III SA/Kr 1243/05
WyrokWSA w Krakowie2006-04-19
Skład orzekający: Elżbieta Kremer, Bożenna Blitek, Piotr Lechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Wydziału Filologicznego UJ dotycząca proporcjonalnego podziału limitu miejsc na studia między kandydatów ze starą i nową maturą, narusza prawo materialne, a jeśli tak, to czy ma to wpływ na ważność decyzji o odmowie przyjęcia na studia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała Rady Wydziału Filologicznego UJ w sprawie proporcjonalnego podziału limitu miejsc na studia między kandydatów ze starą i nową maturą narusza prawo materialne, ponieważ kompetencja do podjęcia takiej uchwały przysługuje wyłącznie Senatowi UJ. Jednakże, sąd stwierdził, że naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania rekrutacyjnego kandydata, ponieważ nawet przy jednolitym kryterium kwalifikacji, kandydat nie uzyskałby wystarczającej liczby punktów do przyjęcia na studia. W związku z tym, sąd oddalił skargę.Stan faktyczny
Skarżący L.M. został odmówiony przyjęcia na studia filologiczne z powodu nieuzyskania minimalnej liczby punktów kwalifikacyjnych. Decyzja Rektora utrzymała w mocy decyzję Komisji Rekrutacyjnej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym kwestionował sposób ustalenia limitu miejsc i proporcjonalny podział między kandydatów ze starą i nową maturą. Sąd rozpoznał sprawę, badając legalność decyzji Rektora.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie : WSA Bożenna Blitek NSA Piotr Lechowski (spr.) Protokolant : Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Rektora [...] w [...] z dnia [...] 2005r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na I rok studiów na kierunku filologia, specjalność filologia [...] skargę oddala
Decyzją z dnia [...] 2005r. [...], po rozpatrzeniu odwołania L. M., Rektor [...] w [...], utrzymał w mocy decyzję Komisji Rekrutacyjnej Instytutu [...] Wydziału [...][...] z dnia [...].2005r. orzekającą o odmowie przyjęcia L. M. na I rok studiów dziennych zawodowych w roku akademickim 2005/2006 na kierunku [...], specjalność : [...]. W podstawie prawnej decyzji Rektora [...] powołano przepisy art. 259 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365), § 125 Statutu UJ oraz Uchwały Senatu UJ z dnia 17.12.2003r,, 21.01.2004r., 21.04.2004r., 23.06.2004r. i 22.12.2004r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego na I rok studiów w roku akademickim 2005/2006 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Zaznaczono, że decyzja Rektora zapadła po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego przez Uczelnianą Komisję Rekrutacyjną i po rozpatrzeniu wniosku tej Komisji z dnia [...]2005r.
W uzasadnieniu decyzji Rektora [...] wskazano, że przyczyną odmowy przyjęcia na I rok studiów na kierunku [...], specjalność [...] w roku akademickim 2005/2006, było nieuzyskanie w postępowaniu kwalifikacyjnym minimum 282 punktów na wybrany kierunek i specjalność. Podkreślono, że Uczelniana Komisja Rekrutacyjna ustaliła, że postępowanie rekrutacyjne Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej było zgodne ze wskazanymi w podstawie prawnej uchwałami Senatu UJ, oraz, że nie dopatrzono się nieprawidłowości w dokumentacji przebiegu egzaminu wstępnego, co uzasadnia utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Z ustaleń zawartych w uzasadnieniu decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej, nieprzytoczonych w uzasadnieniu decyzji Rektora [...], wynika, że Senat UJ Uchwałą z 22.12.2004r. ustalił na 15 osób limit przyjęć na I rok studiów dziennych zawodowych na kierunku japonistyka w roku akademickim 2005/2006. Limit przyjęć dla kandydatów z nową maturą wynikający z proporcjonalnego podziału miejsc wynosi 11 osób. Stwierdzono dalej, że Uchwałą Senatu UJ z 17 grudnia 2003r z późn. zm., ustalono, że o przyjęciu decydować będzie łączna ilość punktów uzyskanych na świadectwie maturalnym z języka polskiego w części pisemnej na poziomie podstawowym i z języka angielskiego w części pisemnej na poziomie rozszerzonym oraz w części ustnej na poziomie rozszerzonym. Organ I instancji ustalił , że L. M. w postępowaniu kwalifikacyjnym uzyskał 254 punkty, a według ustalenia Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej najniższy wynik kwalifikujący do przyjęcia na studia wynosił 284 punkty.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył L. M. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie obu tych decyzji.
Wskazując na przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisów art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80, 107 § 3 w zw. z art. 140 i 138 § 1 pkt 1 kpa, oraz przepisów art. 141 ust 1, 1a, 3 ustawy dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) i przepisów wykonawczych powołanych w podstawie prawnej decyzji w zw. z art. 259 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr 164, poz. 1365), a także przepisów art. 32 ust 1 i art. 70 ust 1 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że sprawa nie została wyjaśniona w zakresie istotnym dla jej wyniku i nie nadawała się do rozstrzygnięcia. Podkreślono, że Rektor [...] jest organem merytorycznym obowiązanym do dokonania w swojej decyzji pełnych ustaleń faktycznych, na podstawie przeprowadzonej oceny wiarygodności dowodów, oraz rozważań faktycznych i prawnych. Zarzucono, że zaskarżona decyzja nie spełnia tych wymogów, gdyż nie prezentuje dowodów pozwalających na weryfikację przyjętego ustalenia, że kandydat nie uzyskał wymaganej liczby punktów, a tym samym uchyla się decyzja spod kontroli legalności, co uzasadnia zarzut uchybienia przepisom art. 138 § 1 pkt 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 w zw. z art. 140 kpa w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Skarżący podniósł, iż nadal aktualne pozostają zarzuty odwołania ,do których zaskarżona decyzja w ogóle się nie odniosła. Wskazano, że w odwołaniu kwestionowano liczbę miejsc przeznaczonych dla studentów przyszłego roku akademickiego, oraz bezzasadność ustalenia "proporcjonalnej" liczby miejsc dla kandydatów zdających "starą" i "nową" maturę. Zdaniem skarżącego nie ma logicznego uzasadnienia dla określenia ilości miejsc dla każdej z tych grup, gdyż nie ma podstaw do sformułowania konkluzji, że w każdej z nich znajdowała się stosunkowo ta sama liczba osób, które muszą być przyjęte. Właściwe zdaniem skarżącego byłoby ustalenie porównywalnych kryteriów przyjęcia dla obu tych grup. Zarzucono, że w zaskarżonej decyzji ani decyzji organu I instancji nie zaprezentowano sposobu obliczania punktów oraz punktacji uzyskanej przez kandydata na tle pozostałych, co uchybia także wymogom art. 107 § 3 kpa. Podnoszone uchybienia natury proceduralnej konkluduje skarga ogólnym zarzutem naruszenia zasad prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji, zasady informacji o okolicznościach sprawy, podkreślając, że z uzasadnienia decyzji wynika brak zindywidualizowania sprawy i całkowite zlekceważenie zarzutów odwołania.
Zdaniem skarżącego w toku postępowania kwalifikacyjnego naruszono wyrażoną w art. 32 ust 1 Konstytucji zasadę równości wobec prawa, oraz Konstytucyjne prawo do nauki i wykształcenia (art. 70 , ust 1 i 4 Konstytucji RP). Naruszenia tych, konstytucyjnych zasad upatruje skarga w zróżnicowaniu zasad przyjęć i postępowań kwalifikacyjnych przed różnymi uczelniami. Na poparcie zarzutu naruszenia zasady równego traktowania w dostępie do nauki w wyższej szkole publicznej poprzez tworzenie przystępującym do procedur kwalifikacyjnych równych szans, przywołano uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.11.2000r. sygn. SK 19/99 (OTK 2000, nr 7, poz. 258).
Powtarzając zarzut odwołania podtrzymał skarżący stanowisko, że "wprowadzony system kwalifikacyjny nie nadaje się do obrony z uwagi na pryncypia tworzenia prawa". Zdaniem skarżącego Uchwała Senatu UJ z dnia 17 grudnia 2003r, ma wątłe oparcie w przepisie art. 141 ust. 1 ustawy, gdyż delegacja do wydania tego aktu jest zbyt wątła i mało szczegółowa upoważniając Senat do uchwalenia warunków i trybu rekrutacji oraz zakresu egzaminu wstępnego i nie precyzuje dalszych zastrzeżeń.
Wskazując na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego uznające, iż art. 144 ust. 1 i 148 zd. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym stanowią normy nadmiernie blankietowe, powodujące dowolność organów i dające im możliwość stanowienia przepisów rangi ustawowej, skarżący prezentuje stanowisko, iż podobny charakter ma przepis art. 141 ust 1 ustawy. Zarzucono brak "publikacji w sposób przewidziany innymi przepisami oraz w sposób umożliwiający zapoznanie się z treścią" uchwały Senatu UJ z 17.12.2003r. stwierdzając, że nie jest dostępna na stronach internetowych UJ i w Biuletynie Informacji Publicznej jako informacja publiczna, ani nie można jej uzyskać w drodze poczty elektronicznej. Skarżący podniósł, iż podobnie ma się sprawa z pozostałymi Uchwałami Senatu UJ powołanymi w podstawie decyzji, a których daty podjęcia, wskazują na nieskuteczność dla rekrutacji na studia w roku akademickim 2005/2006.
Konkludując zarzut wadliwości materialnoprawnej decyzji, która miała wpływ na wynik sprawy, podkreślono, że jako jedyną podstawę prawną wskazano przepis § 125 Statutu UJ, oraz przejściowy przepis art. 259 ust 1 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym i niesprecyzowane bliżej przepisy uchwał Senatu. Wskazane przepisy Uchwał Senatu UJ nie noszą cech normatywności, głównie ze względu na niewłaściwe opublikowanie co uzasadnia zarzut naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem skarżącego opisane kwestie, zwłaszcza dotykające strony materialnoprawnej, wyczerpują przesłanki z art. 156 §1 pkt 2 kpa, gdyż mogą prowadzić do konstatacji, że decyzję wydano bez podstawy prawnej, jak też z rażącym naruszeniem prawa.
Podniesiono także, że do decyzji nie dołączono imiennego upoważnienia dla Prorektora UJ ds. dydaktyki do wydania decyzji w imieniu Rektora, na które decyzja się powołuje.
Rektor Uniwersytetu [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swego stanowiska, Rektor odniósł się do zarzutów skargi. Wskazano, że w oparciu o przepis art. "141a" ustawy z 12.09.1990r. o szkolnictwie wyższym, stosownie do zasad zawartych w uchwale Senatu UJ z dnia 17.12.2003r. ze zmianami wynikającymi z uchwał z 21.04.2004r. i 26.05.2004r., o przyjęciu kandydatów, którzy zdawali "nową maturę" decydowała łączna ilość punktów uzyskanych przez kandydata na świadectwie maturalnym ; z języka polskiego- część pisemna na poziomie podstawowym oraz z języka angielskiego- część pisemna na poziomie rozszerzonym i część ustna na poziomie podstawowym (wg, Uchwały Senatu p. rozszerzony).
Wskazano dalej, że zgodnie z przyjętymi zasadami Uchwała Senatu UJ z 17.12.2003r. była podana na stronie internetowej UJ przed 31.05.2004r., a zmiany do tej uchwały były wprowadzone sukcesywnie po uchwaleniu przez Senat UJ i podawane w formie informacji dla kandydatów o warunkach i trybie rekrutacji. Ponadto w Informatorze UJ zatytułowanym "Po maturze" zamieszczono informację o zasadach i kryteriach kwalifikacji na rok akademicki 2005/2006 na studia magisterskie, zawodowe i uzupełniające magisterskie.
Podkreślono, że stosownie do tych zasad skarżący w ramach elektronicznej rejestracji kandydatów podał wyniki egzaminu maturalnego z języka polskiego - poziom podstawowy 77%, z języka angielskiego - poziom rozszerzony część pisemna 77% i część ustną 100%.
Wyjaśniono, że Komisja Rekrutacyjna dla doboru kandydatów na I rok studiów w Instytucie [...] w dniu [...].2005r. przyjęła zasadę, że wyniki egzaminu maturalnego wyrażone na świadectwie maturalnym w procentach przeliczane są na punkty wg wzoru 1% =1 pkt, a ostateczny wynik kandydata był sumą punktów branych pod uwagę jako kryteria klasyfikacji i dla skarżącego wyniósł 254 pkt. Wyjaśniono także, że Komisja Rekrutacyjna nie publikowała w formie pisemnej zasad obliczania punktów, gdyż taki wymóg nie był stawiany, ani też nie publikowano informacji o liczbie kandydatów gdyż brak było tego wymogu, a nadto przy rozpoczętej [...].2005r. kwalifikacji dopiero [...].2005r. znana była ostateczna liczba wszystkich zarejestrowanych elektronicznie kandydatów. Stwierdzono, że informacji co do zasad obliczania punktów udzielono kandydatom ustnie.
Wyjaśniono, że uchwałą Senatu z 22.12.2004r. ustalono limit przyjęć na I rok studiów dziennych, zawodowych, [...] na 15 osób. Ponieważ do postępowania kwalifikacyjnego przystępowały osoby zdające "starą" i "nową" maturę, Rada Wydziału dnia [...].2005r., podjęła uchwałę przyjmująca zasadę rozdziału limitu miejsc proporcjonalnie do ilości zgłoszonych kandydatów ze starą i nowa maturą. Na wybrany przez skarżącego kierunek i specjalność zgłosiło się 289 kandydatów w tym z "nową" maturą 209, stąd dla kandydatów z "nową" maturą przypadło 11 miejsc, a z maturą "starą" 4 miejsca. Najniższy wynik kwalifikujący do przyjęcia na studia wynosił 284 punkty, co dawało skarżącemu 79 miejsce na liście przy 254 punktach.
Te okoliczności uzasadniały decyzję I instancji i jej utrzymanie w mocy. Wyjaśniono, że wobec rezygnacji z przyjęcia na studia przez osoby, które uzyskały wymaganą ilość punktów, ostatecznie wynik kwalifikacyjny na studia wyniósł 282 punkty do wyczerpania limitu miejsc, co uwzględniono w uzasadnieniu decyzji Rektora.
Nawiązując do zarzutów skargi i "nie negując trafności wielu spostrzeżeń" ostatecznie Rektor podkreślił, że za jej oddaleniem przemawia niezanegowany przez skarżącego fakt, iż został zakwalifikowany według reguł obowiązujących w jednakowym stopniu wszystkich zdających, a jakikolwiek zastosowany do kandydatów z nową maturą przelicznik nie zmieniłby wyników skarżącego.
W uzupełniającym skargę piśmie z dnia [...].2006r. skarżący "na wypadek gdyby argumenty okazały się niewystarczające do uwzględnienia skargi", wnosił o dopuszczenie dowodu "z pełnej dokumentacji komisji rekrutacyjnej obejmującej wszystkich kandydatów na przedmiotowy kierunek".
Na rozprawie w dniu 7.02.2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, z urzędu dopuścił dowód z załącznika Nr 5 do Uchwały Senatu UJ z 22 grudnia 2004r. w sprawie zmiany zasad przyjęć na I rok studiów w roku akademickim 2005/2006. Część załącznika Nr 5 do Uchwały Senatu UJ z 22 grudnia 2004r., ustalającej m. in. limity przyjęć na studia w roku akademickim 2005/2006, stanowi dokument zatytułowany "zmiany w kryteriach kwalifikacji na rok akademicki 2005/2006". W zakresie Wydziału [...] zmiany dotyczą filologii ze specjalizacją: romańska, hiszpańska, włoska i portugalska.
Na rozprawie w dniu 19.04.2006r. pełnomocnik Rektora sprostował błąd zawarty w odpowiedzi na skargę, i wyjaśnił, że dla kandydatów z nową maturą- przedmiotem punktacji w odniesieniu do języka obcego, był poziom rozszerzony egzaminu maturalnego zarówno w części pisemnej jak i ustnej.
Z przedłożonego przez stronę przeciwną w całości załącznika Nr 5 do protokołu posiedzenia Senatu z dnia 22.12.2004r. określającego zmiany w zasadach przyjęć na I rok studiów w roku akademickim 2005/2006, nie wynika by Senat UJ ustalił lub upoważnił Radę Wydziału [...][...] do ustalenia sposobu rozdziału limitu miejsc dla kandydatów ze starą i nową maturą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Przedmiotem kognicji Sądu, zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) jest kontrola zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W sprawowaniu tej kontroli, stosownie do przepisu art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd związany jest granicami sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Niemniej pomieszczenie zarzutów na płaszczyźnie prawa materialnego i przepisów o postępowaniu jak i "rozpiętość" tych zarzutów w sensie hierarchii norm, których naruszenie zarzucono, wymaga na wstępie zajęcia stanowiska w kilku podstawowych kwestiach.
Zaskarżona decyzja Rektora [...] zapadła dnia [...].2005r., zaś poprzedzająca ją decyzja Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej została wydana w dniu [...] 2005r. Zgodnie zatem z przepisem art. 259 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365)- powołanym zresztą w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji- w postępowaniu przed Rektorem UJ jako organem odwoławczym, zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 z późn. zm.)- zwanej dalej ustawą.
Kwestia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji podlega przeto rozważeniu na płaszczyźnie zgodności z przepisami tej ustawy i zgodności z Konstytucją RP.
Przepis art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zapewnia szkołom wyższym autonomię na zasadach określonych w ustawie. Przepis art. 2 ust. 1 powołanej ustawy zakres tej autonomii lokuje zasadzie w wolności badań naukowych, wolności twórczości artystycznej i wolności nauczania. Oznacza to, iż uczelnia ma swobodę w ramach wymogów ustawowych do decydowania o prowadzonych kierunkach nauczania, podejmowanych badaniach i formach kształcenia kadr. Przepis art. 141 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji (od 21.08.2003r.) stanowił, że senat uczelni, na wniosek rady wydziału, uchwala warunki i tryb rekrutacji na studia oraz zakres egzaminu wstępnego z zastrzeżeniem ust. 1 a. Szczegółowe zasady przyjmowania na studia laureatów oraz finalistów olimpiad stopnia centralnego senat uchwala na okres co najmniej trzech lat. Uchwała senatu jest podawana do publicznej wiadomości w sposób określony w statucie uczelni nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy.
Zarazem dodany od 1.06.2003r. przepis 1a, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że jeżeli warunki rekrutacji przewidują egzaminy wstępne z przedmiotów zdawanych przez kandydata na egzaminie maturalnym, podstawę przyjęcia na studia, w ramach miejsc dostępnych w danej uczelni, stanowią wyniki egzaminu maturalnego. W tym przypadku senat ustala, jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia.
Wzajemna relacja przepisów art. 141 ust. 1 i ust 1 a oraz ich odniesienie do konstytucyjnej zasady autonomii szkół wyższych, prowadzi do następujących wniosków :
- formą realizacji zasady autonomii przez szkołę wyższą jest również oddanie senatowi uczelni kompetencji do uchwalania warunków i trybu rekrutacji oraz zakresu egzaminu wstępnego, w tym do decydowania o liczbie dostępnych miejsc. Powołany przez skarżącego przepis art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji RP formułujący zasady prawa do nauki oraz równego dostępu do wykształcenia, musi być zatem odczytywany w sposób niesprzeczny z wyrażoną w tym samym artykule zasadą autonomii szkół wyższych,
-do senatu uczelni należy ustalenie, czy i na których wydziałach uczelni warunki rekrutacji przewidywać będą egzaminy wstępne z przedmiotów zdawanych przez kandydata na egzaminie maturalnym. Tylko wtedy, gdy warunkiem rekrutacji przewidzianym przez uchwałę senatu jest egzamin wstępny z przedmiotów zdawanych na egzaminie maturalnym, ustawa przesądza, że kryterium przyjęcia na studia, ale w ramach dostępnych miejsc stanowią wyniki egzaminu maturalnego, przy czym to Senat ustala jakie wyniki są podstawą przyjęcia na studia.
W świetle powyższych uregulowań nie znajdują oparcia w przepisach Konstytucji RP i przepisach ustawy o szkolnictwie wyższym zarzuty skargi mające wzbudzić przekonanie Sądu o niekonstytucyjności przepisu art. 141 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, jako przepisu zawierającego zbyt wąską i mało szczegółową delegację, dla wydania przez Senat UJ Uchwały z 17.12.2003r. regulującej zasady i tryb przyjęć m.in. na studia dzienne zawodowe w roku akademickim 2005/2006, a przez to jako przepisu niezgodnego z pryncypiami tworzenia prawa.
Wobec zmiany sposobu klasyfikowania ocen z przedmiotów zdawanych na egzaminie maturalnym i uczestniczenia w postępowaniu rekrutacyjnym kandydatów ze starą lub z nową maturą Senat UJ stanął przed koniecznością uwzględnienia tej okoliczności przy ustaleniu warunków i trybu rekrutacji. Przepis art. 141 ust 1 inicjatywę określenia w uchwale Senatu warunków i trybu rekrutacji na danym kierunku studiów pozostawia właściwej Radzie Wydziału. W ramach zatem rekrutacji na studia w określonej uczelni wyższej, możliwe jest zróżnicowanie, w odniesieniu do poszczególnych kierunków (specjalizacji) studiów, kryteriów naboru kandydatów.
W zakresie naboru na studia na Wydziale [...], spec. [...], Uchwała Senatu UJ z 17.12.2003r. przyjęła dla kandydatów ze starą maturą egzamin pisemny z języka angielskiego i rozmowę kwalifikacyjną z elementami gramatyki z języka polskiego, a dla kandydatów z nową maturą punkty za przedmioty na świadectwie maturalnym: z języka polskiego- z części pisemnej na poziomie podstawowym, oraz punkty za język angielski część pisemna i ustna na poziomach rozszerzonych.
Przyjęty zatem sposób rekrutacji mieścił się w dyspozycji przepisu art. 141 ust. 1 ustawy, gdyż rekrutacja nie była oparta na egzaminie wstępnym z przedmiotów zdawanych na egzaminie maturalnym. Nawet egzamin pisemny z języka angielskiego dla kandydatów ze starą maturą nie dotyczył wyłączenie tych kandydatów, którzy ten przedmiot zdawali na maturze.
Natomiast z przedstawionych przez Rektora UJ akt postępowania kwalifikacyjnego skarżącego i dokumentów w postaci Uchwał Senatu UJ wraz z załącznikami nie wynika, by Uchwała Senatu z 17.12.2003r. lub uchwały późniejsze w ramach ustalania warunków i trybu rekrutacji na filologię [...] przewidywały proporcjonalny podział ustalonego na 15 osób Uchwałą z 22.12.2002r. limitu przyjęć na japonistykę, pomiędzy kandydatów ze starą i nową maturą. Z protokołu posiedzenia Senatu UJ z 17.12. 2003r. nie wynika by Rada Wydziału Filologicznego, wnioskując o ustalenia warunków i trybu rekrutacji, taki wniosek zawierała lub by została upoważniona do samodzielnego podjęcia takiej uchwały.
Z tych względów podjęta przez Radę Wydziału Filologicznego UJ uchwała z dnia 19.05.2005r., aby "limit przyjęć na I rok studiów na rok akademicki 2005/2006 był rozdzielany proporcjonalnie do ilości zgłoszonych kandydatów ze starą i nową maturą" narusza przewidzianą art. 141 ust 1 ustawy o szkolnictwie wyższym kompetencję Senatu UJ do określenia w drodze uchwały warunków i trybu rekrutacji. W tym zakresie zarzut naruszenia prawa materialnego jest uzasadniony
Ustawa o szkolnictwie wyższym w przepisie art. 141 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach, gdy wstęp na studia nie jest wolny, rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez dziekana wydziału lub organ wskazany w statucie i te komisje podejmują decyzje w sprawie przyjęcia na studia. W przepisie zatem art. 141 ust 3 w zw. z ust 1 i 1a zawarta jest materialno - prawna podstawa dla decyzji komisji rekrutacyjnych, której przedmiotem jest przyjęcie lub odmowa przyjęcia na studia. Natomiast z mocy przepisów art. 141 ust 1 i 1a, do Senatu uczelni należy uchwalenie warunków i trybu rekrutacji oraz zakresu egzaminu wstępnego, a zatem określenie tych przesłanek, których spełnienie jest przedmiotem ustaleń komisji rekrutacyjnej. W przedmiotowej sprawie Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna w podstawie swej decyzji powołała właśnie- co prawda ogólnie -przepis art. 141 ustawy. Nie przekonujące są argumenty skargi oceniające przepis art. 141 ust. 1 jako "wątłe oparcie" dla Uchwały Senatu UJ z 17.12.2003r. z powołaniem na analogię do oceny przepisów art. 144 ust. 1 i 148 zd. 1 jako nadmiernie blankietowych, zdaniem skarżącego zawartej m.in. w uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.11.2000 Sk 18/99 (OTK 2000/7/258). W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny wyraźnie zresztą wyrzekł, że art. 144 ust. 1 oraz art. 148 zd.I ustawy są zgodne z art. 2, 70 ust. 1 i 2 Konstytucji, oraz nie są niezgodne z art. 31 ust. 3, 32 ust. 1 i 65 ust. 1 Konstytucji. Niewskazanie w decyzji jej podstawy nie jest równoznaczne z wydaniem decyzji bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdy w istocie istnieje przepis prawa materialnego dający podstawę do rozstrzygnięcia w danej sprawie.
Przewidziany w zd. III art. 141 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji- wymóg podania uchwały senatu ustalającej warunki i tryb rekrutacji na studia oraz zakres egzaminu wstępnego do publicznej wiadomości, w sposób określony w statucie uczelni nie później niż do 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy, wskazuje, iż jest to ustawowa przesłanka dla oceny ustaleń będących przedmiotem tego aktu.
Powołany w podstawie prawnej § 125 Statutu Uniwersytetu Jagiellońskiego uchwalonego dnia 26.05.1993r. ze zmianami (ostatnia z 27.06.2001r.) w pkt 1 przewiduje, że Senat ustala w drodze uchwały warunki przyjmowania na studia podając je do publicznej wiadomości na tablicy ogłoszeń oraz w informatorze dla kandydatów na I rok studiów. W świetle powyższej regulacji, obowiązywanie uregulowań zawartych w uchwale senatu UJ z dnia 17.12.2003r. w przedmiocie zasad i trybu przyjęć na I rok studiów dziennych w roku akademickim 2005/2006 w tym na kierunku Filologii specjalność filologia [...], nie wymagało promulgacji na zasadach określonych ustawą z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 62, poz. 718 z późn, zm.). W uzasadnieniu powołanego przez skarżącego a wyżej opisanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.11.2000r. Sk 18/99, wyjaśniono, że tzw. akty uczelniane w tym uchwały Senatu mają charakter aktów tzw. wewnętrznego władztwa zakładowego, niezależnie od tego czy mają charakter normatywny, a w szczególności czy zawierają tzw. nowości normatywne. O normatywnym charakterze aktów wewnętrznego władztwa zakładowego nie przesądza to, że z ich treścią mogą się wiązać pewne skutki prawne, lecz to czy mają charakter samodzielny. Natomiast aktualizacja czy konkretyzacja przepisów ustawy w akcie władztwa wewnętrznego, nie przydaje mu cechy normatywności, lecz nadaje takiemu aktowi cechę aktu stosowania prawa. Do aktów nienormatywnych zaliczył w tym wyroku Trybunał Konstytucyjny m. in. regulamin studiów, którego źródłem jest właśnie uchwala Senatu (art. 144 ust 1 ustawy), mimo, iż jest to akt określający m.in. prawa i obowiązki studentów oraz przesłanki skreślenia z listy studentów.
W aktach postępowania administracyjnego znajduje się kserokopia fragmentów Informatora "po maturze" na rok 2005/2006 wydanego przez Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Z fragmentów dotyczących naboru na kierunek filologii; specjalność filologia orientalna- japonistyka, studia dzienne zawodowe, wynika, iż powtórzono w nich treść uchwały Senatu UJ z 17.12. 2003r. co do limitu miejsc oraz warunków i trybu rekrutacji. Z treści tego dokumentu wynika dalej, iż rejestracja kandydatów, rozpoczyna się od 16.05. 2005r. Uwiarygodnia to twierdzenie strony przeciwnej, że przewidziany art. 141 ust. 1 zd. 3 i § 125 Statutu UJ wymóg podania do publicznej wiadomości treści uchwały senatu został spełniony przed dniem 31.05.2005r. Rok akademicki 2005/2006 zaczyna się 01.10 2005r. Za nieuzasadniony uznał Sąd zarzut naruszenia prawa materialnego art. 141 ust 1 i §125 Statutu UJ.
Nieuzasadniony jest zdaniem Sądu zarzut skargi w przedmiocie "bezzasadności" ustalenia proporcjonalnej liczby miejsc dla kandydatów ze starą maturą, rozumiany jako zarzut braku podstaw do takiego zróżnicowania. Żądanie skarżącego ustalenia porównywalnych kryteriów przyjęcia na specjalność filologia orientalna- japonistyka dla kandydatów ze starą i nową maturą ma charakter życzeniowy. Rodzaj kryteriów kwalifikacji wskazuje, na dążenie Uczelni do spełnienia tego wymogu przez objęcie obu tych grup kryteriami z języka polskiego i angielskiego. Przyjęcie pomimo to proporcjonalnego podziału limitu miejsc wskazuje na brak przekonania Uczelni o możliwości niezawodnego porównania kwalifikacji kandydatów ze starą i nową maturą i na poszukiwanie elementów wyrównujących kryteria oceny wewnątrz grupy kandydatów ze starą maturą. Z tych względów z uwagi na specyfikę kierunku, na który prowadzono postępowanie rekrutacyjne - proporcjonalny podział miejsc między kandydatów ze starą i nową maturą, w sytuacji gdy warunki rekrutacji nie przewidują egzaminów wstępnych z przedmiotów zdawanych na egzaminie maturalnym, mieści się zdaniem Sądu- co do zasady- w zastrzeżonej uczelni swobodzie ustalania warunków i trybu rekrutacji. Jak wyżej wskazano jednak organem kompetentnym z ustawy do podjęcia takiej uchwały był tylko Senat UJ.
Przeprowadzenie zatem rekrutacji oddzielnie na miejsce dla kandydatów ze starą i nową maturą na podstawie uchwały Rady Wydziału Filologicznego naruszyło prawo materialne- przepis art. 141 ust 1 ustawy o szkolnictwie wyższym.
Naruszenie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy- wynik postępowania rekrutacyjnego. Pula miejsc wydzielonych dla kandydatów ze starą maturą wynosiła 4 miejsca. Natomiast skarżący w odniesieniu do pozostawionej dla kandydatów z nową maturą liczby 11 miejsc, zajął 79 miejsce na liście kandydatów z 254 punktami za przedmioty na świadectwie maturalnym, przy minimum 282 punktach koniecznych do wyczerpania miejsc na tej liście. Nawet zatem gdyby przy jednolitym dla obu grup kryterium, miał wynik lepszy niż 4 kandydatów ze starą maturą, zająłby na liście 75 miejsce, a więc 60-te poza limitem. Zarazem przyjęte rozwiązanie nie naruszyło wyrażonej art. 32 ust.1 Konstytucji zasady równości wobec prawa, gdyż wszyscy kandydaci ze starą i nową maturą w ramach tych grup podlegali jednakowym kryteriom kwalifikacji.
Dla oceny trafności zarzutów natury proceduralnej kluczowe znaczenie ma kwestia zakresu w jakim przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie w postępowaniu przed organami szkoły wyższej, którego przedmiotem jest postępowanie rekrutacyjne pod rządem przepisów ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym.
W myśl przepisu art. 161 ust. 1 zd. I ustawy- w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji - do decyzji podjętych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.
Według ust. 2 tego artykułu przepis ust. 1 zd. I stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, o których mowa w art. 152a, ust 3 i 152b ust 3.
Regulacja odsyłająca do odpowiedniego stosowania przepisów w postępowaniu przesądza eo ipso, że w postępowaniu rekrutacyjnym przed organami uczelni przepisy kpa nie podlegają zastosowaniu zawsze wprost i nie w całej rozciągłości. W praktyce orzeczniczej wypracowane jest stanowisko, iż odesłanie w ustawie do stosowania w materii której dotyczy, odpowiedniego innego aktu oznacza, iż w ramach "odpowiedniości" stosowania, niektóre przepisy stosowane są wprost, inne z modyfikacją, inne zaś w ramach "odpowiedniości" nie mają zastosowania w ogóle. O zakresie stosowania "odpowiednio" innej ustawy, decyduje ratio legis takiego uregulowania w ustawie przewidującej odesłanie.
Przedmiotem odesłania z art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym są przepisy typu proceduralnego. Sformułowanie, że do decyzji podjętych w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się przepisy kpa, nie może być odczytane, jako objęcie zasięgiem przepisów kpa tylko decyzji, jako formy aktu załatwiającego sprawę. Zatem kwestia odpowiedniego stosowania przepisów kpa do decyzji wydanych w postępowaniu rekrutacyjnym, nie zamyka się tylko w zakresie odpowiedniego stosowania wymogów określonych art. 107 kpa.
Zarazem Wojewódzki Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 05.06.2002r. I SA 106/02 ( Lex Nr 13 7851), w myśl którego odpowiednie stosowanie przepisów kpa w postępowaniu w indywidualnych sprawach studenckich ma zapewnić tylko minimum procedury niezbędnej do załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej. Odnosząc to generalne stanowisko, to do etapu postępowania odwoławczego w postępowaniu rekrutacyjnym na studia, nie sposób zarazem akceptować zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektora UJ z [...] 2005r. stanowiska, odsyłającego do ustalenia przez Uczelnianą Komisję Rekrutacyjną, że postępowanie rekrutacyjne przeprowadzono zgodnie z przepisami prawa i stosownymi uchwałami senatu, a sprawdzenie dokumentacji egzaminu nie wykazało nieprawidłowości w toku postępowania kwalifikacyjnego, bez zaznaczenia przez Rektora, iż ustalenia te przyjmuje za własne. Zgodnie z art. 141 ust. 5 ustawy w przypadku postępowania rekrutacyjnego, gdy przedmiotem odwołania jest decyzja wydziałowej komisji rekrutacyjnej odmawiająca przyjęcia na studia, stanowisko uczelnianej komisji odwoławczej winno odnosić się do tych zarzutów odwołania, których uwzględnienie mogło mieć wpływ na wynik postępowania rekrutacyjnego. Jednakże ustalenia stanowiące podstawę wniosku uczelnianej komisji odwoławczej wskazującego określony sposób załatwiania sprawy z odwołania, decyzją rektora uczelni, są ustaleniami tego organu, który jest kompetentny do wydania decyzji. Rację ma skarga, że nie przytoczenie w ogóle zarzutów odwołania skarżącego stwarza wrażenie braku zindywidualizowania rozpatrywanej sprawy i zlekceważenia zarzutów odwołania. Są to zatem uchybienia stosowanym odpowiednio wymogom art. 107 §3 kpa, a w szczególności w zakresie zaniechania (art. 107 §3 w zw. z art. 140 kpa), wyjaśnienia przyczyn, z powodu których twierdzeniom czy zarzutom odwołania, odmówiono wiarygodności lub doniosłości prawnej, a ewentualnie wskazanym dowodom- mocy dowodowej.
Podstawę faktyczną decyzji Rektora UJ stanowiło ustalenie, że w postępowaniu rekrutacyjnym skarżący uzyskał 254 punkty za przedmioty na świadectwie maturalnym, przy minimum 282 punktach zapewniających kwalifikację. Sam skarżący podał procentowe wyniki matury z przedmiotów objętych kwalifikacją;
język polski poziom podstawowy - 77%,
język angielski poziom rozszerzony; część pisemna 77 %, część ustna 100%,
co wskazuje, iż sumę punktów ustalono wg zasady 1 punkt równa się 1 % ze świadectwa nowej matury. W tej sytuacji zarzut skargi, że uzasadnienie decyzji nie prezentuje dowodów pozwalających na weryfikację ustalenia, że kandydat nie uzyskał wymaganej liczby punktów i decyzja uchyla się, spod kontroli legalności, nie jest uzasadniony. Właśnie w ramach odpowiedniego stosowania przepisu art. 107 §3 kpa, za wystarczające należało przyjąć ustalenie decyzji, iż inni kandydaci wg tego samego kryterium uzyskali punktów więcej.
Zawarte w uzupełniającym skargę wniosku dowodowym z dnia [...].2006r. o dopuszczenie dowodu ( na wypadek gdyby podzielone argumenty okazały się niewystarczające dla uwzględnienia skargi) z pełnej dokumentacji komisji rekrutacyjnej obejmującej wszystkich kandydatów na przedmiotowy kierunek, oczekiwanie na weryfikowanie przez Sąd prawidłowości wyliczenia punktów ze świadectw maturalnych innych kandydatów nie znajduje oparcia w przepisie 106 §3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie zostały bowiem wskazane także okoliczności, które wzbudziłyby istotną wątpliwość Sądu, co do prawidłowości ustaleń organu w tym zakresie.
Na stronie [...] przedstawionych Sądowi akt postępowania rekrutacyjnego dotyczących skarżącego znajduje się pełnomocnictwo Rektora UJ z dnia 01.09. 2005r. (R-1313/IX/2005), umocowujące Prorektora UJ ds. dydaktyki Prof. dr hab. M. S. do wydawania decyzji, jako organ II instancji, w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów oraz w postępowaniu rekrutacyjnym, na okres kadencji.
Zaskarżoną decyzję z dnia [...] 2005r. z powołaniem na udzielone upoważnienie podpisała Prorektor UJ ds. dydaktyki. Wydana decyzja jest zatem w świetle art.. 268 a kpa, w zw. z art. 141 ust 5 ustawy o szkolnictwie wyższym decyzją Rektora UJ, w imieniu którego decyzję wydał upoważniony Prorektor. Podniesiony zarzut, że do decyzji nie dołączono imiennego upoważnienia nie ma oparcia w przepisach ustawy o szkolnictwie wyższym i przepisach kpa. Przepisy kpa nie nakładają nawet na osobę podpisującą decyzję z upoważnienia organu obowiązku zaznaczenia, że jest to decyzja wydana właśnie na podstawie upoważnienia, ograniczając się do wymogu umieszczenia "podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji". Decyzja zatem wydana przez osobę upoważnioną nie jest nieważna z tej przyczyny, że nie powołała się nawet na upoważnienie jeśli była w rzeczywistości umocowana. Wyjaśnił to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28.06.2000r. III RN 189/99 (OSNP 2001/8/248).
Na tle oceny przytoczonych w skardze zarzutów, doszedł Wojewódzki Sąd Administracyjny do przekonania, że zaskarżona decyzja nie jest dotknięta przesłankami nieważności określonymi przepisami art. 156 kpa, a zwłaszcza przepisem art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Dostrzeżone uchybienie przepisom prawa materialnego, w odniesieniu do organu, który podjął uchwałę w przedmiocie proporcjonalnego rozdziału limitu miejsc między kandydatów ze starą i nową maturą- zdaniem Sądu- nie mieści się w kategorii rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt 2 kpa. Jest ono wynikiem wykładni ustawowego określenia w przepisie art. 141 ust 1 ustawy o szkolnictwie wyższym pojęcia warunków i trybu rekrutacji. Nie ma zatem charakteru oczywistego naruszenia prawa, zwłaszcza, że Radzie Wydziału niewątpliwie służyła inicjatywa do proponowania uchwały Senatu tej samej treści.
Nie zachodzą też przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 Lit a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z przyczyn wyżej wskazanych.
Nie mają doniosłości prawnej z punktu widzenia istotnego wpływu na wynik postępowania rekrutacyjnego, zarzuty oparte na założeniu bezpośredniego stosowania w tym postępowaniu zasad kpa pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji (art. 8) czy zasady udzielania informacji (art. 9), gdyż skarga nie wykazuje możliwego związku przyczynowego między ewentualnym naruszeniem takich zasad a istotnym wpływem tego naruszenia na wynik sprawy- wynik postępowania kwalifikacyjnego.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło