III SA/Kr 1141/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Hamina Jakubiec WSA Maria Zawadzka Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 czerwca 2016r. nr [...] o rozpatrzeniu odwołania M. R. od decyzji Starosty z dnia [...] 2016 r., nr [...] orzekającej o odmowie zwrotu M. R. prawa jazdy kat., C i D działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2, art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2015.155), art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U.2014r. poz. 970) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z 8 marca 2016 r., sygn. akt [...] został orzeczony wobec M. R. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, z wyjątkiem pojazdów, do których kierowania uprawnia prawo jazdy kat. C i D na okres 3 lat. W dniu 12 kwietnia 2016 r. M. R. złożył wniosek o zwrot prawa jazdy kat C i D na urzędowo przyjętym formularzu. Starosta w oparciu o treść art. 12 ustawy o kierujących pojazdami i wskazał, iż cytowany przepis odnosi się nie tylko do osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii lecz także do osób ubiegających się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Zdaniem organu I instancji "zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii prawa jazdy wymienionych w ustawie.". Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji orzekł o odmowie zwrotu M. R. prawa jazdy kat., C i D. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. R. wskazując, iż interpretacja art. 12 ustawy o kierujących pojazdami zastosowana przez organ I instancji prowadzi do niewykonalności wyroków sądów powszechnych. To sąd karny a nie organ administracji orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie stwierdziło, że art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. 2014 r. poz. 970) stanowi, iż przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą ma zastosowanie do osób wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Ustawa weszła w życie w dniu 25 października 2014 r. Zakaz prowadzenia pojazdów wszelkich pojazdów mechanicznych za wyjątkiem pojazdów, do których kierowania uprawnia prawo jazdy kat. C i D na okres 3 lat został orzeczony wobec M. R. wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt [...], który stał się prawomocny z dniem 22 marca 2016 r. Tak więc w przedmiotowej sprawie będzie miał zastosowanie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu po nowelizacji. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może wydane być osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Zgodnie z ust. 2 ustawy przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1/ B 1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, Al, A2 lub A; 2/ AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3/ B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii Cl, C, D1 lub D. Wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt [...], który stał się prawomocny z dniem 22 marca 2016 r. uznano M. R. za winnego czynu stanowiącego przestępstwo z art 178 a § 1 kk. Na mocy art. 42 § 2 kk orzekł środek karny wobec obwinionego - zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych za wyjątkiem pojazdów, do których kierowania uprawnia prawo jazdy kat C i D na okres 3 lat. Wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2016 r. M. R. wystąpił do organu pierwszej instancji o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C i D. Jak wynika z decyzji Starosty z dnia [...] 2016 r., nr [...] orzekającej o cofnięciu M. R. uprawnień do kierowania pojazdami M. R. miał uprawnienia kat. A, B, T. Z wyroku z dnia 8 marca 2016 r. wynika, iż legitymował się on także uprawnieniami kat. C i D. Wobec tego, że sąd orzekł wobec obwinionego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych za wyjątkiem pojazdów, do których kierowania uprawnia prawo jazdy kat C i D na okres 3 lat, oraz biorąc pod uwagę fakt, iż M. R. legitymował się uprawnieniami kat. A,B,T w sprawie będzie miał zastosowanie art. 12 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. Bowiem prawo jazdy m.in. kat. C i D nie może być wydane osobie w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Wobec powyższego nie może zostać wydany dokument prawa jazdy uprawniający go do prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. C i D. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu od przedmiotowej decyzji zarzutu, iż zastosowana przez organ I instancji interpretacja przepisów prowadzi do podważenia przez organ administracyjny prawomocnego wyroku sądowego, Kolegium wskazało, iż interpretacja taka wynika z treści art. 12 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. Tak więc to ustawodawca przewidział pewne dodatkowe ograniczenia nie wynikające z wyroku sądu. M. R. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zdaniem skarżącego prawidłowa wykładnia art. 12 ustawy o kierujących pojazdami prowadzi do jednoznacznego wniosku, że w przypadku zastosowania przez sąd powszechny orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której orzeczono taki zakaz, prawo jazdy kategorii, której ten zakaz nie obejmuje, jeżeli je ona posiadała. Odmienna interpretacja analizowanego przepisu prowadzi do niewykonalności wyroków sadu powszechnego. Gdyby wolą ustawodawcy istotnie było uniemożliwienie takim osobom zwrotu prawa jazdy w tym zakresie, wówczas dokonałby on stosownych zmian w kodeksie karnym, czego nie uczynił uchwalając ustawę o kierującymi pojazdami. W świetle art. 42 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, orzeczony przez sąd jako środek karny zakaz prowadzenia pojazdów może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, wszelkich pojazdów lub wszelkich pojazdów mechanicznych. To sąd zatem, zależnie od okoliczności konkretnej sprawy, decyduje o zakresie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Zgodnie też z art. 182 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, póz. 557 ze zm.), w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Stosownie zaś do art. 182 § 2 k.k.w., organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Z przytoczonym art. 182 § 2 k.k.w. koresponduje obecnie art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., w świetle których starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Z powołanych przepisów wynika zatem, że to sad karny - a nie organ administracji - orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sadu karnego stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie przez właściwy organ. Zatem organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sad karny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie szerszym, niż to orzeczono w wyroku sadu karnego. Skarżący wskazał, iż Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt l KZP 4/13 stwierdził, że źródłem obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami jest wyrok sądu wraz ze stanowiącym jego integralną część rozstrzygnięciem nakładającym na skazanego obowiązek zwrotu takiego dokumentu - art. 43 § 3 in princ. k.k., a nie decyzja organu administracji publicznej o cofnięciu uprawnień, wydana na podstawie art. 182 § 2 k.k.w. w zw. z art. 43 § 3 k.k. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej powoływanej jako p.p.s.a.), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W konsekwencji wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem zwrot zatrzymanego prawa jazdy organy obu instancji, w drodze decyzji wydanych w oparciu o przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 155 ze zm., dalej: u.k.p.), odmówiły wnioskodawcy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C i D. Zostało to zakwestionowane przez skarżącego, który zarzucił organom nieuprawnione rozszerzenie zakazu orzeczonego przez sąd powszechny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie nieobjętym zakazem. Oceniając zatem legalność zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, D należy w pierwszej kolejności wskazać, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Zgodnie z powołanymi przepisami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (art. 12 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy). Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 ustawy). Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p., co nie budzi wątpliwości, odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Wcześniej, tj. przed zmianą dokonaną na mocy art. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r., poz. 970 ze zm.) art. 12 ust. 2 ten stanowił jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Podkreślić należy, że przepis art. 12 ust. 2 powołanej ustawy w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). Ustawa weszła w życie w dniu 24 sierpnia 2014 r., zaś ww. przepis art. 12 ust. 2 ustawy wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. Nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego znowelizowane przepisy mają zastosowanie, bowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony po tej dacie, jako że prawomocny wyrok w tym przedmiocie zapadł w dniu 8 marca 2016 r. Zatem na podstawie, stanu prawnego, obowiązującego po dokonaniu zmiany treści przepisów art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.k.p. należało ocenić żądanie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nieposiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy skarżący, posiadający uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii C i D, dlatego też wystąpił on z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie wskazanych kategorii. W art. 12 ust. 1 u.k.p. wskazane zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wymieniony w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z mocy regulacji art. 12 ust. 2 u.k.p., okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Jak podkreślono powyżej, przed nowelizacją art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami stanowił tylko o osobach ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii. Wówczas na tle takiego brzmienia przepisu art. 12 ust. 2, sporna w orzecznictwie sądów administracyjnych stała się kwestia, czy art. 12 ust. 1 pkt 2 ma zastosowanie wyłącznie do tych osób, które po raz pierwszy ubiegają się o wydanie prawa jazdy, czy też należy go stosować również do osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami, które nabyły jeszcze przed orzeczeniem sądu karnego, a które zostały następnie cofnięte czy zatrzymane. Dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych był w owym czasie pierwszy z wymienionych poglądów. W dniu 25 października 2014 r. nastąpiła jednak zasadnicza zmiana stanu prawnego w tym zakresie, gdyż ustawodawca wprost wskazał w art. 12 ust. 2 u.k.p., że przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 ust. 1 stosuje się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, jak też o przywrócenie uprawienia danej kategorii. Tym samym więc w znowelizowanym stanie prawnym, z wyraźnej woli ustawodawcy, skutki zdarzenia prawnego jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy. Do powyższego wniosku prowadzą nie tylko dyrektywy wykładni językowej, ale także i celowościowej. Zarówno bowiem literalna treść przepisu art. 12 ust. 2 uk.p., jak i ratio legis tej regulacji oraz wyraźna wola prawodawcy zmiany jej treść (w określony sposób interpretowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych), nakazują zdaniem Sądu, rozumieć ten przepis w ten sposób, iż odnosi się on także względem osób, którym zatrzymano prawo jazdy lub cofnięto uprawnienie w zakresie prawa jazd kategorii nie objętej orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych. Rozróżnienie w akcie prawnym instytucji wydania prawa jazdy, zwrotu prawa jazdy i przywrócenia uprawnień w zakresie prawa jazdy, fakt wyraźnego dodania do treści analizowanego przepisu tych dwóch ostatnich instytucji prawnych, nie pozwalają na wyłączenie którejś z nich z konsekwencji objętych przepisem art. 12 u.k.p. Nie ulega wątpliwości, że celem ustawodawcy w ramach przyjętych rozwiązań prawnych było niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Taką osobą jest osoba prowadząca pojazd w stanie nietrzeźwości. Nie sposób przyjąć, aby osoba ta, mając orzeczony sądownie zakaz prowadzenia pojazdów określonej kategorii, mogła w okresie obowiązania zakazu wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości. Powołane przez skarżącego orzeczenie Najwyższego z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt l KZP 4/13 i wyrażone w nim stanowisko Sądu odnośnie obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do kierowania w oparciu o wyrok sądu straciło swoją aktualność z uwagi na wyżej wskazaną nowelizacje u.k.p. Wobec tego okoliczność, że przed wyrokiem sądu karnego skarżący legitymował się prawem jazdy obejmującym kategorię A,B,C,D,T, a Sąd Rejonowy prawomocnym wyrokiem odebrał mu je tylko częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem kategorii C i D nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte tymi kategoriami i że może żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie tych kategorii. Tego bowiem wyraźnie zakazał ustawodawca przepisem art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, obligując organ administracyjny do niezwracania w takim wypadku zatrzymanego dokumentu. Adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, a nie sąd karny, w związku z czym po pierwsze sąd karny nie musiał w wyroku orzekać względem skarżącego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii C i D, bowiem i tak z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. wstrzymana została możliwość ich wykonywania w czasie trwania zakazu sądowego orzeczonego co do pojazdów objętych kategoriami B, a po drugie rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w sytuacji objętej hipotezą art. 12 ust. 2 w zw. z ust. 1 u.k.p. należy do zakresu kompetencji organu administracyjnego i to nie objętych uznaniem administracyjnym, lecz obligujących organ do określonego postępowania w sytuacji określonej w tym przepisie. W przypadku regulacji wyrażonej w art. 12 ust. 2 w zw. z ust. 1 u.k.p., istotne znaczenie ma sama okoliczność zatrzymania prawa jazdy w związku z danym zdarzeniem, co oznacza, że nie istnieje wymóg orzeczenia przez sąd karny zakazu prowadzania pojazdów w zakresie wszystkich kategorii objętych zatrzymanym prawem jazdy, aby uniemożliwione zostało wykonywanie na czas trwania orzeczonego zakazu sądowego uprawnień w zakresie kategorii prawa jazdy nie objętych zakazem, a posiadanych przez kierowcę. Celem bowiem unormowań art. 12 ust. 2 u.k.p. jest wykluczenie z ruch drogowego kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości, a cel ten realizuje przyjęte w tym przepisie rozwiązanie o rozszerzeniu skutków orzeczonego wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, na kategorie prawa jazdy nie objęte zakazem, w okresie obowiązywania zakazu. W tym stanie rzeczy, należy stwierdzić, że orzekające w sprawie organy prawidłowo, bo zgodnie z dyspozycją art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z ust. 1 u.k.p., nie uwzględniły wniosku skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. W związku z tym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku i oddalić skargę.