III SA/Kr 1187/16

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 21 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 1 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym i podpisanym przez swego pełnomocnika adw. B. D. na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając sytuację rodzinną swojego klienta pełnomocnik wyjaśnił, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją żoną i dwuletnim dzieckiem. Opisując majątek klienta zadeklarował, że ten nie posiada nieruchomości, zasobów ani przedmiotów wartościowych. Nadmienił, że zona klienta jest w drugim miesiącu ciąży i także nie posiada żadnych wartościowych rzeczy. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego klienta oszacował łącznie na kwotę 1700 zł, wyjaśniając że składa się na to wynagrodzenia małżonki klienta ze stosunku pracy w wysokości 1200 zł oraz świadczenie 500+. Podał, że klienta jest bez pracy od miesiąca. Uzasadniając starania swego klienta adwokat podniósł, że obecna sytuacja materialna skarżącego jest trudna i że skarżący nie posiada środków na uiszczeniu wpisu od skargi. Powtórzył, że skarżący nie ma oszczędności ani majątku, który mógłby zostać przeznaczony na zapłatę żądanego wpisu. Nadmienił, że skarżący ma na utrzymaniu żonę, która jest w drugim miesiącu ciąży oraz małoletnie dziecko. Wskazał, że łączne dochody rodziny skarżącego oscylują obecnie w graniach 1200 zł. Powtórzył, że skarżący od miesiąca pozostaje bez pracy. Podał, że wcześniej zarabiał miesięcznie 1800 zł. Nadmieniając, że skarżący zmuszony jest korzystać z drobnej pomocy finansowej rodziny, gdyż osiągane dochody nie zawsze wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny wywiódł, że skarżący nie miał i nie ma obecnie możliwości czynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia siebie i rodziny, a przedmiotowy brak możliwości wygospodarowania środków finansowych, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Opisując zobowiązania i stałe wydatki podał, że koszty utrzymania rodziny skarżącego łącznie wynoszą ok. 2500 zł miesięcznie (rachunki, wyżywienie, środki czystości i higieny, odzież). Wobec tego, że zwarte we wniosku oświadczenia pełnomocnika skarżącego wzbudziły wątpliwości więc zarządzeniem z dnia 23.09.2016 r. poproszono skarżącego (dokonując doręczenia do rąk jego pełnomocnika adw. B. D.) o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe mające na celu: • wyjaśnienie w oparciu o jaki tytuł prawny skarżący zamieszkuje pod adresem "W, Z"? • udokumentowanie rachunkami z ostatniego miesiąca lub za ostatni okres rozliczeniowy wydatków na mieszkanie i media (prąd, gaz, ogrzewanie, woda, wywóz nieczystości, rtv. telefon itp.), Jeśli występowały problemy z terminowym regulowaniem takich należności na przestrzeni ostatniego półrocza przedłożenie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających etc. • wyjaśnienie z jakich środków przy wykazywanym dochodzie gospodarstwa domowego w wysokości 1700 zł miesięcznie i akcentowanym pozostawaniu przez skarżącego bez pracy od miesiąca: o deklarowane koszty utrzymania rodziny wynoszą 2500 zł miesięcznie? Jeśli otrzymuje pomoc finansową od rodziny przedstawienie na tę okoliczność jednoznacznych, pisemnych oświadczeń tych osób z określeniem wysokości wsparcia udzielonego skarżącemu od początku bieżącego roku, o z jakich środków skarżący opłaca pomoc prawną profesjonalnego pełnomocnika? Przedstawienie umowy łączącej skarżącego z pełnomocnikiem z wyboru w części obejmującej wysokość ustalonego wynagrodzenia i zasad jego płatności ewentualnie przedstawienie na tę okoliczność pisemnego oświadczenia pełnomocnika popartego odpowiednimi dokumentami księgowymi. Jeśli pomoc tę skarżący otrzymuje pro bono przedstawienie pisemnego oświadczenia pełnomocnika wraz z informacją, że okoliczność ta jest znana organom właściwego samorządu zawodowego? Jeśli środki na opłacenie takiej pomocy prawnej otrzymał od osób trzecich przedstawienie na tę okoliczność jednoznacznych, pisemnych oświadczeń tych osób, • wyjaśnienie, czy do skarżącego lub małżonki należą jakieś rachunku bankowe? Jeśli tak okazanie wyciągów z takich rachunków bankowych obejmujących historię dokonywanych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy, Zarządzenie nie zostało wykonane. Pełnomocnik skarżącego udzielił wybiórczych informacji jak również przedstawił wybiorcze dokumenty źródłowe. Potwierdzając, że miesięczne koszty utrzymania rodziny skarżącego wynoszą 2500 zł i przekraczają dochody osiągane przez rodzinę nie przedstawił - wbrew wyraźnemu żądaniu wezwania - pisemnych oświadczeń osób, które mają udzielać skarżącemu pomocy finansowej (tj. brata, babci, dziadka, zaprzyjaźnionych kolegów). Powołując się na tajemnicę adwokacką nie przedstawił umowy łączącej go ze skarżącym w części obejmującej wysokość ustalonego wynagrodzenia i zasad jego płatności. Nadmienił tylko, jakoby ustna umowa łącząca skarżącego z jego pełnomocnikiem przewidywała uiszczenie honorarium za prowadzenie z prawy z dołu – po prawomocnym rozpoznaniu skargi wniesionej w niniejszej sprawie. Nie wyjaśnił czy skarżący lub jego małżonka posiadają jakieś rachunki bankowe. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące m.in. zwolnienie od kosztów sądowych o ile nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach niniejszej sprawy oświadczenie zawarte we wniosku wzbudzało wątpliwości i było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Skarżący ani jego pełnomocnik nie udzielili jednak na wezwanie dodatkowych wyjaśnień o które skarżący był proszony. To powoduje, że przyznanie skarżącemu w takich warunkach prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Równocześnie skarżący powinien sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05). Dla profesjonalnego pełnomocnika z usług którego skarżący korzysta wskazana w powołanym wyżej przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa reguła prawa i przedstawione kierunki jej wykładni nie powinny być zaskoczeniem. Wszystkie pytania (w tym również pytanie o źródła finansowania pełnomocnika z wyboru) oraz kierowane do skarżącego żądania przedstawienia określonych dokumentów źródłowych nie wychodziły poza rzeczową potrzebę i dotyczyły wyłącznie weryfikacji rzetelności oświadczeń składanych imieniem skarżącego. Wystarczało udzielić na nie jednoznacznych odpowiedzi. Dziwi więc unikanie jednoznacznych odpowiedzi i brak przedstawienia wymaganych dokumentów źródłowych. Zwłaszcza pisemnych oświadczeń osób, które mają udzielać skarżącemu pomocy finansowej tj. brata, babci, dziadka, zaprzyjaźnionych kolegów. Jeśli skarżący potrzebował więcej czasu choćby na przedstawienie pisemnego oświadczenia brata, który zamieszkuje i pracuje w Anglii nic nie stało na przeszkodzie aby pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przedłużenie terminu, czego nie uczynił. Biorąc z kolei pod uwagę wiążące adwokata zasady wykonywania zawodu nic nie stało na przeszkodzie aby pełnomocnik skarżącego dbając o dobro swojego klienta zwrócił mu uwagę na potrzebę wykazania okoliczności małoprawdopodobnych odpowiednimi dokumentami (dotyczy to m.in. potrzeby przedstawienia przez skarżącego umowy łączącej skarżącego z pełnomocnikiem z wyboru w części obejmującej wysokość ustalonego wynagrodzenia i zasad jego płatności), które potwierdziłby, że zgodnie z zawartą umową opłaty za świadczoną usługę prawną zostaną "uiszczone z dołu – po prawomocnym rozpoznaniu skargi wniesionej w niniejszej sprawie". O ile bowiem można zgodzić się z pełnomocnikiem, że żaden organ ani sąd nie jest uprawniony do zwolnienia adwokata z "tajemnicy zawodowej", to klient w którego imieniu i interesie działa adwokat posiada taką kompetencję. Więcej niż dyskusyjne jest również, by kwestie obejmujące wysokość i zasady płatności ustalonego wynagrodzenia wchodziły w pojęcie "tajemnicy zawodowej". Trzeba mieć również świadomość, że w świetle sformułowanego przez adwokata w skardze wniosku "o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych" okoliczność rzekomego ustalenia z klientem zapłaty honorarium z dołu po prawomocnym rozpoznaniu skargi w niniejszej sprawie budzi uzasadnione wątpliwości. Ociera się bowiem o dyskusyjną kwestię kredytowania przez adwokata swojego klienta. Poza tym oczywistym pozostaje, że w sytuacji, gdy honorarium adwokata ma zostać dopiero uiszczone przez skarżącego z dołu po prawomocnym rozpoznaniu skargi, to skarżący w skardze nie powinien był formułować wniosku o zasądzenie od organu kosztów zastępstwa procesowego, których jeszcze nie poniósł. Mając to wszystko na uwadze należało więc odmówić wnioskowi skarżącego i w związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.