III SA/Kr 1108/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Bogusław Wolas (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2021 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 23 lipca 2020 r. nr: [...] w przedmiocie kary pieniężnej skargę oddala Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] 2020 r., nr [...] nałożył na skarżącego P. T., jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie A sp. z o.o., karę pieniężną w wysokości 2.000 zł w związku z naruszeniem z Ip. 4.2, Ip. 4.3 załącznika nr 4 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140, dalej "u.t.d.", "ustawa"), tj. wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę nieposiadającego orzeczenie lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia dokonane podczas kontroli w dniu 8 października 2019 r. w Ł pojazdu marki Skoda [...] o nr rej. [...]. Kontrolowanym pojazdem kierował V. B. Kierowca przewoził zarobkowo pasażera, który zamówił przejazd przy pomocy aplikacji "B". Kurs rozpoczął z ul. W na ul. S w Ł. Przewóz osób wykonywany był przez przedsiębiorcę A Sp. z o.o. Do kontroli, kierowca okazał: prawo jazdy, kartę Polaka, paszport, umowę zlecenia zawartą pomiędzy nim, a A sp. z o.o. , załącznik nr 1 do ww. umowy, oświadczenie do umowy oraz aneks nr 1 do ww. umowy. Kierujący nie dysponował natomiast orzeczeniem lekarskim potwierdzającym brak przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczeniem psychologicznym potwierdzającym brak przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Podczas czynności kontrolnych sporządzono protokoły przesłuchania kierowcy i pasażera w charakterze świadka. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ustalił na podstawie informacji z Urzędu Miejskiego we W, że osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie A Sp. z o.o. jest P. T. Skarżący w odwołaniu zarzucił naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione uznanie, że kierowca był zatrudniony na podstawie stosunku pracy w przedsiębiorstwie A sp. z o.o., podczas gdy nie był pracownikiem spółki. Nadto zarzucił naruszenie art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 w zw. z art. 391 ust. 1 pkt 1b u.t.d. poprzez błędne nałożenie kary pieniężnej na osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie zamiast na kierowcę. Skarżący podniósł, że obowiązek kierowania na badania zdrowotne i psychologiczne adresowany jest wyłącznie do przedsiębiorców zatrudniających kierowców na podstawie umowy o pracę, co wynika z wykładni językowej art. 39a ust. 1 pkt 3 u.t.d. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 23 lipca 2020 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności: z protokołu kontroli, protokołu zeznań kierowcy oraz umowy zlecenia zawartej z kierowcą wynika bezsprzecznie, że na dzień 8 października 2019 r. kierowca V. B. wykonywał w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy A przewóz osób, pomimo braku wymaganego orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Niewątpliwie również w dniu kontroli, kierujący pojazdem, nie dysponował stosownymi orzeczeniami stwierdzającymi brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Strona postępowania jako osoba zarządzająca nie dopilnowała, aby kierowca został wyposażony w stosowne dokumenty. Organ nie podzielił zarzutu strony, iż obowiązek kierowania na badania zdrowotne i psychologiczne kierowców jest adresowany wyłącznie do przedsiębiorców zatrudniających ich na podstawie stosunku pracy. Zatrudnienie jest pojęciem szerszym niż pojęcie pracownika, a umowa o pracę jest jedną z wielu form zatrudnienia. W praktyce kierowcy wykonujący transport drogowy na rzecz i w imieniu przewoźnika nie są związani z przewoźnikiem stosunkiem pracy, co nie oznacza jednak, że do podmiotów tych nie mają zastosowania obowiązki przewidziane w rozdziale 7a ustawy. W ocenie organu z załącznika nr 1 do umowy zlecenia z 2 października 2019 r. zawartej pomiędzy kierowcą a przedsiębiorcą, wynika zobowiązanie zleceniobiorcy do posiadania wymaganych kwalifikacji do kierowania pojazdem. Powyższe ustalenia uzasadniają zdaniem organu wymierzenie skarżącemu kary w wysokości 2.000 zł na podstawie art. 92a ust. 2 i ust. 8 u.t.d. w zw. z Ip. 4.2, Ip. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., przy braku przesłanek do zastosowania art. 92c u.t.d. W ocenie organu odwoławczego skarżący miał wpływ na powstanie naruszeń z dnia kontroli poprzez brak należytego nadzoru nad pracą kierowców, bowiem to on jest zobowiązany do zapewnienia posiadania przez kierowców wszystkich wymaganych dokumentów, w tym badań lekarskich. P. T. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucił naruszenie: - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie na jakiej podstawie (stosunek pracy czy stosunek cywilnoprawny) kontrolowany kierowca współpracował ze spółką A sp. z o.o. oraz poczynienie ustaleń nie mających żadnego oparcia w materialne dowodowym sprawy w zakresie tego, że zatrzymany kierowca zatrudniony był na podstawie stosunku pracy, podczas gdy kierowca ten nie był pracownikiem kontrolowanego przedsiębiorcy; - art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 w zw. z art. 391 ust. 1 pkt b u.t.d., poprzez wskazanie błędnego adresata decyzji i nałożenia kary pieniężnej na osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie A sp. z o.o., podczas gdy kierowca nie był zatrudniony na podstawie stosunku pracy w kontrolowanym przedsiębiorstwie, a więc brak jest podstaw do wymagania od skarżącego by wyposażył takiego kierowcę w zaświadczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych; - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak j odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji w zakresie konieczności zweryfikowania podstawy zatrudnienia kierowcy w przedsiębiorstwie; - art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona i podlegała oddaleniu, skarżący nie wykazał bowiem skutecznie przed Sądem, że przedmiotowy przewóz osób nie był wykonywany w jego imieniu, zatem stwierdzone naruszenia powinny obciążać skarżącego jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie A sp. z o.o., nie kierowcę samochodu. Istota skargi sprowadza się do wykazania, że kontrolowany kierowca nie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę, w konsekwencji brak było podstaw żądania od skarżącego wyposażenia kierowcy w orzeczenie lekarskie potwierdzające brak przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, tj. Ip. 4.2 oraz Ip. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. Organ zaś twierdzi, że powyższy obowiązek znajduje zatasowanie do wszelkich form zatrudnienia kierowcy przez przewoźnika. Zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d., zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Stosownie do art. 92a ust. 4 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych. Wysokość kar pieniężnych nakładanych na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. zostały określone w sposób sztywny i ani organ, ani nawet Sąd, nie ma możliwości ich miarkowania. W związku z powyższym regulacja art. 189d k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Według Ip. 4.2. i 4.3. załącznika nr 4 do u.t.d., wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 1000 zł każde. W ocenie Sadu organy prawidłowo ustaliły na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności: protokołu kontroli, protokołu zeznań kierowcy oraz umowy zlecenia zawartej z kierowcą, że w dniu kontroli 8 października 2019 r. kierowca V. B. wykonywał przewóz osób w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy A. W myśl art. 4 pkt 1 u.t.d., krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do art. 2 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającym rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 (Dz.U.UE.L.2009.300.88), za usługi okazjonalne uznaje się usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. Przewóz okazjonalny należy rozumieć zatem jako odnoszący się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej. W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1361/06). Sąd w pełni podziela zatem prezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym wykonywanie transportu drogowego musi być traktowane jako działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy odpowiadające definicji transportu drogowego, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwałego prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe ustalenia dowodzą zatem, że w dniu kontroli skarżący wykonywał okazjonalny przewóz osób, co czyni zarzuty skargi w tym zakresie nieuzasadnionymi. Niewątpliwie również w dniu kontroli, kierujący pojazdem, nie dysponował stosownymi orzeczeniami lekarskim i psychologicznym stwierdzającymi brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Przesądzenia w przedmiotowej sprawie wymaga natomiast czy obowiązek kierowania kierowców na badania zdrowotne i psychologiczne adresowany jest wyłącznie do przedsiębiorców zatrudniających kierowców na podstawie umowy o pracę. W myśl art. 39a ust. 1 u.t.d., przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę m.in. wtedy, jeżeli osoba ta nie ma przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (pkt 3) oraz nie ma przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (pkt 4). Stosownie do art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 u.t.d., kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim i badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W myśl art. 39l ust. 1 pkt 1 lit. b u.t.d., przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany do kierowania kierowców na badania lekarskie i psychologiczne. W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że to na przedsiębiorcy, a w rozpoznawanej sprawie na osobie zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie, spoczywała odpowiedzialność za zabezpieczenie spełnienia wymogów w zakresie przewozu osób, w tym wymagań dotyczących kierowców i to niezależnie od formy ich zatrudnienia. Nie sposób bowiem przyjąć, że obowiązki związane z kierowaniem kierowców na badania lekarskie i psychologiczne w świetle przepisów ustawy o transporcie drogowym spoczywają wyłącznie na przedsiębiorcach zatrudniających kierowców na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm.) i tym samym nie ma podstaw prawnych do nałożenia na przewoźnika niezatrudniającego kierowcy na podstawie umowy o pracę obowiązku skierowania go na badania lekarskie i psychologiczne. Odwołanie się w przepisie art. 39j ust. 2 u.t.d. do przepisów kodeksu pracy wskazuje jedynie na zakres i zasady wykonywania badań lekarskich kierowców, z zastrzeżeniem w ust. 3 art. 39j u.t.d., że zakres badań lekarskich, o których mowa w ust. 1, obejmuje ponadto ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zgodnie z rozdziałem 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Z powołanych wyżej przepisów art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 u.t.d. wynika wprost, że kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim i psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W świetle zaś art. 92a ust. 6 u.t.d., za kierowców, o których mowa w ust. 5 pkt 1-4, uważa się również osoby niezatrudnione przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, wykonujące osobiście przewozy drogowe na jego rzecz. W rozpoznawanej sprawie jednoznacznie ustalono, że kierowca wykonywał przewóz pasażera w imieniu przedsiębiorcy A sp. z o.o. i na jego rzecz i w konsekwencji zasadnie uznano, że kierowca powinien dysponować stosownymi orzeczeniami o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W ocenie Sądu, nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w zakresie niewystarczającego wyjaśnienia okoliczności związanych z formą prawną zatrudnienia kierowcy. W aktach sprawy znajduje się bowiem umowa zlecenia zawarta miedzy kierowcą a spółką z o.o., której przedmiotem jest przewóz osób. Powyższe okoliczności znajdują potwierdzenie w niebudzących wątpliwości zeznaniach kierowcy. W oparciu o powyższe dane oraz informację uzyskaną z Urzędu Miasta we W organy prawidłowo ustaliły, że w dniu kontroli skarżący był osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie, a zatem to do jego obowiązków należało wyposażenie kierowcy w wymagane orzeczenia. Naruszenie zaś obowiązków w tym zakresie uprawniało do nałożenia na skarżącego, jako osobę zarządzającą transportem, kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia, który nie wykazał braku wpływu na dokonane naruszenia. Mając na uwadze powyższe, zaskarżone decyzje są prawidłowe. Organ nie przekroczył przy wymierzaniu kar maksymalnego ich pułapu. Wnioski decyzji znajdują pokrycie w materiale dowodowym, który został zgromadzony w sposób wynikający z przepisów prawa procesowego. Sąd nie dopatrzył się w przeprowadzonym postępowaniu okoliczności potwierdzających zarzutów skargi o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 , art. 8, art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.