III SA/Kr 1104/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Ewa Michna Sędziowie: S WSA Renata Czeluśniak ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 czerwca 2021 r., znak [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia 17 czerwca 2021 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza orzekającej o odmowie przyznania A. S. (dalej: "skarżąca") świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 37 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm., dalej: "u.p.s."). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2021 r. skarżąca zwróciła się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku stałego i zgłoszenie skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego. Z oświadczenia skarżącej z dnia 7 kwietnia 2021 r. wynika, że źródłem jej utrzymania jest zasiłek pielęgnacyjny wypłacany przez MGOPS przyznany decyzją Burmistrz Miasta i Gminy w kwocie 215,84 zł. Z orzeczenia z dnia 20 kwietnia 2019 r. wynika, że skarżąca posiada znaczny stopień niepełnosprawności. Z przeprowadzonego telefonicznie wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca jest osobą bezdzietną, jej rodzice nie żyją, a siostra mieszka w domu pomocy społecznej. W dniu 3 grudnia 2020 r. zmarła matka skarżącej K. S. W dniu 31 grudnia 2020 r. dochód rodziny skarżącej, którą tworzyła skarżąca oraz jej siostra B. S., wynosił 1956, 68 złotych. Decyzją z dnia [...] 2021 r. Burmistrz odmówił przyznania skarżącej zasiłku stałego. W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego telefonicznie wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca jest osobą bezdzietną, rodzice skarżącej nie żyją, nie została ubezwłasnowolniona. Skarżąca została umieszczona w DPS bez swojej zgody na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich. Organ wskazał, że skarżąca nie może być uznana za osobę samotnie gospodarującą ponieważ przed przyjęciem do domu pomocy społecznej dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekraczał kryterium dochodowe, od którego zależy przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. W odwołaniu od decyzji skarżąca podniosła, że jest osobą uprawnioną do zasiłku stałego. Wskazała, że początkowo prowadziła gospodarstwo z matką i siostrą, ale matka zmarła w grudniu 2020 r., a siostra została w styczniu przyjęta do innego DPS. W rezultacie dochody mamy i siostry zostały utracone, a jedyny dochód uzyskiwany przez skarżącą to zasiłek pielęgnacyjny. W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie zasiłku stałego. Decyzją z dnia 17 czerwca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania zasiłku stałego jest bowiem osobą pełnoletnią, niezdolną do pracy, a przed umieszczeniem w domu pomocy społecznej mieszkała w rodzinie. W ocenie organu skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego przyznania zasiłku stałego ponieważ przed przyjęciem do DPS dochód skarżącej i jej siostry wynosił 1956,68 zł, a zatem 978,34 zł na osobę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi pierwszej instancji. Skarżąca podniosła, że złożyła wniosek w kwietniu 2021 r. kiedy sytuacja rodzinna skarżącej uległa zmianie, a jej jedynym dochodem był zasiłek pielęgnacyjny, który w 70 % przeznaczany jest na opłatę za pobyt w DPS. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż wskazane w skardze. W ocenie Sądu wydana decyzja nie wyjaśnia dostatecznie podstawy faktycznej, ani prawnej rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 37 ust. 5 u.p.s. osobę przebywającą w domu pomocy społecznej lub ubiegającą się o przyjęcie do niego uznaje się za osobę samotnie gospodarującą, jeżeli przed przyjęciem do domu pomocy społecznej lub rozpoczęciem oczekiwania na miejsce osoba była uprawniona do zasiłku stałego. W niniejszej sprawie przed przyjęciem do domu pomocy społecznej skarżąca prowadziła wspólne gospodarstwo z siostrą, która następnie również została przyjęta do domu pomocy społecznej. Opierając się na treści notatki urzędowej z dnia 31 grudnia 2020 r., organy l i II instancji ustaliły, że w tym czasie dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekraczał kryterium dochodowe warunkujące przyznanie zasiłku stałego, wynosił bowiem 978,34 zł. Z treści stanowiącej podstawę ustaleń faktycznych notatki urzędowej wynika, że na dochód ten składały się zasiłki pielęgnacyjne skarżącej oraz siostry B. w łącznej kwocie 431,68 zł, renta socjalna siostry skarżącej w wysokości 1025 zł oraz świadczenie z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji w wysokości 500 zł. Zasadnie zatem organy przyjęły, że w dniu przyjęcia skarżącej do domu pomocy społecznej (styczeń 2021 r.) nie posiadała ona prawa do zasiłku stałego. W rezultacie należy zgodzić się z organem, że brak było podstaw do traktowania skarżącej jako osobę samotnie gospodarującą, zgodnie z treścią art. 37 ust. 5 u.p.s. Należy jednak wskazać, że po dokonaniu tych ustaleń organy powinny zweryfikować, czy skarżąca spełnia warunki przyznania zasiłku stałego, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s., czyli warunki przyznania zasiłku stałego dla osoby pozostającej w rodzinie. Nie budziło bowiem wątpliwości organów, że skarżąca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. W rezultacie organy zbadać, czy dochód skarżącej i jej siostry przed złożeniem wniosku o przyznanie zasiłku stałego w kwietniu 2021 r. dawał podstawę do przyznania skarżącej wnioskowanego zasiłku. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na źródło ich uzyskania pomniejszone o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenie społeczne, kwotę alimentów na rzecz innych osób. Skarżąca wystąpiła w wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego w kwietniu 2021 r. W rezultacie, dokonując oceny spełnienia przez skarżącą kryterium dochodowego, organy powinny ustalić wysokość dochodów skarżącej oraz jej siostry w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku. W ocenie Sądu, zarówno w decyzji organu l, jak i II instancji zabrakło tych ustaleń. Sąd ma świadomość, że wymienione w notatce urzędowej z grudnia 2020 r. świadczenia przyznane siostrze skarżącej mają charakter okresowy, jednakże z decyzji odmawiającej przyznania stronie świadczenia powinno w sposób jasny wynikać, że nie spełnia ona warunków jego przyznania, a oparcie się przez organy na dokumencie z grudnia 2020 r. nie spełnia wymogów określonych w art. 8 ust. 3 u.p.s. Podkreślić należy, że decyzje odmowne (negatywne dla strony) powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Tymczasem, z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organy zbadały czy skarżąca spełnia kryterium przyznania zasiłku stałego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zasadnie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, że aby wypełnić dyspozycje art. 107 § 3 k.p.a. w pierwszej kolejności należy ustalić stan faktyczny, a następnie należy wskazać i wyjaśnić podstawę prawną rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2021 r., III OSK 4709/21, CBOSA). W rezultacie z treści decyzji powinien wynikać ustalony przez organy stan faktyczny miarodajny dla rozstrzygnięcia, a ponadto organy powinny wskazać na podstawę prawną i dokonać jej wykładni. Tymczasem, zaskarżona decyzja wskazuje wyłącznie na brak przesłanek do uznania skarżącej za osobę samotnie gospodarującą, a nie odnosi się w ogóle do możliwości przyznania skarżącej zasiłku stałego dla osoby pozostającej w rodzinie. Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zweryfikuje czy skarżąca spełnia kryterium dochodowe przyznania zasiłku stałego dla osoby pozostającej w rodzinie, a następnie uzasadni podjętą decyzję zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Mając na względzie powyższe Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.