III SA/Kr 1121/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 4 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację uwidocznił brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie, brak nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych i stałych dochodów. Uzasadniając swoje starania ograniczył się do zaakcentowania, że jest bezrobotny i mieszka u rodziców. Wobec tego, że oświadczenia zwarte we wniosku strony okazały się niewystarczające dokonano wezwania o złożenie dodatkowych oświadczeń mających na celu: • wyjaśnienie jakie jest źródło (praca, renta, emerytura, działalność gospodarcza etc.) i wysokość dochodów rodziców z którymi skarżący zamieszkuje, • wyjaśnienie jaka jest wysokość stałych miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego związanych z opłatami za energię elektryczną, gaz, wodę, nieczystości, RTV, telefon i przedstawienie na tę okoliczność kopii ostatnich rachunków. Jeśli występują problemy z terminowym regulowaniem tych należności okazanie kopii stosownych wezwań, ponagleń, monitów etc, • wyjaśnienie do kogo należy dom przy ul. K w B, • wyjaśnienie czy rodzice mają jakieś nieruchomości, oszczędności, przedmioty wartościowe. Jeśli tak to ile i jakie, • przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, że skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, • wyjaśnienie czy skarżący bądź jego rodzice posiadają jakieś rachunki bankowe. Jeśli tak to okazanie wyciągów obrazujących historię dokonanych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy, Odpowiadając na to wezwanie skarżący ograniczył się do podania, że mieszka z matką, która pracuje w szkole jako nauczycielka. Ojciec wyjechał bowiem wiele lat temu za granicę i tam ułożył sobie życie. Skarżący ma z nim sporadyczny i głównie telefoniczny kontakt. Skarżący powiada, że nie zna wysokości dochodów rodziców i ciężko byłoby mu o nie zapytać w obecnej sytuacji, próba zaś wnikania w finanse rodziny mogłaby się dla niego zakończyć nakazem natychmiastowego znalezienia sobie nowego lokum. Skarżący twierdzi, że nie zna kosztów utrzymania domu, jednak miesięcznie dokłada się do rachunków kilkaset złotych, jeśli tylko sytuacja finansowa mu na to pozwala. Dom należy do matki skarżącego i jest to jedyna nieruchomość o jakiej mu wiadomo. Według wiedzy skarżącego, żadne z rodziców nie posiada innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Skarżący nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, bo w urzędzie pracy dowiedział się, że rejestracja jest bezcelowa ponieważ jest kryzys i nie ma pracy. Skarżący utrzymuje się z dorywczych prac i tego co otrzyma od rodziny w zamian za pomoc w rożnych codziennych sprawach. Do pisemnych wyjaśnień skarżący dołączył potwierdzenie wpłaty tytułem uiszczenia wpisu sądowego. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym m.in. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 §3 ppsa) o ile – poza wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być po pierwsze "dokładne" przy czym owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.). Po drugie o zasadności wniosku osoby fizycznej nie decyduje wyłącznie jej majątek i dochody ale również stan rodzinny (art. 252 §1 ppsa). Przenosząc te uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że oświadczenia składane skarżącego nie są dokładne i nie przedstawiają w sposób przekonywujący jego rzeczywistej sytuacji życiowej. Za wewnętrznie sprzeczne uznano tłumaczenia skarżącego, iż nie zna kosztów utrzymania domu, gdy jednocześnie miesięcznie dokłada się do rachunków kilkaset złotych. Niewiarygodne są także podawane przez skarżącego powody, dla których nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Skarżący poprzestając na podaniu, że utrzymuje się z prac dorywczych i pomocy rodziny nie podjął też nawet próby oszacowania tej pomocy finansowej. Mając to na uwadze równocześnie pamiętać trzeba, że ponieważ o zasadności wniosku osoby fizycznej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy nie decyduje wyłącznie jej majątek i dochody ale również jej stan rodzinny (art. 252 §1 ppsa), więc sytuacja taka wiązała się z koniecznością uwzględnienia majątku i dochodów rodziców przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego. Ustalenia takie pozwoliłby bowiem na ocenę czy i w jakim zakresie skarżącemu można udzielić pomocy. Unikając udzielenia prostych odpowiedzi o kwestie zupełnie podstawowe skarżący uniemożliwił jednak poczynienie takich ustaleń w konsekwencji czego należało odmówić jego wnioskowi. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Równocześnie skarżący powinien sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Mając na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 i art. 255 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).