III SA/Kr 110/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010 r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej oraz zdrowotnej. Z uwagi na fakt, że oświadczenia skarżącego były niewystarczające wezwano stronę o przedłożenie spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami popartego odpowiednimi rachunkami, złożenie oświadczenia określającego wysokość środków finansowych jakie ma do dyspozycji, określenie źródeł i wysokości miesięcznego dochodu wraz ze stosowną dokumentacją, przedłożenie zeznania podatkowego 2010 r. lub zaświadczenia o wysokości dochodu, wyciągów z posiadanych kont bankowych obejmujące operacje z ostatnich trzech miesięcy, przedstawienie spisu nieruchomości, których jest właścicielem i wyjaśnienie gdzie zamieszkuje (k. 19). W odpowiedzi skarżący oświadczył, że budynek mieszkalny w którym zamieszkuje stanowi jego własność a bieżące wydatki jakie ponosi to wydatki na wyżywienie, lekarstwa, leczenie, prąd i opał. Do pisma dołączył formularz PiT-40 za 2009 r oraz wyciągi z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące. Z okazanych dokumentów wynika, że źródłem utrzymania skarżącego jest emerytura. Aktualnie wypłacana jest skarżącemu w wysokości 1710,35 zł. Na rachunku bankowym utrzymuje saldo dodatnie. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sadowych o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Realia niniejszej sprawy nie stwarzają wystarczających podstaw do takich ustaleń. Po pierwsze, skarżącego trudno uznawać za osobę "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu. Swoje potrzeby mieszkaniowe zaspakaja w domu stanowiącym jego własność, ma zapewnione stałe źródło dochodu w wysokości 1710,35 zł miesięcznie netto (dowód: wyciągi) a na rachunku bankowym nieprzerwanie odnotowuje saldo dodatnie. Wskazując na tę ostatnią okoliczność podnieść też trzeba, że rachunek bankowy skarżącego wykazywał saldo dodatnie 1874 zł nawet wówczas gdy już po złożeniu wniosku o prawo pomocy skarżący wyciągnął z niego kwotę 4370 zł (vide: operacja z dnia 13.01.11 r.). Twierdzenia skarżącego na temat rzekomo trudnej sytuacji finansowej nie znajdują więc wystarczającego potwierdzenia. Po drugie wymagane koszty sądowe, na obecnym etapie sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 200 ustalanej stosownie zgodnie z zasadami określonymi §2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) (k. 7) i nie pozostają w takiej dysproporcji z ustalonym stanem majątkowym strony by ich poniesienie groziło skarżącemu zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób aby nie były w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Nie jest nawet tak by pokrycie tych kosztów odbyło się kosztem istotnego uszczuplenia jego majątku. Dla każdego postronnego obserwatora jest bowiem oczywiste, że kwota 200 zł wpisu stanowi około odsetek około 10% procent sum jakie cały czas pozostają do dyspozycji skarżącego na jego rachunku bankowym. Po trzecie, skarżący nie wykonał zgodnie z treścią zarządzenia referendarza. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że poprzestając na wyjaśnieniach, iż "budynek mieszkalny w którym mieszka stanowi jego własność" skarżący nie przedstawił dokładnego spisu nieruchomości, których jest właścicielem z podaniem ich położenia i wielkości. Nie okazał także zeznania podatkowego za 2010 r. ani zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego. Przedłożona kopia PiT-40 za 2009 r. jest niewystarczająca bo posiada li tylko walor informacji historycznej. Skarżący nie przedłożył także spisu miesięcznych wydatków a jedynie ogólnikową informację o ich rodzaju. Siłą faktu informacja taka jest nieprzydatna. Skoro zaś skarżący nie należy do osób biednych w potocznym tego słowa znaczenia, wysokość ustalonych kosztów nie przekracza środków jakimi dysponuje a nadto nie wykonał on zgodnie z treścią zarządzenia to przyznanie w takich warunkach skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).