III SA/Kr 1156/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel spr. Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Piotr Lechowski Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 8 sierpnia 2005 r., nr: [...] w przedmiocie kary pieniężnej skargę oddala wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 1156/05 Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. nałożył na J. G. karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. W uzasadnieniu wskazał, iż w dniu [...] stycznia 2005 r. funkcjonariusze Izby Celnej w K. przeprowadzili kontrolę pojazdu samochodowego marki [...] kierowanego przez J. J. W wyniku kontroli stwierdzono brak licencji na wykonywanie transportu drogowego, co zostało wykazane w protokole kontroli, gdzie ponadto stwierdzono, iż przewóz ma charakter zarobkowy. W postępowaniu ustalono, iż J. G. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Budowlane "[...]" J. i J. G. Spółka Jawna. Zgodnie zaś z art.5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (jednolity tekst Dz.U. z 2004 r., nr 204, poz.2088 z późn. zm.) transport drogowy może być wykonywany po uzyskaniu odpowiedniej licencji na jego prowadzenie. Stosownie zaś do treści art.87 ust.2 ustawy podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne. W odwołaniu J. G. podniósł, iż skontrolowany samochód używany był do prowadzenia działalności rolniczej i w żadnym stopniu nie był wykorzystywany do działalności gospodarczej. Pojazd jechał po paszę, niezbędną do prowadzenia działalności rolniczej, nigdy też nie był wykorzystywany do świadczenia usług transportowych. Odwołujący się wskazał, iż zawiesił działalność w spółce "[...]". Pismem z dnia [...] czerwca 2005 r., znak [...], Izba poprosiła stronę o dołączenie do akt sprawy kserokopii umowy o pracę sporządzonej dla J. J., który kierował w dniu kontroli samochodem strony. W odpowiedzi J. G. poinformował, iż nie może przedłożyć umowy o pracę z J. J. Nie spisywano umowy o pracę z kierowcą pojazdu J. J., a samochód "[...]," używany jest sporadycznie w razie doraźnej potrzeby, i wtedy kierowca pracował na podstawie umowy zlecenia. Decyzją z dnia 8 sierpnia 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w K. działając na podstawie art.138 §1 pkt 1 K.p.a. oraz art.3 ust.1, art.3 ust.2 pkt 3, art.4 pkt 3, art.5 ust.1, art.12, art.33 ust.1 i ust.2 pkt 2, art.87 ust.1 i 2, art.89 ust.1 pkt 3, art.93 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2001, nr 125, póz. 1371 ze zm.), art.6 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. 1998 , nr 7, poz.25 ze zm.), art.43ł, art.734, art.738 k.c., art.4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U.2004, nr 173, poz.1807 ze zm.), art.4 §1 pkt 8, art.22 par. 1 i §2, art.251 §1 i §5 k.s.h., art.2 k.p. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ administracyjny powołał się na wyjaśnienie strony, że nie łączył ja z kierowcą stosunek pracy. Ustawy o transporcie drogowym nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego (a) pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą- w niezarobkowym przewozie drogowym osób; (b) pojazdami lub zespołami o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy; (c) przez zespoły ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego, (art.33 ust.2 ustawy o transporcie drogowym). W pozostałym zakresie przewody drogowy podlegają przepisom ustawy o transporcie drogowym Podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji, chyba że jest to niezarobkowy przewóz rzeczy na potrzeby własne (art.5 ust.1 ustawy). Do przewozów wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu rzeczy na potrzeby własne. (art.3 ust.2 pkt 3 ustawy). Do tego ostatniego zaliczone zostały przejazdy po drogach publicznych z pasażerami lub bez, pojazdami załadowanymi lub bez ładunku, przeznaczonymi do nieodpłatnego przewozu. Istotnym wymogiem jest wykonywanie przewozu przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, przy spełnieniu następujących warunków: (a) pojazd samochodowy jest prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracownika, (b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdem, (c) ewentualne rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin. Tak określone przewozy mogą być wykonywane bez potrzeby uzyskiwania licencji, a potrzebne jest tylko zaświadczenie o wykorzystywaniu pojazdu na potrzeby własne. Dodatkowo grupy rolników, o jakich mowa w art. 33 ust.2 nie muszą legitymować się ani licencją, ani zaświadczeniem o wykorzystywaniem pojazdu na potrzeby własne stanowi zaś, iż obowiązek uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w ust.1, nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych: Wypis z licencji lub zaświadczenie o korzystaniu z samochodu tylko na potrzeby własne kierowca winien okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, (art. 87 ust.1 ustawy). Przejazd wykonywany przez J. J. pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony podlegał ustawie o transporcie drogowym. Odmienną jednak kwestią jest ustalenie kto dokonywał w dniu kontroli przedmiotowego przewozu tj. czy J. G. jako wspólnik Przedsiębiorstwa Budowlanego J. i J. G. Sp. Jawna, zarejestrowanej w Krajowym Rejestrze Sądowym w Sądzie Rejonowym dla [...] w K., czy też J. G. jako rolnik, zarejestrowany w ewidencji producentów - na podstawie art.13 ust.2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Organ przyjął za wiarygodne twierdzenie strony, że J. J. jechał na zlecenie J. G. po paszę dla danieli, które J. G. hoduje w ramach prowadzonej działalności rolniczej. Przewóz ten mógłby być oceniany według przepisów przewozach nie zarobkowych, gdyby samochód prowadził osobiście J. G. lub jego pracownik, (art.4 pkt 4 lita ustawy). W dniu kontroli pojazdem J. G. kierował J. J., nie był pracownikiem strony czyli nie został spełniony warunek określony w powołanym przepisie. Nie był to więc przewóz na potrzeby własne, w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. W konsekwencji strona była zobowiązana przed podjęciem przewozu uzyskać licencję (art.5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym). W skardze J. G. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 8 sierpnia 2005 r. Strona jest przekonana, że spełniała wymogi dokonania przewozu na potrzeby własne. Samo ustne zlecenie wykonania pracy powoduje powstanie stosunku pracy. Zaskarżona decyzja jest też sprzeczna z Prawem o ruchu drogowym, gdyż pozbawia niektórych kierowców prawa Nieprawidłowo Dyrektor Izby Celnej uznał, że przejazd związany z rolniczą hodowlą danieli nie jest wyłączony z obowiązku posiadania licencji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, iż przedmiotowy transport nie był przewozem na potrzeby własne, lecz transportem drogowym w rozumieniu art.4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym. Jego wykonywanie zaś nie może odbywać się na zasadzie dowolności, lecz wymaga uzyskania licencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna i jako taka na uwzględnienie nie zasługuje. W czasie kontroli drogowej kierowca poinformował, iż przewóz ma charakter zarobkowy, a w ogóle nie wspomniał o działalności rolniczej właściciela auta i przewożonych towarów. Organ odwoławczy uznał jednak za wiarygodne twierdzenia strony, iż przewóz był wykonywany na potrzeby działalności rolniczej strony. Jego działalność jako przedsiębiorcy zostaje więc pominięta w dalszym ciągu kwalifikacji stanu faktycznego. W związku z powyższym całkowicie nietrafione są zarzuty podnoszone w skardze, jakoby dokonano błędnej kwalifikacji charakteru przewozu, skoro na skutek argumentów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy uznał stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego za błędne i przychylił się do twierdzeń skarżącego, iż w dniu kontroli wykonywał niezarobkowy przewóz drogowy jako rolnik. Kluczowy w niniejszej sprawie, ale i sporny między organem administracyjny i stroną jest natomiast charakter przewozu przez kierowcę J. J. w dniu [...] stycznia 2005 r. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że przewóz ten nie spełniał warunków do uznania go za niezarobkowy przewóz drogowy (przewóz na potrzeby własne) w rozumieniu art.4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Przepis ten zalicza, do niezarobkowego przewozu drogowego każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: (a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, (b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, (c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin. Przewozy dokonywane na potrzeby własne rolnika, nie są objęte obowiązkiem posiadania zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne, a tym bardziej - obowiązkiem uzyskania licencji pod warunkiem spełnienia przez rolnika warunku, którego skarżący nie spełnił, tj.: samochód musi być prowadzony albo przez rolnika, albo przez jego pracownika. Dla oceny zasadności skargi nie jest więc konieczne rozważanie dalszych przesłanek z art.4 pkt 4 ustawy, tj. nie został spełniony warunek z art.4 pkt 4 lita ustawy, ponieważ pojazd samochodowy używany do przewozu nie był prowadzony ani przez przedsiębiorcę (rolnika), ani przez jego pracownika. W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym strona nigdy nie kwestionowała ustalenia, że nie ona, lecz J. J. kierował autem. W okresie między wszczęciem postępowania administracyjnego i wyznaczeniem rozprawy przed sądem strona całkowicie zmieniła swą wersję stosunków prawnych łączących ją z kierowcą J. J. Jeszcze w piśmie z dnia 27 czerwca 2005 r. (k. 36 akt postępowania administracyjnego) wyeksponowane zostały elementy, które miały świadczyć, że osoby te nie łączył stosunek pracy. J. G. podał, iż J. J. nie posiadał podpisanej umowy o pracę , jako że samochód "[...]" używany jest sporadycznie. W celu doraźnej potrzeby przejazdu, zatrudniano kierowcę w formie zlecenia o wykonanie usługi. Wiarygodnie brzmiały twierdzenia, że takiego stosunku nie było, gdyż doraźne przejściowe wykonywanie przez J.J. przejazdy nie uzasadnia przyjęcia, że umowa została nawiązana per facia comcludentia. Dopiero po otrzymaniu decyzji wydanej w II instancji, gdzie organ administracyjny klarownie powiązał nałożenie kary z brakiem umowy o pracy J. J., J. G. zaczął udowadniać tezę dokładnie przeciwną, akcentując domniemanie zawiązywania się stosunku pracy. Jednakże poza samymi twierdzeniami nie przedstawił innych dowodów, które mogłyby uwiarygodnić diametralną zmianę podawanych informacji. Skarżący nie udowodnił, aby wiązała go z J. J. umowa o pracę w rozumieniu art.22 §1 kodeksu pracy, nie wskazał jakie były essentialia negotii ewentualnego stosunku pracy. W konsekwencji prawidłowo organy administracyjne przyjęły, że działalność rolnika, który po drodze krajowej dokonuje przewozu własnych towarów, ale nie kieruje pojazdem osobiście, ani nie powierza tego zadania swojemu pracownikowi (w rozumieniu Kodeksu pracy) nie korzysta ze zwolnień przewidzianych dla rolników w ustawie o transporcie drogowym. Do jego sytuacji prawnej ma natomiast zastosowanie art.5 ust. 1 ustawy, w myśl którego podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Łączenie działalności gospodarczej i rolniczej nie zwalnia z obowiązków określonych w ustawie o transporcie drogowym. Kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych (art.92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym). W związku z powyższym zasadnie nałożono na stronę karę pieniężną. Organ wymierzył jedynie karę za brak licencji, co Sąd uznał za prawidłowe z powyższych względów. Nie zostało natomiast wyjaśnione czy strona uiściła opłatę, a jej brak uzasadniałby wymierzenie stronie dodatkowej kary. Ponieważ Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego (art.134 § 1 P.p.s.a.), dlatego Sąd nie uchyla zaskarżonej decyzji i nie zobowiązuje organu administracyjnego do wyjaśnienia czy w dniu kontroli strona dysponowała dowodem uiszczenia opłaty.. W niniejszej sprawie organy zastosowały się do wymagań zawartych w art.7 i 77 §1 K.p.a., a także art.10 §1 K.p.a., w myśl którego organy administracji państwowej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem rozstrzygnięcia umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego w sprawie. Organy wyjaśniły należycie stan faktyczny, gromadząc dowody niezbędne do wydania decyzji w sprawie (protokół kontroli, odpis z KRS, oświadczenia skarżącego, kierowcy). Skarżącemu zapewniono też przed podjęciem rozstrzygnięcia, zarówno w I jak i II instancji, dostęp do akt sprawy. J. G. nie podniósł żadnych zarzutów, które mogłyby uzasadniać negatywną ocenę legalności decyzji wydanej w II instancji. Zaskarżona decyzja została uzasadniona z zachowaniem wymogów art.107 § 3 K.p.a., a jej uzasadnienie faktyczne i prawne jest drobiazgowe. Nietrafny jest zarzut naruszenia przez organ przepisów Prawa o ruchu drogowym. Nikt nie zakwestionował bowiem uprawnień J. J. do kierowania pojazdami o tonażu ponad 3,5 tony i nie ma w tym zakresie znaczenia czy kierowca jest pracownikiem właściciela pojazdu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270, zm.: Dz.U. 2004, nr 162, poz.1692 oraz 2005, nr 94, póz.788 i nr 169, póz. 1417 i nr 250, poz.2118 oraz 2006, nr 38, póz. 268 i nr 208, póz. 1536).