący jest osobą chorą i o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz był działaczem Solidarności, nie mógł odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku także w niniejszych sprawach. Subsydiarny charakter świadczeń z zakresu pomocy społecznej, o którym była mowa na wstępie przesądza bowiem, że w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku celowego nie współdziała z organami w zakresie rozwiązywania własnych problemów życiowych, a także ma własne możliwości zaspokojenia potrzeby mieszkaniowej (legitymuje się, bowiem prawem własności do lokalu mieszkalnego), jest w stanie pokonać trudności życiowe wykorzystując własne zasoby oraz zdolności i możliwości, więc nie może korzystać z pomocy społecznej. Nadto, wbrew twierdzeniom skarżącego, na organach podejmujących decyzje w przedmiocie udzielania pomocy społecznej nie ciąży obowiązek każdorazowego podawania wysokości środków jakimi dysponują w chwili podejmowania decyzji, ani puli środków przeznaczonych na pomoc społeczną. Powszechnie znanym faktem jest bowiem stale rosnąca ilość osób ubiegających się o udzielenie wsparcia ze środków publicznych oraz niedostateczna wielkość środków przeznaczanych na cele pomocy społecznej w porównaniu z ciągle rosnącymi potrzebami. Zasadne jest także stwierdzenie organu, że skarżący nie jest pomocy tej pozbawiony – ma przyznany zasiłek stały i okresowy, organ I instancji w dacie wydania kwestionowanych decyzji przyznał skarżącemu pomoc finansową na zakup środków czystości i leków, ponadto skarżący jest objęty wsparciem w postaci produktów żywnościowych w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał zarzuty skargi za bezzasadne, nie stwierdzając przy tym, by zaskarżone decyzje zostały dotknięte innymi niż powołane przez skarżącego wadami, które mogłyby uzasadnić ich uchylenie. Sąd nie dopatrzył się, by przy wydawaniu zaskarżonych decyzji doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego i naruszenia przepisów postępowania, czyli art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa. Dlatego orzeczono jak w punkcie I sentencji na podstawie art. 151 ppsa.
O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu skarżącego orzeczono na podstawie art. 250 § 1 ppsa, ustalając jego wysokość na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. 2016.1714 z późn. zm.) – jak w pkt II sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło