III SA/Kr 111/20
WyrokWSA w Krakowie2020-02-21
Skład orzekający: Halina Jakubiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, zamiast rozpoznać ją merytorycznie, opierając się na art. 138 § 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze niezasadnie uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Powody wskazane przez SKO, takie jak nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego czy niepełne wyjaśnienie związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką, nie stanowiły wystarczającej podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ odwoławczy mógł uzupełnić postępowanie dowodowe lub dokonać prawidłowej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego.Stan faktyczny
A. J. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką S. J., która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak daty początkowej powstania niepełnosprawności matki oraz niejednoznaczny związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z pracy a opieką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, zarzucając nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz naruszenie przepisów postępowania. A. J. wniosła sprzeciw od decyzji SKO, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. i zasady dwuinstancyjności.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Halina Jakubiec (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2020 r. sprzeciwu A. J. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 grudnia 2019 r. nr: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zakarżoną decyzję.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 16 grudnia 2019 r., nr: [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z 13 listopada 2019 r., nr [...], o odmowie przyznania A. J. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką S. J., przekazując sprawę organowi l instancji do ponownego rozpoznania.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
A. J. 11 października 2019 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką S. J. Do wniosku dołączyła orzeczenie Miejskiego Zespołu Ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 9 maja 2013 r., nr [...], z którego wynika, że S. J. została zaliczona na stałe do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od kwietnia 2013 r.
W dniu 13 listopada 2019 r. A. J. złożyła oświadczenie, że nie posiada prawa do renty, emerytury, zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego oraz nie pobiera zasiłku stałego.
Organ I instancji ustalił, że osobami zobowiązanymi do alimentacji względem S. J. (wdowy) – poza wnioskodawczynią – są: syn A. J. oraz druga córka. Wnioskodawczyni oświadczyła, że A. J. jest osobą chorą, obecnie przebywa na rencie, a jej siostra mieszka z rodziną w K. i jest osobą aktywną zawodowo. W związku z powyższym rodzeństwo wnioskodawczyni nie jest w stanie opiekować się matką.
Na podstawie przedłożonych przez stronę świadectw pracy organ I instancji ustalił, że A. J. była zatrudniona do 13 lutego 2012 r. w firmie [...] spółka z o.o. Stosunek pracy wygasł na mocy porozumienia stron. Wnioskodawczyni oświadczyła, że musiała zrezygnować z ostatniego zatrudnienia, aby móc samodzielnie opiekować się niepełnosprawną matką. Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z 16 października 2019 r. wynika, że w okresie od 14 sierpnia 2012 r. do 21 marca 2018 r. oraz od 23 lipca 2018 r. do nadal, A. J. jest osobą bezrobotną.
Z przeprowadzonego 28 października 2019 r. wywiadu środowiskowego wynika natomiast, że córka A. J. sprawuje całodobową opiekę nad chorą matką w sposób prawidłowy: sprząta, gotuje, podaje posiłki, przebiera, zmienia pampersy, podaje leki, robi zakupy, dba o higienę osobistą, załatwia wizyty lekarskie. S. J. jest osobą niepełnosprawną, leżącą, niedowidzi, niedosłyszy, cierpi na chorobę Alzheimera. Wymaga stałej opieki.
W tym stanie sprawy Prezydent Miasta decyzją z 13 listopada 2019 r., nr [...], na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm., dalej jako: "u.ś.r."), odmówił A. J. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką S. J.
W uzasadnieniu organ pomocowy wskazał, że S. J. została uznana za niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe od kwietnia 2013 r. na mocy orzeczenia Miejskiego Zespołu Ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 9 maja 2013 r. Jednakże w orzeczeniu nie podano daty początkowej powstania niepełnosprawności u S. J. Zatem w ocenie organu I instancji, już z tego powodu nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r.
Analizując świadectwa pracy organ I instancji doszedł do przekonania, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia przez wnioskodawczynię, a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawną matką.
Odnosząc się do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, organ wyjaśnił, że wskazany wyrok nie oznacza usunięcia kryterium wieku powstania niepełnosprawności z ustawy i nie kreuje także nowego prawa do żądania świadczenia przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność ich podopiecznych powstała już po okresie dzieciństwa. Dodatkowo wskazał, żeby uniknąć zwrotu nieprawidłowo wydatkowanej dotacji organy właściwe nadal stosują kryterium wieku przy ustalaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i czekają na stosowną zmianę przepisów w tym zakresie.
W odwołaniu A. J. zarzuciła, że wydane rozstrzygnięcie jest wadliwe w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, który orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą do wydania decyzji kasatoryjnej - w trybie art. 138 § 2 k.p.a. - było nieuwzględnienie przez organ pomocy społecznej skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r, sygn. K 38/13, oraz naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., polegające na niepełnym wyjaśnieniu jednej z podstawowych przesłanek uprawniających do przyznania przedmiotowego świadczenia, tj. związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a rezygnacją i niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
SKO zauważyło, że ze świadectwa pracy wystawionego przez [...] sp. z o.o. wynika, że umowa o pracę z wnioskodawczynią uległa rozwiązaniu z dniem 13 lutego 2012 r. na podstawie porozumienia stron. Natomiast w okresie od 1 grudnia 2011 r. do 13 lutego 2012 r. wnioskodawczyni przebywała na zwolnieniu lekarskim, co budzi wątpliwości co do rzeczywistej przyczyny rezygnacji z pracy. S. J. została natomiast uznana za niepełnosprawną dopiero od kwietnia 2013 r., tj. od miesiąca złożenia wniosku w tym przedmiocie. Zatem rozwiązanie umowy o pracę, a także późniejsze pobieranie zasiłku dla bezrobotnych, nastąpiło w okresie, kiedy matka odwołującej się nie była osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. SKO podkreśliło, że rezygnacja z aktywności zawodowej musi być wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi uniemożliwiać podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem charakter rekompensaty za faktyczną (mającą miejsce) rezygnację z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Ponadto Kolegium dostrzegło, że organ pomocowy nie zweryfikował czy rodzeństwo skarżącej faktycznie z przyczyn obiektywnych nie może przyczyniać się do opieki nad matką, poprzestając jedynie na odebraniu oświadczenia od strony w tym zakresie. Kolegium wyjaśniło przy tym, że dopuszczalna jest każda postać świadczeń alimentacyjnych, w tym poprzez świadczenia w naturze, jeżeli sposób ten będzie skuteczniej zabezpieczać interesy uprawnionego i będzie wygodniejszy także dla zobowiązanego. Decydować o tym będą każdorazowo okoliczności sprawy. Z tego powodu okoliczność, że osoba zobowiązana np. przebywa za granicą, czy też pozostaje w zatrudnieniu nie oznacza niemożności wykonania analizowanego obowiązku, jeśli może on być spełniony przez wypłatę niezbędnych środków lub pokrycie koniecznych wydatków, w tym na opiekę, nie tylko przez osobiste świadczenie.
Organ odwoławczy zalecił także, aby ponownie rozpoznając wniosek strony organ pomocy społecznej miał także na uwadze zakres, w jakim przepis art. 17 ust. 1b został uznany za niekonstytucyjny począwszy od 23 października 2014 r. na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 38/13. Wyjaśnił, że z powołanego wyroku wynika, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna osoby dorosłej niepełnosprawnej w obecnym stanie prawnym, mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części przepisu, która została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
W ocenie Kolegium konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał wpływ na jej rozstrzygnięcie, ponieważ organ pomocowy naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ II instancji.
W sprzeciwie A. J. zarzuciła organowi II instancji naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie merytorycznego rozpoznania odwołania i wydania orzeczenia, co do istoty, a w konsekwencji naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Zdaniem skarżącej organ l instancji szczegółowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz w sposób wszechstronny uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Skarżąca zarzuciła także, że organ odwoławczy powinien dostrzeżone uchybienia organu I instancji w zakresie postępowania dowodowego usunąć we własnym zakresie, tj. uzupełnić je na podstawie art. 136 k.p.a.
W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 16 grudnia 2019 r., nr: [...], uchylająca i przekazująca do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., decyzję Prezydenta Miasta z 13 listopada 2019 r., nr [...], o odmowie przyznania A. J. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką S. J.
Zgodnie z art. 64a p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. W myśl art. 64e p.p.s.a. sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia wyłącznie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Powyższe oznacza, że zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej został określony w sposób zawężający, tzn. rola sądu administracyjnego sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. Sąd jest władny uwzględnić sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek wynikających z art. 138 § 2 k.p.a. Podkreślenia przy tym wymaga, że Sąd nie może odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, gdyż na skutek uchylenia decyzji organu I instancji, sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (wyrok NSA z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2219/15, Lex nr 2315542).
Jak podnosi się w orzecznictwie i literaturze, co do zasady organ odwoławczy, przy rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, powinien dążyć do wydania decyzji merytorycznej na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., natomiast zastosowanie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. stanowi tylko wyjątek od tej reguły. Stosownie do art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ odwoławczy powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Analizując zatem przesłanki do wydania przez organ odwoławczy decyzji w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. wskazać należy, że decyzja kasacyjna może zapaść w dwóch przypadkach: gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów postępowania. W obu przypadkach nie będzie możliwe przeprowadzenie dodatkowego (uzupełniającego) postępowania dowodowego, z uwagi na fakt, że sprowadziłoby się ono w istocie do przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, co z kolei naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jednocześnie należy mieć na względzie, że przepisu art. 138 § 2 k.p.a. nie można stosować w oderwaniu od przepisu art. 136 k.p.a., który upoważnia organ odwoławczy do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego. Dokonując oceny zaistnienia przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, sąd powinien wziąć pod uwagę, czy w danej sprawie możliwe było uzupełnienie materiału dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a. Ocena, czy w danej sytuacji mamy do czynienia z postępowaniem dowodowym w zakresie uzupełniającym, czy też wykraczającym poza uzupełnienie, wymaga odniesienia się do konkretnych okoliczności sprawy. Istotne jest przy tym porównanie i ocena dotychczas zebranego materiału dowodowego przed organem I instancji oraz zakresu uzupełnienia czynności dowodowych organu odwoławczego, tak by wykazać, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (zob. wyr. WSA w Gdańsku z 9.08.2016 r., II SA/Gd 274/16, Legalis). Tylko stwierdzenie, że zakres wymaganego uzupełnienia postępowania dowodowego przez organ odwoławczy przekraczałby ramy dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, może stanowić podstawę do wydania decyzji kasacyjnej z art. 138 § 2 k.p.a. W sprzeczności z art. 138 § 2 K.p.a. pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające I instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym.
Dokonując zatem oceny zaskarżonej obecnie decyzji, mając na uwadze podniesione powyżej kwestie, w tym ustawowe określenie granic rozpoznania sprawy ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej oraz kryterium legalności kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania, że jest ona nieprawidłowa, a sprzeciw od niej uzasadniony.
Jako powody uchylenia decyzji organu I instancji o odmowie przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano: nieuwzględnienie przez organ pomocy społecznej skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r, sygn. K 38/13, oraz naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niepełnym wyjaśnieniu jednej z podstawowych przesłanek uprawniających do przyznania przedmiotowego świadczenia, tj. związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a rezygnacją i niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nadto brak ustalenia przez organ I instancji i oparcie się w tej kwestii na oświadczeniu wnioskodawczyni, czy jej rodzeństwo może faktycznie sprawować opiekę nad matką.
Powody te, w ocenie Sądu, nie uzasadniały wydania przez SKO decyzji kasatoryjnej z następujących względów.
Nieuwzględnienie przez organ I instancji skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r, sygn. K 38/13 nie jest naruszeniem prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Jak już na wstępie wyjaśniono, decyzja kasacyjna może zapaść w dwóch przypadkach: gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w ogóle, albo gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów postępowania. W obu przypadkach nie będzie możliwe przeprowadzenie dodatkowego (uzupełniającego) postępowania dowodowego, z uwagi na fakt, że sprowadziłoby się ono w istocie do przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, co z kolei naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie nastąpiła. Organ przeprowadził przecież postępowanie wyjaśniające dotyczące przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia, ale dokonał błędnej oceny prawnej ustalonej okoliczności tj. kwestii daty powstania niepełnosprawności matki wnioskodawczyni w związku z zakresowym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r, sygn. K 38/13. Poprawnej najlepiej oceny tej okoliczności powinien dokonać organ II instancji, ale przede wszystkim powinien jej dokonać w ogóle. Nie oceniając skutków powołanego wyroku w powiązaniu ze stanem faktycznym niniejszej sprawy, SKO bezpodstawnie uchyliło się od rozpoznania sprawy a meriti, do czego było zobligowane nakazem dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy (art. 15 k.p.a.), jak i regułą wydawania orzeczeń reformacyjnych (art. 138 § 1 k.p.a.).
Oceniając drugi powód skorzystania przez organ z art. 138 § 2 k.p.a., a to naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niepełnym wyjaśnieniu jednej z podstawowych przesłanek uprawniających do przyznania przedmiotowego świadczenia, tj. związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a rezygnacją i niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pozostają aktualne uwagi poczynione powyżej. W ocenie Sądu organ I instancji ustalił kiedy i gdzie wnioskodawczyni była zatrudniona, kiedy i z jakiego powodu przestała pracować, nadto w jakim okresie pobierała zasiłek dla bezrobotnych. Mało tego wyraził na tej podstawie pogląd (str. 1 uzasadnienia, 4 akapit), że w jego ocenie istnieje związek skutkowo-przyczynowy pomiędzy brakiem podejmowania zatrudnienia a opieką nad chorą matką. Jeśli organ odwoławczy odczuwał niedosyt koniecznych ustaleń w tej kwestii, mógł tę okoliczność zweryfikować we własnym zakresie lub poprzez skorzystanie z trybu art. 136 k.p.a. Co istotne, SKO w zaleceniach skierowanych do organu I instancji nie wyjaśniło co konkretnie organ ten powinien zrobić (jakie środki dowodowe wykorzystać), aby sprostać wymaganiom organu odwoławczego w tym zakresie. Podsumowując, organ II instancji posiadał wystarczający materiał do oceny przesłanki rezygnacji z zatrudnienia/niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Ewentualne zaś wątpliwości mógł wyjaśnić samodzielnie, gdyż nie wykraczało to poza ramy dodatkowego postępowania wyjaśniającego.
Wreszcie zarzucone organowi I instancji: brak ustalenia czy pozostałe rodzeństwo wnioskodawczyni może faktycznie sprawować opiekę nad matką i oparcie się w tej kwestii wyłącznie na oświadczeniu wnioskodawczyni, również nie uzasadniają wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Z oświadczenia wnioskodawczyni
wynika, że ani jej brat, ani jej siostra nie mogą faktycznie sprawować opieki nad matką. Brat z powodu choroby (rencista), a siostra z powodu zamieszkania w Krakowie, gdzie ma rodzinę i pracuje. Nie ulega wątpliwości, że S. J. jest osobą niepełnosprawną, leżącą, niedowidzi, niedosłyszy, cierpi na chorobę Alzheimera. Wymaga więc stałej opieki. Weryfikacji okoliczności kto faktycznie może sprawować opiekę nad matką organ odwoławczy powinien dokonać samodzielnie w ramach dodatkowego postępowania uzupełniającego.
Żaden z podanych przez organ odwoławczy powodów uchylenia decyzji organu I instancji, ani z osobna, ani wszystkie razem, nie uzasadnia podjętego przez Kolegium rozstrzygnięcia. Zaakcentowania bowiem wymaga, że w sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej (patrz: pierwszy i drugi akapit), jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające I instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym (patrz: ewentualnie drugi i trzeci akapit).
W ocenie Sądu Kolegium bezpodstawnie uchyliło się od wydania decyzji merytorycznej w tej sprawie. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy weźmie pod uwagę powyższe wskazania Sądu, a mianowicie rozważy konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego i dokona ceny prawnej tak ustalonego stanu faktycznego.
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło