III SA/Kr 1126/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek spr. Sędziowie NSA Wiesław Kisiel AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2006 r sprawy ze skargi Rolniczej Spółdzielni na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 18 lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala Decyzją z dnia 18 lipca 2005r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 KPA w związku z art. 5 punkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 Ustawy z dnia 14.03.1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998r., nr 90, poz. 575 z późn. zmianami) oraz § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpatrywania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002r. nr 132, poz. 1115), po rozpatrzeniu odwołania Rolniczej Spółdzielni od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2005r., znak: [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej z poz. 3 wykazu chorób zawodowych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W toku postępowania ustalono, że K.S. pracował od 1964r. do 1991r. u różnych pracodawców, w tym okresowo w ekspozycji na pył przemysłowy zawierający wolną krystaliczną krzemionkę. K.S. był badany w 2005r. przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, który rozpoznał u niego chorobę zawodową pylicę spawaczy. W oparciu o to orzeczenie lekarskie Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję o stwierdzeniu u K.S. choroby zawodowej, którą utrzymał w mocy Wojewódzki Inspektor Sanitarny. Na decyzję tę skargę do sądu administracyjnego wniósł jeden z byłych pracodawców K. S. tj. Rolnicza Spółdzielnia, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W skardze zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115 z późn. zm.) poprzez nieuwzględnienie faktu, że K.S. był członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej w rozumieniu art. 139 i nast. Prawa Spółdzielczego, a zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego członkowie spółdzielni świadczą prace na podstawie stosunku cywilnego a nie stosunku pracy. Zdaniem skarżącego zatem nie mają w niniejszej sprawie zastosowania przepisy kodeksu pracy, a więc także przepisy wykonawczego do kodeksu pracy Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Zarzucono także błędy w ustaleniach co do warunków pracy K.S., w tym zwłaszcza nieokreślenie przez organ na czym polegały "porównywalne" warunki przeprowadzonych pomiarów. Podkreślono też, ze także u innych pracodawców nie przeprowadzano pomiarów czynników szkodliwych oraz że K.S. podlegał badaniom kontrolnym, które nie wykazały schorzenia. Zaznaczono też, że pomiędzy stwierdzeniem choroby zawodowej a zaprzestaniem pracy u skarżącego upłynęło prawie 16 lat a wiec nie wydaje się prawdopodobnym aby do zachorowania na pylicę doszło w wyniku wykonywania prac spawalniczych u skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi i powołując się na treść Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115 z późn. zm.). Odpowiadając na zarzuty skargi Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, co następuje: 1) Czasokres, rodzaj zatrudnienia i warunki pracy organy PIS ustaliły na podstawie świadectwa pracy wystawionego przez pracodawcę tj. Rolniczą Spółdzielnię dnia [...] 2004 r. Z dokumentu wynika, że K.S. był zatrudniony w tej spółdzielni w okresie od [...] 1977 r. do [...]1989 r. na stanowisku spawacza, a stosunek pracy ustał w wyniku wypowiedzenia przez zakład pracy. 2) Z innego dokumentu wystawionego przez tego samego pracodawcę tj. świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze również wynika fakt zatrudnienia pracownika. 3) Działający w imieniu pracodawcy Prezes Zarządu, na karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonej w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, potwierdził, że K.S. wykonywał prace spawalnicze na terenie Fabryki Samochodów i wyniki pomiarów przeprowadzone na stanowisku spawacza ( spawanie elektryczne ) w tych zakładach wskazano jako porównywalne. 4) Bezspornym faktem jest, że K.S. był zatrudniony na stanowisku spawacza również u innych pracodawców, co uwzględniono w postępowaniu. Do wszystkich ich przesłana została decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej w myśl przepisu § 8 ust.3 pkt.2 rozporządzenia. 5) Dla choroby zawodowej pn. pylica spawaczy nie określa się okresu w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Można ją zatem rozpoznać w każdym czasie kiedy wystąpią jej kliniczne objawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do §2 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115 z późn. zm.) za choroby zawodowe mogą zostać uznane choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do Rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zgodnie z treścią ust. 3 rozpoznanie choroby zawodowej jest możliwe w okresie zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu. W poz. 3 wykazu chorób zawodowych w punkcie 4 wymieniono pylicę spawaczy. Nie określono przy tym okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Należy więc przyjąć, że rozpoznanie choroby może nastąpić w każdym czasie, niezależnie od tego jak dawno ustało narażenie zawodowe. Bezspornym w niniejszej sprawie jest istnienie u K.S. schorzenia wymienionego w poz. 3 punkt 4 cytowanego powyżej wykazu. Do jego stwierdzenia doszło na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych i konsultacji przez zakład służby zdrowia upoważniony do rozpoznawania chorób zawodowych - zgodnie z § 6 cyt. wyżej Rozporządzenia. Bezspornym także jest występowanie w środowisku pracy K.S. czynników szkodliwych dla zdrowia. Skarżący kwestionuje bowiem jedynie brak związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanymi schorzeniami a warunkami wykonywanej u niego pracy, sugerując że schorzenie mogło powstać w czasie pracy u innych pracodawców. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, którą podziela także Sąd w niniejszej sprawie, przyjmuje się, że istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy. Pogląd taki wielokrotnie był prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok SN z 3.02.1999r., III RN 110/98, Prok. i Pr. 1999/7-8/56; także wyrok z 19.07.1984r., II PRN 9/84, OSNCP 1985/4, poz.531). Mając na uwadze istnienie domniemania związku przyczynowego, w ocenie Sądu niezasadny jest zarzut braku związku przyczynowego w niniejszej sprawie. Konstrukcja domniemania związku przyczynowego oznacza, że nie musi on być udowodniony i istnieje, dopóki nie zostanie obalony. Zarzuty zawarte w skardze tego domniemania nie obalają. W szczególności nie może być uznany za wystarczający do obalenia tego domniemania pogląd sugerujący, ze schorzenie powstało w czasie pracy u innych pracodawców. Organy administracyjne w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające dotyczące warunków pracy w czasie całego przebiegu pracy zawodowej K.S. i stronami niniejszego postępowania byli wszyscy pracodawcy u których występowały warunki szkodliwe dla zdrowia, a nie tylko sam skarżący. Domniemania związku przyczynowego nie obala też zarzut skarżącego, że postępowanie wyjaśniające dotyczące warunków pracy było prowadzone w wiele lat po zakończeniu pracy przez K.S.. Sam bowiem skarżący przyznaje, ze w czasie jego pracy nie były przeprowadzane badania. Niewypełnienie przez pracodawcę ciążących na nim obowiązków nie może działać na niekorzyść pracownika. Natomiast fakt, że warunki badań z 1996r. były porównywalne z warunkami istniejącymi w czasie zatrudnienia K.S. potwierdził sam skarżący na karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonej w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Domniemania związku przyczynowego nie obala także to, że K.S. podczas wieloletniej pracy u skarżącego nie zgłaszał żadnych dolegliwości, nie były bowiem w tym czasie przeprowadzane żadne specjalistyczne badania w tym zakresie, a jedynie - jak pisze skarżący - badania okresowe. Biorąc zatem pod uwagę treść §2 ust. 1 cytowanego powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, z którego wynika, iż o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, należy stwierdzić, że ponieważ w niniejszej sprawie doszło do pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jak również, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, prawidłowo organy Inspekcji Sanitarnej, działając na podstawie § 8 tego Rozporządzenia, wydały orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej. W ocenie Sądu postępowanie dowodowe zostało przez organy administracyjne przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami art. 7 i 77 kpa. Organy administracyjne w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały zebrany materiał dowodowy, opierając swe rozstrzygnięcie na wiarygodnej opinii biegłych. Orzeczenie lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych jest bowiem w istocie opinią w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winno być przez organ wszechstronnie ocenione, w granicach wskazanych w art. 80 kpa. W ocenie Sądu organ administracyjny w niniejszej sprawie ten obowiązek wypełnił należycie. Zaskarżona decyzja została w sposób prawidłowy uzasadniona. Organ wyjaśnił zarówno podstawy prawne, jak i faktyczne swojego rozstrzygnięcia. Za bezzasadny uznać należy także zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego polegający na nieprawidłowym zastosowaniu w niniejszej sprawie przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach z tego powodu, że K.S. świadczył pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, a więc na podstawie stosunku cywilnego, a nie stosunku pracy. W niniejszej sprawie znajdują bowiem zastosowanie jako lex specialis w stosunku do ogólnych zasad wynikających z Prawa Spółdzielczego przepisy ustawy z dnia 30 października 2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. nr 199, poz. 1673 z późn. zm.). Z przepisów zaś tej ustawy wyraźnie wynika, że w odniesieniu do wypadków przy pracy i chorób zawodowych na równi z pracownikami świadczącymi pracę na podstawie umowy o pracę traktowane jest też "wykonywanie przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej (...) pracy na rzecz tej spółdzielni" (por. m.in. art. 3 pkt 5, art. 6 ust. 1 w związku z art. 9 ust. 3 pkt 2 cytowanej ustawy). Należy zatem uznać, że podniesione w skardze zarzuty błędnego zastosowania wobec K.S. przepisów w sprawie chorób zawodowych nie są uzasadnione. Wobec powyższego przyjąć należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zapadła po należytym wyjaśnieniu sprawy. W ocenie Sądu nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani też do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu skarga została oddalona, w oparciu o 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.