III SA/Kr 1123/08

WyrokWSA w Krakowie2009-04-23

Skład orzekający: Dorota Dąbek, Halina Jakubiec, Janusz Kasprzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej, wydana na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, może zostać uchylona, mimo że Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej tych przepisów?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny ma prawo odmówić zastosowania przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, nawet jeśli Trybunał odroczył utratę ich mocy obowiązującej. Stosowanie takich przepisów byłoby sprzeczne z logiką prawa i zasadami demokratycznego państwa prawnego. W związku z tym, decyzje wydane na podstawie tych przepisów powinny zostać uchylone.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego o stwierdzeniu u pracownika choroby zawodowej (zaćmy) wywołanej promieniowaniem podczerwonym. Pracodawca, Hut [...] ,, A -- S.A., zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak wysokiego prawdopodobieństwa związku choroby z warunkami pracy oraz nieuzupełnienie materiału dowodowego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz strony skarżącej kwotę 257 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek spr. Sędziowie : WSA Halina Jakubiec AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej B. K. sprawy ze skargi [...] Hut [...] ,, A -- S.A. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 18 września 2008 r. Nr : [...] w przedmiocie choroby zawodowej I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji , II zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz strony skarżącej kwotę 257 zł ( dwieście pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. wyroku WSA w Krakowie z dnia 23 kwietnia 2009r. Decyzją z dnia 18 września 2008r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. nr 122, poz. 851 z późn. zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2008r. Nr [...], znak: [...] o stwierdzeniu u Z. K. choroby zawodowej układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi pod postacią zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego - wymienionej w poz. 25/5 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do w/w rozporządzenia. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że Z. K. w latach 1966-1970 pracował w Przedsiębiorstwie [...] we W. na stanowisku pomocnika montera i w [...] Zakładach [...] w J. na stanowisku ślusarza (oba zakłady nie istnieją i z obu zakładów brak jest danych odnośnie narażenia na czynniki szkodliwe). Następnie Z. K. podjął pracę w [...] Hutach [...] "A" S.A. na następujących stanowiskach pracy: ślusarz, topiarz szkła oraz pracownik magazynowy. Z. K. przez ok. 28 lat (z przerwą na odbycie służby wojskowej) pracował na stanowisku topiarza szkła w ekspozycji zawodowej na promienie podczerwone głównie podczas kontroli powierzchni lustra szkła, jakości spalania gazu oraz długości i rozkładu płomienia w piecu. Analiza sporządzonej charakterystyki stanowiska pracy wskazuje, iż podczas wykonywania w/w czynności Z. K. narażony był na promieniowanie podczerwone, którego wartości mogły okresowo przekraczać dopuszczalne normatywy dla soczewek oczu. Ośrodek Medycyny Pracy w R. po wykonanych konsultacjach specjalistycznych (okulista) oraz po przeprowadzonych badaniach konsultacyjnych (usg naczyń mózgowych) wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...] o rozpoznaniu u zainteresowanego choroby zawodowej pod postacią choroby układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi - zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż z dokumentacji lekarskiej wynika, iż Z. K. leczy się okulistycznie od 2001r. Pomimo rozpoznania wówczas początkowego stadium zaćmy nadal był dopuszczany do pracy w narażeniu na promieniowanie podczerwone. W roku 2004 zainteresowany był leczony z powodu niewydolności naczyń mózgowych i wówczas rozpoznano u niego także wrodzone zmiany naczyniowe prawej półkuli móżdżku. Wykonane konsultacje specjalistyczne i przeprowadzone badania diagnostyczne pozwoliły na rozpoznanie u Z. K. zaćmy kolorowej obu oczu, bardziej nasilonej po stronie prawej. Schorzenie to może być wywoływane przez promieniowanie podczerwone. W świetle powyższego, istnieją podstawy do rozpoznania u Z. K. z przeważającym prawdopodobieństwem choroby zawodowej z poz. 25/5 wykazu chorób zawodowych. Na podstawie powyższego orzeczenia lekarskiego oraz dokonanej oceny narażenia zawodowego Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] 2008 r., znak: [...] o stwierdzeniu cytowanej na wstępie choroby zawodowej, od której [...] Huty [...] "A" S.A. wniosły odwołanie. W odwołaniu zakład pracy podnosił, iż w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ l instancji nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie badań przez inną jednostkę medyczną. Z uwagi na fakt, iż lekarz pełniący obowiązki Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R., będąc pracownikiem Ośrodka Medycyny Pracy w R. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] o rozpoznaniu u Z. K. choroby zawodowej, Główny Inspektor Sanitarny wyznaczył Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. do prowadzenia sprawy w drugiej instancji. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. prowadzący postępowanie odwoławcze, po zapoznaniu się z całością dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie uznał, iż wydana decyzja organu l instancji jest merytorycznie uzasadniona. Zgodnie z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. (Dz. U. nr 132, poz. 1115) właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim jednostki orzeczniczej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. W sprawie orzekała jednostka służby zdrowia l szczebla diagnostycznego właściwa do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Ośrodek Medycyny Pracy w R. W ocenie organu II instancji orzeczenie to zawiera jednoznaczne uzasadnienie treści dokonanego rozpoznania. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez organ l instancji wniosku zakładu pracy o ponowne badania w jednostce orzeczniczej organ II instancji stwierdził, że zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Ponadto orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...] wydane przez Ośrodek Medycyny Pracy w R. w przedmiotowej sprawie jest jasno i wyczerpująco uzasadnione, nie budzące wątpliwości, a zatem w ocenie organu II instancji nie wymagające uzupełnienia. Ponadto organ II instancji nadmienił, iż § 2 cytowanego wyżej rozporządzenia mówi, iż przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W tym konkretnym przypadku istnieje wysokie prawdopodobieństwo, iż schorzenie Z. K. pod postacią zaćmy zostało spowodowane warunkami pracy. Organ II instancji podniósł również, iż we wnioskach sporządzonej przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w 2000r. "Ocenie narażenia pracowników wydziału formowania Zakładu [...] nr [...] [...] Hut [...] "A" na promieniowanie podczerwone źródeł technologicznych" widnieje zapis: "Do czasu wprowadzenia skutecznych rozwiązań, hutnicy powinni stosować ochrony osobiste oczu oraz dłoni, zmniejszające natężenie promieniowania podczerwonego do wartości nie przekraczających obowiązujących norm". Można wnioskować, że po tym terminie zostały wprowadzone zmiany techniczne i/lub organizacyjne ograniczające ekspozycję pracowników do wartości dozwolonych w tym również odpowiednie ochrony osobiste oczu. W piśmie z dnia [...] 2008r., znak: [...] przedstawiciel zakładu stwierdza, iż "od roku 2001 stanowiska pracy hutnika zostały opomiarowane i wprowadzono obowiązek stosowania okularów ochronnych". Jednak w ocenie organu II instancji najistotniejsze (z punktu widzenia powstania choroby) są warunki pracy Z. K. przed 2001 rokiem przed ich opomiarowaniem. Jak wynika z badań lekarskich pierwsze objawy zaćmy u Z. K. zostały zdiagnozowane właśnie w 2001r., a więc choroba musiała rozwijać się w latach wcześniejszych. Za etiologią zawodową rozpoznanego schorzenia przemawia fakt, iż pomimo rozpoznania u zainteresowanego w 2001 roku początkowego stadium zaćmy, pracodawca pozostawił go na tym samym stanowisku pracy, gdzie był eksponowany na szkodliwe promieniowanie podczerwone. Fakt ten stanowi uchybienie w myśl art. 230 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy. Analiza sporządzonej charakterystyki stanowiska pracy wskazuje, iż podczas prac na stanowisku topiarza szkła istniało narażenie na promieniowanie podczerwone, którego wartości mogły okresowo przekraczać dopuszczalne normatywy dla soczewek oczu. Występowanie czynnika szkodliwego i związanego z nim narażenia na tym stanowisku pracy potwierdzają również zapisy w korespondencji zakładu. Zdaniem organu II instancji, zmiany morfologiczne w obrębie soczewek oczu zainteresowanego wykazują typowy charakter dla zaćmy popromiennej. Zastrzeżenia pracodawcy odnośnie rozpoznania choroby zawodowej dotyczą możliwości wystąpienia wyżej wspomnianych zmian u pracownika, który winien w procesie technologicznym hutnika używać szkieł ochronnych. Kwestia egzekwowania używania przez pracowników ochron indywidualnych oraz to, czy używane przez pracowników ochrony osobiste spełniają zasadnicze wymagania określone dla środków ochrony indywidualnej należy do obowiązków pracodawcy. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy w art. 207 jasno określa obowiązki ciążące na pracodawcy oraz czyni go odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu l instancji. Na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. skargę wniosły [...] Huty [...] "A" S.A. domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), przez zastosowanie tego przepisu do sytuacji, w której nie wystąpiło wysokie prawdopodobieństwo tego, że określona choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Kolejny podniesiony przez stronę skarżącą zarzut dotyczył naruszenia przez organ II instancji prawa procesowego, tj. § 8 ust 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. oraz naruszenie artykułów 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 78 § 1 Kpa poprzez nie podjęcie czynności, które doprowadziłyby do uzupełnienia materiału dowodowego i nie uwzględnienie wniosku dowodowego w tym zakresie, co doprowadziło do wydania decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego, a w konsekwencji decyzji nie odpowiadającej rzeczywistemu stanowi faktycznemu. Ostatni zarzut strony skarżącej dotyczył naruszenia prawa procesowego, tj. art. 11, 80 oraz 107 § 3 Kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów i stanu faktycznego oraz brak w decyzji odpowiedniego uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sprawie niniejszej podstawowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma fakt, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115). W odniesieniu zaś do tych przepisów Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) orzekł o ich niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że żaden z przepisów kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego oraz że takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku było uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 k.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do wydanego na tej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów, które - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - jest również niezgodne z Konstytucją. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że te przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, które nastąpiło w dniu 2 lipca 2008r. Uzasadniając odroczenie utraty mocy obowiązującej niezgodnych z Konstytucją przepisów Trybunał wskazał, że "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzania chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją". Powstaje zatem pytanie jakie skutki wywołało to orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w niniejszej sprawie. Jak wiadomo przedmiotem pytania prawnego Sądu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego jest ocena konstytucyjności zaskarżonego przepisu kształtującego obowiązek strony, po to, by następnie Sąd ten mógł orzec o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002r., P. 7/2000, OTKA 2002/2/13). Zadaniem zaś sądu administracyjnego jest wyczerpująca ocena prawna zaskarżonej decyzji, a więc ustalenie czy również po uprawomocnieniu się wyroku sądu administracyjnego zaskarżona decyzja ma pozostać w obrocie prawnym. Nie może ulegać wątpliwości, że z chwilą orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją przepisów prawnych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, obalone zostało domniemanie zgodności z Konstytucją tych przepisów. To zaś oznacza, że postępowanie administracyjne prowadzone w niniejszej sprawie, a także zaskarżona do sądu decyzja administracyjna, wydane zostały na podstawie przepisów prawnych niezgodnych z Konstytucją. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie oznacza to, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 §1pkt 1 litera a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wydaje się bowiem, że obowiązywania aktu nie powinno się utożsamiać z obowiązkiem jego stosowania (por. J. Trzciński, "Glosa do wyroku TK z dnia 23 października 2007r., P 10/07, ZNSA 2008, nr 1), a stosowanie przez sąd przepisu, który orzeczeniem TK, ostatecznym i powszechnie obowiązującym, został uznany za niezgodny z Konstytucją, nawet gdy Trybunał odroczył utratę jego mocy obowiązującej, kłóciłoby się z logiką stosowania prawa. Należy przyjąć, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją kontrolowanej normy umożliwia sądom odstąpienie od zasad wyznaczanych przez reguły determinujące datę, na którą określa się stan prawny miarodajny dla orzekania. Ta autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje swoją podstawę w art. 8 Konstytucji, będąc wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji poprzez kierowanie się wykładnią zgodną z Konstytucją. Byłoby nielogiczne, gdyby dopuszczając - w celu przywrócenia stanu konstytucyjności - możliwość wznowienia postępowania w sprawach już rozstrzygniętych na podstawie norm uznanych za niekonstytucyjne, ustrojodawca dopuszczał dalsze naruszanie Konstytucji na przyszłość, przez bezwzględny nakaz dalszego stosowania przepisu już uznanego za niekonstytucyjny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007r., sygn. akt K 8/07, OTK-A 2007, nr 3, poz. 26; także wyrok TK z 23 października 2007, P 28/07, OTK-A 2007, nr 9, poz. 106). Wobec spraw będących w toku sąd administracyjny ma zatem możliwość dokonania oceny rozpatrywanej sprawy z punktu widzenia ochrony praw jednostki i uniknięcia sytuacji, kiedy sąd zadając pytanie prawne orzekałby według niekonstytucyjnych przepisów tylko po to, by następnie strona wniosła o wznowienie postępowania na podstawie procedur, o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji. Trudno też byłoby uznać za zgodne z zasadą ekonomiki procesowej zawieszenie postępowania przed sądem i oczekiwanie na wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego przez ustawodawcę, skoro to wykonanie może trwać bardzo długo. Jeżeli więc Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności podstawy prawnej zaskarżonej decyzji z Konstytucją RP, to obowiązkiem sądu administracyjnego jest wskazanie i tej okoliczności, mogącej być przesłanką późniejszego wniosku strony o wznowienie postępowania administracyjnego (art.145a kpa). W niniejszej sprawie nie może więc mieć zastosowania zasada tempus regit actum, ze względu na pozbawienie domniemania konstytucyjności tych przepisów, które stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji. A zatem należy przyjąć, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji, musi być uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarówno zatem w takich przypadkach, gdy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia orzeczenia TK, jak i w tych przypadkach, gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić zastosowania tych przepisów. Przepisy uznane przez Trybunał za niekonstytucyjne nie powinny więc być stosowane w przyszłości, nawet jeśli za ich stosowaniem przemawiałyby ogólne reguły prawa międzyczasowego (por. K. Gonera, E. Łętowska, "Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności", PiP 2008, z. 5). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie poglądy wyrażane w nowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2007r., I OSK 1030/06; także wyrok NSA z 23 lutego 2006r., II OSK 1403/05, NSA z 31 stycznia 2008r., II OSK 1599/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd rozważając znaczenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego odraczającego datę utraty mocy obowiązującej przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji, wziął pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Mając na uwadze wszystkie wymienione okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów, pomimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. Odsyłanie bowiem w niniejszej sprawie na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, naruszeniem prawa do szybkiego załatwienia sprawy stanowiącego podstawowy standard europejski prawa do dobrej administracji, a na drodze sądowej - prawa do szybkiego procesu. Tak więc Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, odmówił zastosowania niezgodnych z Konstytucją przepisów aktu rangi podustawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie wobec odmowy zastosowania przepisów materialnych i procesowych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji jako niezgodnych z Konstytucją, Sąd nie dokonywał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Organy administracyjne prowadząc ponownie postępowanie administracyjne, powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej niezwłocznie po uchwaleniu przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło