III SA/Kr 1096/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia z dnia 3 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów postanawia: zmienić postanowienie Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 1096/17 w ten sposób, że zwolnić skarżącego z kosztów sądowych obejmujących opłaty sądowe oraz ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. W piśmie z dnia 9.04.2018 r. zatytułowanym "Wniosek o wydanie wyroku z uzasadnieniem, wniosek o przyznania prawa pomocy" skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sporządzenia uzasadnienia wyroku a także o ustanowienie pełnomocnika celem złożenia skargi kasacyjnej i zwolnienie od kosztów kasacji. Następnie w przekazanym do wypełnienia urzędowym formularzu PPF sprecyzował, że chodzi mu o ustanowienie radcy prawnego Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Określając swój majątek wykazał stary drewniany dom o powierzchni 67 m2 oraz nieruchomość rolną o areale 6,20 ha i lasu o powierzchni 0,13 ha. Zadeklarował brak innych nieruchomości, zasobów, przedmiotów wartościowych. Określając wysokość swojego dochodu wskazał na kwotę 600 zł miesięcznie. Uzasadniając swoje starania podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej gdyż posiadane gospodarstwo rolne położone jest w terenie górzystym o niskiej wartości użytkowej. Nadmienił, że kilka lat temu był ofiarą oszustwa i od tego czasu wpadł w zadłużenie nie mając z czego regulować bieżących opłat. Powiada, że żyje poniżej minimum socjalnego. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki podał, iż miesięczny zakup żywności to koszt 300 zł, energii elektrycznej ok. 60 zł, gazu butlowego ok. 50 zł, innych opłat na ok. 50 zł. Do tego dochodzi kwartalnie kwota 400 zł na ubezpieczenie w KRUS. Z urzędu stwierdza się, że w trakcie niniejszego postępowania skarżący ubiegał się już wcześniej o prawo pomocy obejmujące częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Swoją sytuacją życiową przedstawiał podobnie (k. 16 i n.) a ponieważ jego wniosek korespondował z innymi przezeń składanymi w pozostałych, wcześniejszych sprawach skarżącego więc przychylono się do prośby skarżącego i postanowieniem z dnia 15 grudnia 2017 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z wpisu od skargi. (k. 23 i n.). Mając na uwadze powyższe zaważyć należało, co następuje: Skarżący skonsumował udzielone mu zwolnienie z wpisu od skargi a obecnie domaga się i częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od kosztów sporządzenia uzasadnienia wyroku i zwolnienia od kosztów kasacji tj. wpisu od skargi kasacyjnej i ustanowienia radcy prawnego który taką skargę kasacyjną sporządzi i wniesie. Skoro zaś rzeczywista treść jego żądań obejmuje swoim zakresem zwolnienie z kosztów sądowych obejmujących opłaty sądowe (vide: art. 212 §1 ppsa) oraz ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego to po pierwsze obecny wniosek skarżącego należy rozpatrywać nie pod kątem przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym lecz pod kątem przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym a więc z przepisu art. 246 §1 pkt. 1 ppsa. Po drugie obecny wniosek skarżącego należy traktować jako żądanie zmiany postanowienia z dnia 15 grudnia 2017 r., które wskutek upływu czasu zyskało cechę prawomocności. Z treści art. 259 §3 ppsa wynika bowiem, że postanowienie referendarskie od którego nie wniesiono sprzeciwu, albo został on prawomocnie odrzucony ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Stąd ponowne postępowanie w tej samej kwestii wymaga zaistnienia "zmiany okoliczności sprawy" o której to przesłance wzmiankuje przepis art. 165 ppsa. W swym obecnym wniosku skarżący nie wyartykułował co prawda wprost jaka to zmiana okoliczności nastąpiła w sprawie nie można jednak tracić z pola widzenia, że z uwagi na fakt wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyroku oddalającego skargę strony (k. 50) zmianie uległy okoliczności samej sprawy. Wskazując na to zwrócenia zaś uwagi wymaga, że art. 175 ppsa przewiduje obligatoryjne sporządzenie skargi kasacyjnej przez kwalifikowanego pełnomocnika. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego fakt wystąpienia przymusu działania przez takiego pełnomocnika jest zmianą okoliczności sprawy, niezależną od ewentualnych zmian w sytuacji materialnej strony (por. postanowienie z dnia 12 sierpnia 2005 r. sygn. II FZ 492/05). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że sąd nie może odmówić przyznania prawa pomocy, jeżeli następstwem takiego rozstrzygnięcia byłoby istotne ograniczenie prawa strony do sądu zwłaszcza poprzez uniemożliwienie złożenia skargi kasacyjnej ze względu na obligatoryjne jej sporządzenie przez profesjonalnego pełnomocnika (por. postan. NSA z 20 października 2005 r. sygn. II FZ 651/05). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skoro z jednej strony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 5 kwietnia 2018 r. oddalający skargę strony wraz z ujawnionym przez stronę zamiarem zaskarżenia tego wyroku tworzy nowy układ procesowy, a z drugiej przedstawiony przez skarżącego w obecnym wniosku obraz jego egzystencji w dalszym ciągu ujawnia, że jest on osobą niezamożną, to należało zmienić dotychczasowe postanowienie w ten sposób, by zwolnić skarżącego z kosztów sądowych obejmujących opłaty sądowe oraz ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z zasad doświadczenia życiowego wynika bowiem, że przy obecnym poziomie cen oraz usług wykazane dochody skarżącego wystarczają z trudem na opędzenie podstawowych potrzeb, co zresztą skarżący akcentuje. Co się natomiast tyczy wykazanego majątku to nie należy przeceniać ani potencjalnej wartości niewielkiego, starego domu drewnianego gdzie skarżący zamieszkuje ani roli na jakiej gospodarzy. Poza tym trudno byłoby wymagać od skarżącego sprzedaży lub obciążenia domu czy roli. Dom zabezpiecza bowiem jego podstawowe potrzeby bytowe, a rola i las pozwala na skromne utrzymanie. Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 165 i art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 i art. 245 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.