III SA/Kr 110/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010 r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym dnia 7 lipca 2011 r. (vide: koperta) na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podał, że w jego skład wchodzi gospodarstwo rolne o powierzchni 3,93 ha. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje stałe miesięczne dochody skarżący oszacował na kwotę 1600 zł emerytury. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jest emerytem, liczy sobie 87 lat i nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. Wezwany o wyjaśnienie wysokości miesięcznych obciążeń związanych z opłatami medialnymi i wydatkami na leki podał, że na prąd, gaz, wodę i wywóz nieczystości przeznacza 300 zł a na leki dodatkowe 100 zł. Z przedłożonych natomiast przez skarżącego rachunków za prąd wynika, że na przestrzeni ostatnich trzech miesięcy płacił po 10,89 zł, za leki zapłacił natomiast w lipcu br. 68,35 zł a w czerwcu 23,88 zł. Z okazanej faktury VAT datowanej na listopad 2010 r. wynika, że na wodę przeznaczał wówczas 12,84 zł. Skarżący nie przedłożył rachunków bądź pokwitowań za gaz, i wywóz nieczystości. Oświadczył, że należące do niego gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu a powodowane to jest wiekiem skarżącego. Z własnej inicjatywy przedstawił wyciąg z posiadanego rachunku bankowego za okres od 15.06.2011 r. do 14.07.2011 r. Wyciąg te ujawnia wysokość przelanego świadczenia emerytalnego w kwocie 1762,05 zł, fakt spłacania przez skarżącego rat kredytu w łącznej wysokości 154,68 zł (138,69+15,99) oraz dodatnie saldo końcowe w wysokości1696,03 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Swój obecny wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący złożył po orzeczonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmowie przyznania mu zwolnienia od kosztów sądowych dokonanej postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2011(k. 54) wydanym po wniesionym sprzeciwie (k. 41) od orzeczenia referendarskiego z 18 lutego 2011 r. (k. 33). Wskazując na powyższe podnieść należy, że zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego jakkolwiek przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy tak przez osoby fizyczne jaki i osoby prawne to jednak odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę (sygn. akt. I OZ 416/05). Zdaniem orzekającego w realiach rozstrzyganego przypadku okoliczności te nie uległy zmianie i w dalszym ciągu brak jest wystarczających podstaw do ustaleń, że wymagane na obecnym etapie koszty sądowe sprowadzające się do konieczności uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł (§2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) (k. 7) pozostają w takiej dysproporcji ze stanem majątkowym strony że ich poniesienie grozi skarżącemu zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób iż nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa) Nadal bowiem skarżącego trudno uznawać za osobę "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu skoro dysponuje on określonym majątkiem nieruchomym, ma zapewnione stałe źródło dochodu w wysokości 1762,05 zł miesięcznie netto (dowód: wyciąg) a na posiadanym rachunku bankowym nieprzerwanie odnotowuje saldo dodatnie. Oświadczona przez skarżącego wysokość miesięcznych obciążeń związanych z opłatami z prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości i wydatków na leki nie zmienia takiego spojrzenia. Poza tym nie można tracić z pola widzenia, że oświadczenia te nie bardzo znajdują potwierdzenie w okazanych rachunkach za prąd, wodę i lekarstwa. W pozostałej części skarżący nie wykonał zaś zarządzenia. Skoro zaś skarżący nie należy do osób biednych w potocznym tego słowa znaczenia, wysokość ustalonych kosztów nie przekracza środków jakimi dysponuje a nadto nie wykonał on zgodnie z treścią obecnego zarządzenia, to przyznanie w takich warunkach skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w dalszym ciągu nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie powtórzyć też trzeba, że wiek skarżącego nie stanowi przesłanki do zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).