III SA/Kr 1215/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Dorota Dąbek (spr.) Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Wojewody z dnia 22 czerwca 2015r. nr [....] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z rejestru mieszkańców I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. wyroku WSA w Krakowie z dnia 19 stycznia 2016r. W dniu 17 lutego 2015r. A. R. zwróciła się do Urzędu Miasta z wnioskiem o udostępnienie dat wymeldowania jej córek, tj. D. R., T. R., M. R. z adresu pobytu stałego: K, ul. S podając, iż powyższe dane są jej potrzebne do sprawy sądowej. Decyzją z dnia [...] 2015r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił udostępnienia A. R. żądanych przez nią danych uznając, iż nie zostały spełnione wymogi do ich udostępnienia w trybie przepisu art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, gdyż pomimo wezwania wnioskodawczyni nie wykazała interesu prawnego. W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji A. R. wniosła o udostępnienie dat wymeldowania jej córek: D. R., T. R., M. R. z mieszkania lokatorskiego, którego jest głównym najemcą od 1983r. Decyzją z dnia 22 czerwca 2015r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm.) w związku z art. 47 ust. 3 oraz art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015r. poz. 388), Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015r. nr [...]. Badając akta niniejszej sprawy organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji nie wezwał A. R., zgodnie z art. 261 § 1 k.p.a., do wniesienia opłaty w kwocie 3 x 31 zł za udostępnienie danych, co winien był uczynić w pierwszej kolejności. Oceniając z kolei materiał dowodowy zebrany w sprawie organ II instancji stwierdził, że A. R. nie wykazała interesu prawnego uprawniającego do otrzymania żądanych danych, gdyż samo powołanie się przez nią na potrzebę przedłożenia danych adresowych jakiejś osoby w sądzie nie oznacza wykazania interesu prawnego w otrzymaniu takich danych. Zdaniem organu II instancji, organy administracji publicznej nie muszą zwracać się do sądu o potwierdzenie, że toczy się w nim sprawa z udziałem wymienionej, bowiem wykazanie interesu prawnego spoczywa na osobie, która udostępnienia danych się domaga. Ponadto organ II instancji ustalił, że Sąd Rejonowy Wydział I Cywilny w zawisłej pod sygn. akt [...] sprawie wszczętej z powództwa A. R. przeciwko Polskiemu Górnictwu Naftowemu i Gazownictwu (PGNiG) nie zobowiązał odwołującej się do podania dat wymeldowania jej córek z lokalu przy ul. S w K. Organ II instancji uznał zatem, że nie ma podstaw do uznania, że dane dotyczące dat wymeldowania córek A. R. z adresu pobytu stałego: K, ul. S są jej niezbędne na potrzeby wytoczonego przed Sądem Rejonowym Wydział I Cywilny procesu. W skardze na decyzję Wojewody A. R. zarzuciła temu organowi błędną interpretację przepisów stanowiących podstawę odmowy udostępnienia danych. Jej zdaniem organ II instancji powołując się na ochronę danych osobowych błędnie uznał, że jej celem było uzyskanie danych o obecnym miejscu zameldowania jej córek, podczas gdy celem tym było uzyskanie danych dotyczących dat ich wymeldowania z miejsca pobytu stałego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ II instancji stwierdził, że wbrew twierdzeniom skarżącej prawidłowo ustalił w oparciu o treść wniosku, że przedmiotem jej żądania było udostępnienie dat wymeldowania z miejsca pobytu stałego córek skarżącej – D. R., T. R. oraz M. R. Decyzja administracyjna została wydana w przedmiocie odmowy udostępnienia dat wymeldowania w/w osób, a nie w przedmiocie udostępnienia obecnych danych adresowych tych osób, a przyczyną odmowy nie była ochrona dóbr córek skarżącej, lecz niewykazanie przez skarżącą interesu prawnego, który miała obowiązek wykazać w oparciu o przepisy ustawy o ewidencji ludności. W piśmie z dnia 14 stycznia 2016r. Skarżąca wyraziła pogląd, że w jej ocenie wykazała interes prawny w uzyskaniu stosownych danych z ewidencji, powołując się na niezbędność tych danych w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Rejonowy, sygn. akt [...]. Na rozprawie przed WSA w Krakowie w dniu 19 stycznia 2016r. skarżąca podała, że to postępowanie sądowe zostało zakończone poprzez skierowanie sprawy do komornika w połowie 2015r. Wyjaśniła także, że jest głównym najemcą lokalu uzyskanego w oparciu o przydział oraz że jej żądanie podania dat wymeldowania córek było uzasadnione interesem prawnym związanym z kosztami ponoszenia opłat za gaz uzależnionymi od ilości osób zameldowanych w mieszkaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga A. R. zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę kontrolowanej decyzji Wojewody stanowił art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015r. poz. 388). Przepis ten przewiduje, że dane z rejestru mieszkańców mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Przesłanką warunkującą udostępnienie danych z tego rejestru jest zatem wykazanie interesu prawnego w udostępnieniu tych danych. Pojęcie interesu prawnego nie jest w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych zdefiniowane. Dla ustalenia znaczenia tego pojęcia konieczne jest zatem odwołanie się do poglądów wypracowanych w doktrynie i orzecznictwie. Należy przyjąć, że istnienie interesu prawnego uzależnione jest od istnienia przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 85 i n.; por. też wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009, II OSK 95/08). Interes prawny musi być interesem "własnym", "osobistym", "indywidualnym" danego podmiotu i mieć charakter "realny", to jest istnieć aktualnie, a nie hipotetycznie oraz pozostawać w bezpośrednim związku z przedmiotem sprawy administracyjnej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83, publik. E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i NSA, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 1994, s. 109). O tym, czy w konkretnej sprawie dany podmiot ma interes prawny, decydują przepisy prawa materialnego nie tylko z zakresu prawa administracyjnego, ale również z zakresu np. stosunków cywilnych. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy uznać, że ustalenie istnienia interesu prawnego wnioskodawcy w uzyskaniu dostępu do danych z rejestru mieszkańców należy zatem oprzeć na ustaleniach dotyczących sytuacji prawnej danego wnioskodawcy w konkretnej sprawie. O interesie prawnym strony w sprawie o udostępnienie danych osobowych z ewidencji ludności mogłyby świadczyć takie okoliczności, w których sytuacja prawna tej strony byłaby zależna od danych uzyskanych z ewidencji, a więc gdyby te dane były potrzebne do zrealizowania przez wnioskodawcę swoich uprawnień lub poddania się obowiązkom. Dla oceny interesu prawnego w uzyskaniu dostępu do danych z ewidencji ludności należy zatem rozważyć okoliczności danego przypadku. W rozpoznawanej sprawie nieprawidłowo przyjęły orzekające w sprawie organy administracyjne, że skarżąca A. R. nie miała interesu prawnego w uzyskaniu dostępu do danych z rejestru mieszkańców dotyczących dat wymeldowania swoich córek z mieszkania, którego jest głównym najemcą. Zasadnie skarżąca powołała się na interes prawny, wywodząc go z faktu bycia stroną w postępowaniu sądowym, które toczyło się przed Sądem Rejonowym, sygn. akt [...]. Skarżąca była stroną tego postępowania, a zatem niewątpliwie miała interes prawny. W postępowaniu tym skarżąca zmierzała do wykazania, że zużycie gazu w mieszkaniu, którego jest głównym najemcą powinno było spaść, skoro z tego mieszkania wyprowadziły się trzy jej córki. Dla wykazania tej okoliczności skarżąca chciała powołać się na datę, od której córki już nie mieszkały pod tym adresem, a zatem od której zużycie gazu powinno ulec zmniejszeniu. Okoliczność, na którą powołuje się skarżąca, jest zatem okolicznością, o której była mowa powyżej, to znaczy przypadkiem, w którym istnieje zależność sytuacji prawnej skarżącej, a w szczególności zrealizowania przez nią uprawnień lub poddania się obowiązkom, od udostępnienia danych ewidencji ludności. Dane dotyczące dat wymeldowania córek skarżąca chciała wykorzystać dla zrealizowania swoich uprawnień lub poddania się obowiązkom. Przedmiot prowadzonego przed sądem powszechnym postępowania oraz treść danych, o których udostępnienie zwróciła się skarżąca, pozostają ze sobą w związku uzasadniającym uznanie, że ma ona interes prawny w uzyskaniu tych danych. Należy zatem uznać, że skarżąca wykazała interes prawny w uzyskaniu wnioskowanych danych z rejestru mieszkańców. Nieprawidłowo oceniły organ orzekające w niniejszej sprawie, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu dostępu do danych z rejestru mieszkańców. Jako strona postępowania sądowego, miała interes prawny w tym postępowaniu, wykazując jednocześnie istnienie tego interesu w uzyskaniu określonego rodzaju danych z rejestru mieszkańców, które chciała wykorzystać w postępowaniu sądowym. Nie jest zasadny argument organu, że sąd nie zobowiązał skarżącej do przedłożenia tych właśnie danych z rejestru. To że skarżąca nie miała obowiązku przedłożenia tych danych do sądu, nie pozbawiało jej prawa do takiego działania. Poprzez odmowę udostępnienia danych z rejestru mieszkańców organy orzekające w tej sprawie pozbawiły skarżącej możliwości wykazywania istotnych dla jej sytuacji prawnej okoliczności dowodami, którymi chciała się posłużyć w postępowaniu sądowym. Nie ma też znaczenia fakt, że postępowanie sądowe się zakończyło, z informacji uzyskanych od skarżącej wynika bowiem, że w toku jest egzekucja tego orzeczenia sądu. Nadal zatem w interesie prawnym skarżącej może być wykazanie okoliczności przy wykorzystaniu wnioskowanych przez nią danych z rejestru mieszkańców. Nie można też wykluczyć możliwości wzruszenia zapadłego orzeczenia sądowego, np. poprzez wznowienie. Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że niezgodny z prawem jest pogląd organu, iż skarżąca nie ma interesu prawnego w uzyskaniu dostępu do danych dotyczących dat wymeldowania jej córek z mieszkania. W rozpoznawanej sprawie doszło zatem do nieuprawnionej odmowy A. R. dostępu do danych z rejestru mieszkańców. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności. Stwierdzone przez Sąd naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi podstawę do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji Wojewody, jak również poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obejmując nimi zwrot wpisu od skargi w kwocie 100zł. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny w sposób zgodny z przywołanymi powyżej przepisami rozstrzygnąć wniosek skarżącej o udostępnienie danych z rejestru mieszkańców, uwzględniając zawartą powyżej ocenę prawną.