III SA/Kr 1226/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2010 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając na podstawie : - art. 17 ust. 1, art.17 ust. 5 pkt. 4, ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn .zm.) - § 8, § 9 pkt. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903 ) - § 2, § 7, § 15 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 105, poz.881 z późn. zm.) - art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu Postępowania Administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - oraz upoważnienia Wójta Nr [...] z dnia 2004.04.29. w sprawie prowadzenia postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, a także do wydawania w tych sprawach decyzji – decyzją z dnia [...] 2009 r. nr [...] odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla skarżącej – E. D. w związku z opieką nad niepełnosprawną M. S. Decyzja ta została wydana na skutek wniosku skarżącej złożonego do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 10 lipca 2009 r o przyznanie świadczenia opiekuńczego nad M. S. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych - świadczeniami rodzinnymi są: zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, a także świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. Na podstawie art. ust. 1 ww. ustawy 17 ust.1 ustawy , świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom , na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmie lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami : konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia , rehabilitacji i edukacji , albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub inne dziecko w rodzinie. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jednemu z rodziców, opiekunowi faktycznemu, krewnemu w linii prostej, innemu niż matka lub ojciec, albo rodzeństwu, w celu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. Osoba nad którą ma być sprawowana opieka powinna posiadać orzeczenie o niepełnosprawności, w którym mają być spełnione wskazania określone w art. 17 ust. 1 ustawy. Odnosząc przytoczone przepisy do rozpatrywanej sprawy , organ podniósł , że skarżąca pobiera świadczenie pielęgnacyjne przyznane w celu sprawowania opieki nad własnym dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności tj. synem P. D. urodzonym [...] 1979r , zam. A. Z kolei M. S. wraz ze swoim synem D. S. urodzonym [...] 2008 r mieszka w budynku Nr [...] w A i jest tam zameldowana na pobyt stały. To osoba nie spokrewniona ze skarżącą, posiada orzeczenie o niepełnosprawności i pobiera zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł miesięcznie na stałe oraz zasiłek rodzinny wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego na syna D. S. W ocenie organu nie można przyznać skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na M. S., ponieważ w stosunku do M. S. nie jest żadną z osób wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych , ani nie występuje przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ pobiera już świadczenie pielęgnacyjne w celu sprawowania opieki nad synem P. D. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca, która podniosła, iż opiekuje się M. S. i jej dzieckiem, gdyż nie interesuje się nią rodzina, a jest osobą chora na padaczkę i wymagającą opieki osoby trzeciej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie : - art. 3, art. 5, art. 17, art. 24 ust. 1-3 ww. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych), - rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r., Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) oraz - art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – decyzją z dnia 6 listopada 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy podniósł , że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 powołanej ustawy: "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. " Stosownie do postanowień art. 17 ust. 2 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy, tj. 583 zł. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje natomiast wówczas, gdy: 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobowa opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej; 3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko; 4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie (art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy spełniać łącznie wszystkie ustawowe przesłanki określone w art. 17 ust. l i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a jednocześnie nie mogą zaistnieć przesłanki zawarte w art. 17 ust. 5 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca nie jest w żaden sposób spokrewniona z M. S., w szczególności nie jest krewną w linii prostej, ani jej rodzeństwem, a więc skarżąca nie spełnia przesłanek podmiotowych przyznania wnioskowanego świadczenia określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ nie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem M. S. Ponadto świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w przypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a tymczasem, jak wynika z dołączonego do akt przedmiotowej sprawy zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 6 lipca 2009 r., skarżąca w 2007 roku nie uzyskała żadnego dochodu. Z akt sprawy wynika, iż obecnie skarżąca nie jest zatrudniona, ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że definicję rodziny na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera art. 3 pkt. 16, zgodnie z którym za rodzinę uważa się następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Wobec powyższego na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, rodzinę tworzą E. D. oraz P. D. Natomiast M. S. oraz D. S. stanowią odrębną rodzinę, w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zauważyć także należy, iż zgodnie z ustaleniami organu I instancji, skarżąca pobiera świadczenie pielęgnacyjne, natomiast M. S. pobiera zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł miesięcznie, który przyznany jest na stałe oraz zasiłek rodzinny wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego na syna D. S. Nawet gdyby przyjąć, iż skarżąca oraz M. S. stanowią rodzinę na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, to wówczas z uwagi na zaistnienie przesłanek negatywnych określonych w art. 17 ust. 5 cyt. wyżej ustawy, jednocześnie nie spełnienie przesłanek pozytywnych zawartych w art. 17 ust. 1 w/w ustawy, skarżącej nie przysługuje prawo do wnioskowanego świadczenia. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w której skarżąca ponowiła dotychczasowa argumentację dotyczącą choroby M. S. i sprawowania osobistej opieki nad nią i jej dzieckiem. Wskazując na powyższe okoliczności skarżąca wniosła o przyznanie jej świadczenia opiekuńczego na M. S. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r Nr 153, poz. 1270) . W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji oparły swe rozstrzygnięcia na następującym ustalonym stanie faktycznym : Skarżąca jest matką niepełnosprawnego syna P. D. urodzonego w dniu [...] 1979r, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności, na którego pobiera świadczenie pielęgnacyjne. W złożonym wniosku skarżąca domagała się przyznania świadczenia opiekuńczego w związku z opieką nad M. S. urodzoną w dniu [...] 1975 r , posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności i pobierającą zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł miesięcznie na stałe oraz zasiłek rodzinny wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego na swojego syna D. S. Skarżąca i jej syn P. D. oraz M. S. i jej syn D. S. mieszkają w A nr [...]. Skarżąca i M. S. nie są ze sobą spokrewnione. Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie jest sporny między stronami, natomiast kluczowa dla rozstrzygnięcia tej sprawy jest wykładnia prawa materialnego. W ocenie organów , zgodnie z art. 17 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych , skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad M. S. z następujących powodów : M. S. nie należy do kręgu osób wymienionych w art. 17 ust.1 tej ustawy , a mianowicie nie jest spokrewniona ze skarżącą , a w szczególności nie jest krewną w linii prostej, ani rodzeństwem skarżącej, a na skarżącej nie ciąży obowiązek alimentacyjny . Ponadto skarżąca w 2007r nie była zatrudniona i nie wykonywała innej pracy zarobkowej, a zatem nie mogła zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która to okoliczność uzasadniałaby przyznanie wnioskowanego świadczenia . Niezależnie od powyższego M. S. pobiera zasiłek pielęgnacyjny oraz zasiłek rodzinny wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego na syna D. S. (ta okoliczność stanowi przesłankę negatywną, nawet gdyby uznać skarżącą i M. S. za rodzinę ). Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło również, że w rozumieniu art. 3 pkt.16 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, skarżąca i M. S. nie tworzą rodziny (skarżąca i jej syn są odrębna rodziną od M. S. i jej syna D. S.). Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem podzielił przedstawione wyżej stanowisko organów, bowiem art. 17 ust. 1 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, wobec jednoznacznego sformułowania, wyklucza możliwość uznaniowego rozszerzenia przez organ kręgu osób wymienionych w tym przepisie. Tylko osoby wymienione w tym przepisie mogą być adresatami świadczenia pielęgnacyjnego. M. S. nie wchodzi w skład rodziny skarżącej, na którą świadczenie pielęgnacyjne mogłoby przysługiwać. Stanowisko to jest trafne i zgodne z prawem. W związku z wątpliwościami skarżącej co do rodzaju świadczeń będących przedmiotem niniejszej sprawy, należy wyjaśnić, że wniosek skarżącej dotyczył przyznania świadczenia opiekuńczego, które zgodnie z art. 2 pkt. 2 ww. ustawy obejmuje : 1/ zasiłek pielęgnacyjny i 2/ świadczenie pielęgnacyjne. W związku z tym, że okolicznością bezsporną w sprawie jest, że M. S. otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny na stałe, rozstrzygnięcie wniosku zostało ograniczone do kwestii świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśnić należy również, że zasiłek pielęgnacyjny przyznawany jest osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji, natomiast świadczenie pielęgnacyjne przysługuje "opiekunowi" (tj. podmiotom określonym w art. 17 ust. 1 ww/ ustawy) nad osobą niepełnosprawną. Z treści wniosku skarżącej wynikało , że chodzi o świadczenie w związku z opieką nad M. S., a zatem rozstrzygnięcie organów w całości uwzględniało przedmiotowy wniosek. Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ) – tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu , jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji.