III SA/Kr 1115/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant NSA Piotr Lechowski WSA Bożenna Blitek WSA Dorota Dąbek ( spr.) Joanna Parada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2007 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia 19 lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia [...] września 2001r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie-Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] października 2000r., nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] stycznia 2000r., nr [...], nie stwierdzającą u S. D. choroby zawodowej narządu słuchu. Sąd zarzucił naruszenie przez organy administracyjne przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych poprzez przyjęcie, że uszkodzenie słuchu poniżej 30 dB nie daje podstaw do uznania go za chorobę zawodową, podczas gdy obowiązujące przepisy nie przewidywały ograniczenia choroby zawodowej słuchu ze względu na stopień jego uszkodzenia. Rozpatrując ponownie sprawę choroby zawodowej Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. uzupełnił postępowanie dowodowe poprzez uzyskanie dodatkowego wyjaśnienia do orzeczenia lekarskiego [...] Ośrodka Medycyny Pracy (pismo z dnia [...] grudnia 2001 r.) i decyzją z dnia [...].12.200 Ir. ponownie nie stwierdził u S. D. choroby zawodowej słuchu. W uzasadnieniu wskazano, że niespornym jest, iż S. D. pracował w Fabryce Maszyn [...] S.A. w warunkach narażenia na hałas, który przekraczał dopuszczalne normy. Ponieważ zaś powodem uchylenia decyzji przez NSA były braki postępowania dowodowego przede wszystkim w zakresie uzasadnień wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, te wady postępowania zostały uzupełnione poprzez uzyskanie dodatkowych wyjaśnień [...] Ośrodka Medycyny Pracy. Ponieważ zaś z opinii tej wynika niezawodowy charakter uszkodzenia słuchu, nie było podstaw do uznania choroby zawodowej. Decyzję organu I instancji oparto na podstawie art. 4 pkt 5 i art. 12 ust. l Ustawy z 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej, art. 104 kpa oraz §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych oraz orzeczeń lekarskich: MOMP N. MOMP K. i Kliniki Chorób Zawodowych IMPiZŚ w S.. W wyniku rozpatrzenia odwołania S. D. organ II instancji decyzją z dnia [...]01.2002r. nr [...] utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Podniesiono, że zgodnie z przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie choroby przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i ustalenie jej związku przyczynowego z wykonywaną pracą. Bezspornym w sprawie jest, że w trakcie wykonywania obowiązków służbowych S. D. był narażony na hałas przekraczający dopuszczalne normy. W przedmiotowej sprawie jednak brak jest rozpoznania choroby zawodowej. W badaniach specjalistycznych rozpoznano u S. D. obustronny niedosłuch typu odbiorczego ze średniki ubytkami słuchu 21 dB UP i 26 dB UL, zapisy zaś audiometryczne nie wykazują cech charakterystycznych dla uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2004r., sygn. akt II SA/Kr 420/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił przedmiotową decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji zarzucając, że orzekając ponownie organ I instancji poprzestał na uzupełnieniu postępowania dowodowego jedynie poprzez uzyskanie dodatkowego wyjaśnienia do orzeczenia lekarskiego [...] Ośrodka Medycyny Pracy (pismo z dnia [...] grudnia 2001 r.). Wydając zatem ponowną decyzję w tej sprawie, oparł się na wszystkich wcześniejszych orzeczeniach lekarskich (MOMP N., MOMP K. i Kliniki Chorób Zawodowych IMPiZŚ w S.), uzupełniając je jedynie dodatkowo przedmiotową opinią, nie wyjaśnił natomiast poważnych rozbieżności pomiędzy poszczególnymi orzeczeniami. Sąd uznał za niewystarczające zwrócenie się w ramach uzupełnienia postępowania dowodowego z prośbą o opinię jedynie do jednego z orzekających w niniejszej sprawie zespołów lekarskich, nie daje to bowiem gwarancji obiektywizmu dokonanej przez nich oceny, skoro wcześniej występowały w sprawie takie rozbieżności. Dodatkowo podkreślono, że ta uzupełniająca opinia jest niezwykle lapidarna, nie wskazując daty badań ani przez kogo były przeprowadzane. W ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ I instancji zgodnie z zaleceniami sądu uzyskał uzupełniające orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (pismo z dnia [...].08.2005r.), w którym w oparciu o ponowną analizę dokumentacji lekarskiej dokonano poszerzenia uzasadnienia wydanego w sprawie orzeczenia odmawiającego uznania zawodowego charakteru stwierdzanego niedosłuchu. W oparciu o tak uzupełnione postępowanie wyjaśniające organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] października 2005r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia u S. D. choroby zawodowej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. organ II instancji uchylił przedmiotową decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji nakazując m.in. czytelne sporządzenie protokołów postępowania, przesłuchanie strony, uzupełnienie decyzji poprzez podanie nazwy choroby, powołanie się na orzeczenie IMP w S. z dnia [...].08.2005r. oraz poprawienie błędów słownych i literowych. Po uzupełnieniu postępowania organ I instancji ponownie wydał decyzję odmawiającą rozpoznania u S. D. choroby zawodowej słuchu (decyzja z dnia [...].04.2006r. nr [...]), która następnie została utrzymana w mocy przez organ II instancji decyzją z dnia 19.07.2006r., nr [...]. W skardze na powyższą decyzję S. D. zarzucił jej nietrafność, błędy rzeczowe i merytoryczne, jednostronność, trzymanie się kurczowe błędnie podjętej decyzji bez sprawdzenia prawnych przesłanek oraz bezczynność. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślając, że wskazania sądu zawarte we wcześniejszych wyrokach zostały uwzględnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że jeżeli wydana w granicach sprawy której dotyczy skarga decyzja administracyjna narusza prawo w sposób określony w art. 145 §1 pkt 1ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega uchyleniu bez względu na to, czy skarga formułuje zarzuty o naruszeniu prawa. W ocenie sądu wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne naruszaj ą prawo. Na wstępie należy zwrócić uwagę na to, ze w aktach sprawy ([...]) znajduje się kopia wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] kwietnia 2002r., [...] z klauzulą prawomocności, w którym w sprawie z powództwa S. D. przeciwko Fabryce Maszyn "[...]" S.A w G. sąd ustalił, że powód S. D. doznał uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu (póz. 15 w wykazie chorób zawodowych, Rozporządzenie Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych). Jak wynika z akt sprawy przedmiotowy wyrok, chociaż pochodzący z roku 2002, został organowi przedłożony przez stronę dopiero [...] października 2005r. (k. 69-72). Do treści przedmiotowego wyroku organy administracyjne w ogóle się nie ustosunkowały w wydanych w sprawie decyzjach administracyjnych, w ogóle o tym wyroku nie wspominając w uzasadnieniach swoich decyzji. Pomijając zupełnie w uzasadnieniu decyzji tę okoliczność organy administracyjne naruszyły podstawową zasadę postępowania administracyjnego tj. zasadę prawdy obiektywnej, naruszając tym samym art. 7 i 77 kpa. Za niedopuszczalne uznać zatem należy zupełne zignorowanie przez organy administracyjne faktu istnienia tego wyroku sądu cywilnego i pominięcie go w uzasadnieniach zarówno decyzji organu I instancji, jak i decyzji organu II instancji. Już sama ta okoliczność stanowi poważną wadę postępowania mogącą mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 §1 pkt 1 litera c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powodując konieczność uchylenia decyzji obu instancji. Ponownie prowadząc postępowanie organy administracyjne winny zatem ustalić, czy przedmiotowy wyrok sądu cywilnego sądu pracy jest prawomocny, a następnie ustosunkować się do jego treści w decyzji. Odnosząc się do treści tego wyroku sądu rejonowego - sądu pracy Sąd orzekający w niniejszym składzie wyraża pogląd, że przedmiotowy wyrok wiąże organ administracyjny w niniejszej sprawie. Stosownie bowiem do treści art. 365 §1 kodeksu postępowania cywilnego "orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Przedmiotowy wyrok sądu cywilnego sądu pracy jest wyrokiem prawomocnym, a jego przedmiot pokrywa się z przedmiotem orzekania przez organy administracyjne, albowiem przedmiotem ustalenia sądu cywilnego było ustalenie istnienia choroby zawodowej tj. uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Zachodzi zatem tożsamość przedmiotowa pomiędzy sprawą która toczyła się przed sądem cywilnym sądem pracy, a organami administracyjnymi tj. powiatowym i wojewódzkim inspektorem sanitarnym. Podkreślenia wymaga, że stwierdzenie istnienia choroby zawodowej, choć z istoty oparte na stosunku cywilnoprawnym, zostało z mocy przepisu szczególnego przekazane na drogę postępowania administracyjnego (art. 2 §3 kpc, por. na ten temat m.in. J. Iwulski, "Związanie sądu powszechnego decyzją administracyjna na przykładzie decyzji dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej", Monitor Prawniczy 1995/3/69). Jednakże w przypadku wydania przez sąd cywilny prawomocnego wyroku ustalającego chorobę zawodową, zastosowanie znaleźć musi cytowany powyżej przepis art. 365 §1 kpc. Uznać zatem należy, że organy administracyjne są takim wyrokiem ustalającym związane. Okoliczność zaś czy przedmiotowe orzeczenie sądu jest prawidłowe, pozostaje bez znaczenia wobec prawomocności tego wyroku (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 27 lutego 2002r., [...], Wokanda [...], w którym sąd stwierdza, że "Prawomocne wyroki orzekające eksmisję i ustalające uprawnienia do lokali socjalnych wiążą strony, sądy i inne organy państwowe. Okoliczność że orzeczenia te wykazują wadliwość, pozostaje bez znaczenia"). Przyjęcie przeciwnego poglądu naruszałoby zasadę spójności działania organów władzy państwowej. Organy administracyjne muszą zatem brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego i są nią związane, co - jak podkreśla się w orzecznictwie - "implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach", albowiem "ratio legis art. 365 §1 kodeksu postępowania cywilnego polega na tym, iż gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy" (por. wyrok NSA z 19 maja 1999r., IV SA 2543/98, LEX nr 48643). Występujące w niniejszej sprawie zagadnienie styku prawa administracyjnego i prawa cywilnego oraz mocy wiążącej orzeczeń sądu cywilnego w postępowaniu administracyjnym należy do spornych w orzecznictwie i doktrynie. Zgodzić się jednakże należy z tezą Sądu Najwyższego zawartą w wyroku z 15 lipca 1998r., [...], OSNP 1999, nr 13, póz. 437, że moc wiążąca prawomocnych orzeczeń sądu nie tylko wobec stron postępowania i sądu, ale także innych sądów, organów państwowych, a w wypadkach prawem przewidzianych także innych osób oznacza, że żaden z tych podmiotów nie może negować faktu istnienia prawomocnego orzeczenia i jego treści, niezależnie od tego, czy był czy nie był stroną tego postępowania. Zgodzić się też należy z tezą postawioną przez Sąd Najwyższy, że mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia z art. 365 §1 kpc nie można rozpatrywać w oderwaniu od art. 366 kpc stosownie do którego "przymiot powagi rzeczy osądzonej odnosi się tylko do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko pomiędzy tymi samymi stronami". Moc wiążąca nie oznacza związania w "innej" sprawie. Należy ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że w niniejszej sprawie zachodzi pełna tożsamość przedmiotowa pomiędzy orzeczeniem sądu powszechnego sądu pracy z dnia [...] kwietnia 2002r., a rozstrzygnięciami organów administracyjnych tj. zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą j ą decyzją organu I instancji. Mając na uwadze powyżej wskazane naruszenia przepisów proceduralnych uznać należy, że wydane w niniejszej sprawie decyzje zarówno organu II instancji, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem prawa w rozumieniu art. 145 § 1pkt litera c, co stanowi podstawę do ich uchylenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji. Na marginesie powyższego zauważyć jedynie należy, że w ocenie sądu zarzuty zawarte w skardze nie zasługuj ą na uwzględnienie. Organy administracyjne należycie bowiem wykonały zalecenia zawarte we wcześniejszych wyrokach sądu, prawidłowo uzupełniając postępowanie wyjaśniające i opierając swe decyzje na rozszerzonych i przekonująco uzasadnionych orzeczeniach lekarskich. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny ustalić, czy wyrok Sądu Rejonowego w G. Wydział IV Pracy ustalający chorobę zawodową słuchu jest prawomocny, a jeżeli tak, winny one uwzględnić zawartą powyżej ocenę prawną Sądu odnośnie związania wydanym w sprawie wyrokiem Sądu Cywilnego Sądu pracy.