III SA/Kr 1141/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Maria Zawadzka Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2012 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata N. T. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] na podstawie: - art. 104, art. 107 i art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.); - art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 19 i 20, art. 37, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.); - § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127 poz. 1055); przyznał zasiłek stały skarżącemu – E. W. od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 31 marca 2013 r. w kwocie 30,00 zł miesięcznie. Na uzasadnienie organ podniósł, że skarżący mieszka wspólnie z osobą niespokrewnioną – M. K. Posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, obowiązujące do dnia 31 marca 2011 r. Nie posiada uprawnień do renty ani emerytury, jak również żadnego własnego dochodu. Najbliższa rodzina skarżącego mieszkająca poza K i nie jest w stanie zapewnić warunków lokalowo-bytowych, które uwzględniałyby jego stan zdrowia. W dniu 4 marca 2011 r. skarżący oświadczył, iż mieszka razem z M. K., ale prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W/w osoba pomaga skarżącemu udzielając mieszkania i żywności oraz wykupując leki. Według oświadczeń M. K., nie pozostaje ona ze skarżącym w żadnym związku, a jedynie udziela pomocy osobie znajomej, kupując żywności i leki. Zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ podniósł, iż kryterium dochodowe obliczone w oparciu o art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej w przypadku dwóch wspólnie zamieszkujących osób wynosi 702 zł. Organ podkreślił, iż pojęcia "wspólne gospodarstwo domowe" i "jednoosobowe gospodarstwo domowe" na gruncie ustawy o pomocy społecznej odnoszą się do kwestii gospodarczych, związanych z prowadzeniem codziennych spraw życiowych, a nie ściśle osobistych, opierających się na związku emocjonalnym zamieszkujących wspólnie osób. Pojęcie rodziny, którym posługuje się art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, stanowi konsekwencję definicji zawartej w art. 6 pkt 14 w/w ustawy. Określa ona, iż w rozumieniu ustawy rodzinę stanowią osoby spokrewnione i niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Zdaniem organu M. K. świadczy skarżącemu pomoc, która jest niezbędna, z uwagi na jego trudną sytuację zdrowotną, nieposiadanie przez niego dochodu oraz brak możliwości zapewnienia adekwatnej pomocy ze strony najbliższej rodziny. Powyższe okoliczności sprawiają, iż skarżący przebywa na jej całkowitym utrzymaniu, zaś taka sytuacja utrzymuje się już od kilkunastu miesięcy, zatem w analizowanym przypadku element stałości niewątpliwie występuje. Organ podkreślił, że trudna sytuacja bytowa uzasadnia umieszczenie skarżącego w placówce świadczącej całodobową pomoc specjalistyczną. Ponadto może otrzymać on świadczenie w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Jednakże wobec odrzucenia możliwości udzielenia pomocy usługowej, w pełni zasadne jest, zdaniem organu uznać, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z M. K. i przyznać świadczenia, biorąc pod uwagę dochód zarówno skarżącego, jak i w/w osoby, w oparciu o kryterium dochodowe obliczone na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, tj. 702 zł. Organ ustalił, że skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, a dochód uzyskiwany przez niego jak również dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego osoby w rodzinie, tj. 351,00 zł. Wysokość świadczenia w oparciu o art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej ustala się w przypadku osoby w rodzinie jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie ustalonym zgodnie z art. 8 ust. 1 w/w ustawy, czyli 351 zł a dochodem na osobę w rodzinie w miesiącu marcu 2011 r. tj. 329,58 zł. Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30,00 miesięcznie. Od powyższej decyzji odwołanie złożył skarżący. W uzasadnieniu wskazał, że przebywa w K u osoby obcej niespokrewnionej, która z uwagi na życzliwość i dobrą wolę pomaga w niezbędnych czynnościach np. zakupie leków oraz żywności. Skarżący z uwagi na swój stan zdrowia źle toleruje jakiekolwiek zmiany miejsca zamieszkania, wizyty u lekarzy, wówczas następuje wzrost ciśnienie, pogarsza mu się słuch, nie mam możliwości wysławiania, źle wpływa to na jego psychikę. Skarżący z przyczyn rodzinnych nie może wrócić w rodzinne strony, w związku ze stanem zdrowia (zarówno psychicznym jak i fizycznym) nie chce mieszkać w DPS. Nie może także liczyć na pomoc i wsparcie rodziny. Nie ma także uprawnień do jakichkolwiek innych świadczeń rentowych np., z ZUS. Zasiłek stały oraz świadczenie pielęgnacyjne jest jedynym świadczeniem umożliwiającym jego minimalną egzystencję. Decyzją znak [...] z dnia 25 lipca 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie: - art. 37 ustawy o pomocy społecznej; - art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego; utrzymało zaskarżona decyzje w mocy. Na uzasadnienie organ odwoławczy podniósł, że zbadał, czy w przedmiotowej sprawie występuje tak rozumiane wspólne gospodarowanie. Zdaniem organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, w świetle ustaleń organu l instancji, że skarżący i M. K., osoby niespokrewnione i niepozostające w żadnym związku, zamieszkują razem w K przy ul. D. Skarżący jest zależny od M. K., która kupuje żywność, leki, a przed wyjściem do pracy przygotowuje posiłki oraz nadzoruje wykonywanie bieżących czynności związanych z podstawowymi czynnościami bytowymi skarżącego. Skarżący przy ul. D zamieszkuje od co najmniej kwietnia 2010 r. Kiedy stan zdrowia mu na to pozwalał świadczył pomoc gospodarczą. Jak ustalił organ l instancji rodzaj i forma zapewnianej pomocy świadczy o charakterze emocjonalnym trwającej znajomości. Organ l instancji ustalił także, że taka pomoc ma charakter stały i ustabilizowany. Istotnym argumentem przemawiającym na rzecz uznania, że M. K. i skarżący pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym jest fakt, że z uwagi na sytuację materialną, osobistą i majątkową skarżącego nie jest w stanie prowadzić samodzielnie gospodarstwa domowego, wymaga bowiem pomocy i opieki osób trzecich. Organ odwoławczy podkreślił, iż zasiłki celowe na zakup leków, żywności, środków czystości, ubrania, zostały przyznane skarżącemu decyzjami z [...] 2011r. Prawidłowo, w ocenie Kolegium ustalono łączny dochód na osobę w rodzinie w wysokości 659,15 złotych. Dochód na osobę w rodzinie wynosi zatem 329,57 złotych. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi w takiej sytuacji 351 złotych, a zatem kwota zasiłku wynosi 30 złotych. Z uwagi na to, że kwota kryterium dochodowego pomniejszona o dochód na osobę w rodzinie jest mniejsza od 30 złotych przyznano kwotę najniższą zasiłku stałego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję złożył skarżący. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie przedstawione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, również podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, Sąd badał, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz, czy przepisy te prawidłowo zinterpretował. Kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że skarżący jest osobą w trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej. Ponadto skarżący jest osobą niepełnosprawną. Sąd podzielił ustalenia organów w tym zakresie. Kwestią sporną jest czy skarżący mieszkający przy ul. D w K z M. K. prowadzi wraz z nią wspólne gospodarstwo domowe, czy też każde z nich prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej zwanej dalej ustawą. Zgodnie z artykułem 36 ust. 1 pkt a ustawy, świadczeniami z pomocy społecznej są świadczenia pieniężne w tym zasiłek stały. Artykuł 37 ust. 1 ustawy określa, iż zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zasiłek stały ustala się w wysokości (ust.2): 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie; 2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Zgodnie z ust. 3 kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie. Z powyższego zapisu wynika, że wysokość przyznanego zasiłku stałego uzależniona jest od wysokości dochodu rodziny skarżącego. Organ rozpoznając sprawę związany jest przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Działanie organu oznacza - zgodnie z art. 7 K.p.a. - załatwienie sprawy, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Doprecyzowaniem tej zasady jest przepis art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którymi pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, oraz art. 3 ust. 4 ustawy stanowiący, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podnieść należy, że stosownie do przepisów ustawy o pomocy społecznej, organ przy udzielaniu wnioskowanej pomocy kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej ustawy, dotyczącymi wymogu dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3). Jak wynika z akt sprawy, skarżący znajduje się pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej. Ośrodek przyznając skarżącemu pomoc ma na względzie jego trudną sytuację życiową, którą monitoruje poprzez wywiady środowiskowe. Czterema decyzjami z dnia [...] 2011 r. przyznano skarżącemu zasiłki celowe na zakup leków, żywności, środków czystości, ubrania. Sąd dostrzega, iż kwota obecnie przyznanego świadczenia została przyznana skarżącemu w najniższej wysokości, jednakże kwota ta nie została przez organ ustalona dowolnie a wynika z przepisów ustawy, tj. art. 8 ust.1 pkt. 2 i art.37 ust. 2 pkt 2. W rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł do wniosku, że organy obu instancji poddały należytej ocenie okoliczności, od jakich uzależnione było udzielenie skarżącej pomocy w formie zasiłku stałego w takiej wysokości. Zdaniem Sądu ograny słusznie przyjęły, iż skarżący wraz z M. K. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Nie zgodne z zasadami doświadczenia życiowego jest przyjęcie – tak jak chciałby skarżący- iż M. K. jest dla niego osobą obcą która przyjęła go do swojego mieszkania jedynie ze względu na dawna znajomość z siostrą skarżącego. Podkreślić należy, iż z wywiadu środowiskowego z dnia 4 marca 2011 r. wynika, że skarżący wraz M. K. zamieszkują w jednym pokoju, a skarżący nie posiada samodzielnego łóżka. Jak wynika z akt sprawy skarżący zamieszkuje w mieszkaniu przy ul. D co najmniej od kwietnia 2010 r., a więc sytuacja ta ma charakter trwały. Sąd w niniejszym składzie w całości podziela stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 587/09" "Aby rozkodować znaczenie pojęcia "wspólne gospodarowanie", a tym samym ustalić czy skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, czy też tworzy rodzinę należy uwzględnić potoczne rozumienie słów tworzących to wyrażenie. Jak podaje Wielki Słownik Poprawnej Polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego (Warszawa, 2005, str. 1330), "wspólny" to "taki, w którym biorą udział dwie osoby lub więcej osób; wykonywany razem z kimś". Natomiast "gospodarować" to: "dysponować czymś; zarządzać czymś" (op. cit. str. 298). Zatem jeśli osoby gospodarują wspólnie, oznacza to, że razem czymś zarządzają, dysponują. W rozpatrywanym kontekście chodzi więc o przyczynianie się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności. Możliwość zarządzania oznacza w istocie uprawnienie do współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny, wykonywanie części czynności związanych z codziennymi zajęciami, jak sprzątanie, gotowanie, pranie itp." W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdzić należy, iż skarżący i M. K. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. O czym świadczy m in. fakt, iż M. K. kupuje skarżącemu żywność i leki – na który to cel nawet się zadłużyła, a skarżący przed udarem "świadczył pomoc gospodarczą" w domu. Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej oceny prawnej obowiązujących przepisów i przyznał zasiłek stały we właściwej wysokości. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 , poz. 270 ) orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 P.p.s.a w zw. z § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).