III SA/Kr 1106/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 31 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącego W. K. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 27 września 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1106/17 oddalającego wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 lipca 2017 r., [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący 21 września 2018 r. wniósł o przyznanie ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z 27 września 2018 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek. W uzasadnieniu Referendarz zaznaczył, że miesięczne dochody skarżącego zostały przez niego oszacowane na kwotę 2 182,76 zł (renta). Skarżący wskazał przy tym, że ma 84 lata i jest osobą schorowaną. Na leczenie wydaje miesięcznie 250 zł. Z wypowiedzi skarżącego wynikać miało, że postrzega siebie jako osobę bezdomną ponieważ mieszkanie które zajmował spłonęło. Twierdził, że przebywa dorywczo u znajomych lub rodziny. Nie korzystał z pomocy społecznej. Z dołączonych przez skarżącego wydruków z konta bankowego wynikało, że z tytułu zlecenia stałego – A. D. otrzymywała 1 000 zł. co miesiąc. Referendarz podkreślił, że był to kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Poprzednio złożony oddalono. Po sprzeciwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego oceniając, iż słusznie zwrócono uwagę, że istniejąca między skarżącym, a jego małżonką rozdzielność finansowa nie mogła stanowić przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy, gdyż na małżonkach spoczywa prawny obowiązek udzielania wzajemnej pomocy co znajduje oparcie w przepisach art. 13 i 27 ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 682 z późn. zm.). Zdaniem Sądu prawidłowe było również stanowisko referendarza sądowego o możliwości opłacenia przez skarżącego usług pełnomocnika z wyboru, skoro stać go było na dobrowolne przekazywanie wnuczce co miesiąc kwoty 1 000 zł z przeznaczeniem "na jej potrzeby". Postanowienie Referendarza zostało doręczone 8 października 2018 r. W wniesionym sprzeciwie (wniesionym osobiście 11 października 2018 r.) skarżący zarzucił, że naruszono art. 252§1 w zw. z art. 243§1 oraz art. 245§1 w zw. z art. 246§1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) poprzez odmowe ustanowienia adwokata z urzędu, w sytuacji gdy wykazał, że nie jest w stanie ponieść tego typu kosztów. W uzasadnieniu skarżący przyznał, że ponosi "znaczne nakłady na utrzymanie zony, która (...) straciła w pożarze cały dorobek życia", jednak nie może liczyć na jej pomoc ponieważ cała emerytura wydawana jest przez nią na jej utrzymanie. Takimi wydatkami miały być m.in. 1000 zł przekazywane wnuczce na pokrycie kosztów mieszkania zony u wnuczki. Skarżący zakwestionował pogląd, że zona powinna mu pomagać w ponoszeniu kosztów sadowych i wskazał, że w takim ujęciu "konstytucyjne prawo do sadu jest fikcją". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd zwraca uwagę, że prawidłowe były ustalenia referendarza, że skoro skarżący część swoich dochodów przekazuje żonie oraz wnuczce – to skarżący nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść kosztów zastępstwa procesowego. Wbrew sugestiom skarżącego, miedzy nim, a małżonką istnieje więź skoro dobrowolnie przekazuje co najmniej 1 000 zł miesięcznie na koszty zamieszkiwania u wnuczki. Kwota ta, w ocenie Sądu, nie jest mała i odpowiada co najmniej wysokości rynkowego czynszu za wynajem małego mieszkania w Krakowie. Zdaniem Sądu, słuszny był również pogląd, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi, ponieważ rozdzielność dotyczy tylko majątków małżonków, a nie ich wzajemnych obowiązków (postanowienie NSA z 9 lipca 2015 r., l FZ 243/15). W związku z tym istniejąca między skarżącym a jego żoną rozdzielność finansowa nie mogła stanowić przesłanki do przyznania mu prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że skoro skarżący przekazywał swojej żonie i wnuczce własne dochody na pokrycie kosztów utrzymania żony to nie miał prawa oczekiwać, że utracone w ten sposób środki zostaną wyrównane przez Skarb Państwa. Prawo pomocy służy wspomożeniu osobom, które rzeczywiście – ani własnym staraniem, ani z pomocą osób najbliższych – nie są w stanie ponieść kosztów sądowych, w tym kosztów niezbędnego do sporządzenia skargi kasacyjnej – profesjonalnego pełnomocnika. Kwota 1 000 zł przekazywana wnuczce co miesiąc dowodzi, że skarżący posiadał wolne środki, które mogły być wydatkowane na zatrudnienie profesjonalnego pełnomocnika – wbrew twierdzeniom zawartym w sprzeciwie – odmowa ustanowienia adwokata nie stanowiła o iluzoryczności prawa do sądu. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 260 §1 i § 2 w zw. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza.