III SA/Kr 1236/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wolas Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2024 r., nr SKO.PS/4110/224/2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji Postanowieniem z 14 czerwca 2024 r., nr SKO.PS/4110/224/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza C. z 9 kwietnia 2024 r., nr DPR.5012.8.5.2024 o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku A. P. (dalej skarżący) z 5 kwietnia 2024 r. o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału potrzebnego do ogrzewania domu oraz ciepłej wody, pokrycie kosztów energii i wody oraz na żywność. Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 11 marca 2024 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. wpłynął wniosek skarżącego z 10 marca 2024 r. o udzielenie świadczeń z pomocy społecznej na zakup opału potrzebnego do ogrzewania domu oraz ciepłej wody, pokrycie kosztów energii i wody oraz na żywność, który został zarejestrowany pod nr 85.2024. Wniosek ten zainicjował postępowanie administracyjne w sprawie. Sąd stwierdza, że akta administracyjne niniejszej sprawy nie zawierają ww. wniosku, ale jego treść jest mu znana Sądowi z urzędu i znajduje się on aktach administracyjnych sprawy o sygn. akt III SA/Kr 1283/24. Następnie 5 kwietnia 2024 r. skarżący złożył w MOPS w C. kolejny wniosek zarejestrowany pod nr 110.2024 o udzielenie świadczeń z pomocy społecznej na zakup opału potrzebnego do ogrzewania domu oraz ciepłej wody, pokrycie kosztów energii i wody oraz na żywność. Postanowieniem z 9 kwietnia 2024 r., działając na podstawie art. 69a k.p.a., organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania, z uwagi na fakt wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego, w sprawie tego samego żądania z 11 marca 2024 r., które nie zostało jeszcze zakończone wydaniem decyzji ostatecznej. Organ uznał, że sprawa z wniosku z 5 kwietnia 2024 r. jest tożsama ze sprawą z wniosku z 11 marca 2024 r. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, kwestionując prawidłowość zapadłego rozstrzygnięcia. Postanowieniem z 14 czerwca 2024 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia, powołując się na treść art. 69a k.p.a., podzielono stanowisko organu pierwszej instancji stwierdzając, że skoro uprzednio wniesiono tożsame żądanie w sprawie, w której toczy się już postępowanie przed właściwym organem administracji i nie została wydana decyzja ostateczna, brak jest możliwości wszczęcia kolejnego postępowania z uwagi na stan zawisłości sprawy w postępowaniu wszczętym uprzednio. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze wniósł o przyznanie mu wnioskowanych zasiłków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Stosownie do treści art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Jednocześnie zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia w tak określonych granicach, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane. Skarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572), dalej: jak wcześniej "k.p.a.", godnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Za jedną z "uzasadnionych przyczyn" odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego uznaje się sytuację wniesienia żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, albo w której, w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy. Warunkiem koniecznym do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest przy tym stwierdzenie tożsamości sprawy administracyjnej. Tożsamość ta istnieje wówczas gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Na tej podstawie wyróżnia się podmiotowe oraz przedmiotowe przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka podmiotowa zachodzi w sytuacji, gdy wniesienie podania następuje przez osobę, która nie jest stroną i nie może być stroną konkretnego postępowania administracyjnego. Z kolei przesłanka przedmiotowa zachodzi w sytuacji zaistnienia innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane, jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, na przykład gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Należy więc przyjąć, że możliwość zastosowania art. 61a ust. 1 k.p.a. warunkuje tożsamość sprawy. Zdaniem Sądu o tożsamości sprawy, jako warunku koniecznego do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., można mówić wówczas, gdy: występują te same podmioty w sprawie, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, tego samego stanu prawnego i wreszcie tego samego, niezmienionego stanu faktycznego. Przy czym przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 445/18, oraz wyrok NSA z 6 lipca 2020 r., I OSK 3032/19). Odnosząc powyższe do podstaw materialnych złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie zasiłku celowego wskazać należy, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Na gruncie ustawy o pomocy społecznej uzyskanie konkretnego zasiłku celowego jest ściśle powiązane z datą złożenia wniosku, gdyż podstawowym warunkiem, wynikającym z art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, jest spełnienie kryterium dochodowego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, ewentualnie w miesiącu, w którym wniosek ten został złożony. Z tych względów należy uznać, że wniosek złożony w kolejnym miesiącu wszczyna odrębne postępowanie administracyjne i nie ma tutaj miejsca tożsamość sprawy, gdyż o tożsamości można mówić wyłącznie wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. W odniesieniu do wniosku złożonego przez skarżącego w dniu 5 kwietnia 2024 r., pomimo tego, że zachodzi identyczność podstawy prawnej, wnioskowany zasiłek celowy ma zostać przeznaczony na identyczny cel oraz występuje właściwość tego samego organu jak w sprawie wcześniej wszczętej wnioskiem z 11 marca 2024 r., to jednak nie ma miejsca tożsamość sprawy, skoro pod uwagę ma być brany dochód z innego okresu. Dlatego złożenie wniosku w tym samym przedmiocie jednak w innym miesiącu, nie stanowi przeszkody do rozpoznania wniosku o zasiłek na ten sam cel, złożonego w późniejszym okresie (zob. wyrok WSA w Opolu z 7.11.2017 r., II SA/Op 361/17, LEX nr 2406246). Każdy więc ze złożonych przez skarżącego wniosku, tj. z 11 marca 2024 r. i 5 kwietnia 2024 r., inicjuje nową, odrębną sprawę, która wymaga merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ. Ponadto należy mieć na uwadze, że sytuacja życiowo - bytowa skarżącego w poszczególnych miesiącach może być różna zatem kwestie te wymagają ustalenia w odrębnych postępowaniach administracyjnych. Zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy, nie jest świadczeniem przyznawanym "za okres". Nie ma więc do niego zastosowania art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, z którego wynika, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Każdorazowo więc organ jest zobligowany zbadać czy istnieje potrzeba, której dotyczy wniosek (por. wyrok WSA w Krakowie z 26.10.2021 r., sygn. akt III SA/Kr 1188/20). Błędnie zatem organy obu instancji uznały, że kontrolowana sprawa jest tożsama ze sprawą wszczętą z wniosku skarżącego z 11 marca 2024 r., co doprowadziło je do wydania rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany rozpatrzyć merytorycznie sprawę z wniosku skarżącego z 5 kwietnia 2024 r. o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału potrzebnego do ogrzewania domu oraz ciepłej wody, pokrycie kosztów energii i wody oraz na żywność. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.