III SA/Kr 1244/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Molczyk (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2014 r. sprawy ze skargi R. K. i Ł.K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 12 sierpnia 2013r. nr [....] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 12 sierpnia 2013 r. Komendant Wojewódzki Policji, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję nr [...] Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] 2013 r. w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego na os. S w K. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach: decyzją nr [...] z dnia [...] 1988 r. Naczelnika Wydziału Inwestycji i Remontów WUSW R. K. przydzielono mieszkanie położone w K na os. S na podstawie zarządzenia Nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] 1988 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału i opróżnienia lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater będących w dyspozycji MSW lub podległych mu organów (Dz.Urz. MSW z 1988 r. Nr 2, poz. 7). Pismem z dnia 20 listopada 2012 r. Zarządu Budynków Komunalnych (dalej: ZBK) R. K. został wezwany do zapłaty zadłużenia z tytułu korzystania z powyższego lokalu mieszkalnego w kwocie 20.540,27 zł (stan na 31.10.2012 r.) w terminie 1 miesiąca od daty otrzymania pisma. W wezwaniu wskazano, że na powyższą kwotę złożyły się: kwota 2502,58 zł tytułem należności głównej, 158,69 zł tytułem odsetek od nieterminowych wpłat, 9872,88 zł tytułem kwot zasądzonych wyrokiem, 8002,12 tytułem odsetek od kwot zasądzonych wyrokiem i 4 zł tytułem kosztów upomnień. W wezwaniu poinformowano również, że w przypadku bezskutecznego upływu wskazanego terminu zapłaty wymagalnej wierzytelności Gmina niezwłocznie wystąpi na drogę postępowania sądowego w celu przymusowego wyegzekwowania długu. Pismem z 28 listopada 2012 r. Komendant Miejski Policji wezwał R. K. do zapłaty kwoty 20.540,27 zł w terminie 1 miesiąca od daty otrzymania pisma. W piśmie została zawarta informacja, że w przypadku nieuregulowania należności w podanym terminie zostanie wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego bez prawa do innego, zamiennego lokalu mieszkalnego. Powyższe pismo zostało R. K. doręczone 5 grudnia 2012 r. Pismem z 14 lutego 2013 r. ZBK poinformował Komendę Miejską Policji, że R. K. nie uregulował zaległości z tytułu użytkowania lokalu mieszkalnego. W dniu 1.02.2013 r. została wpłacona kwota 10.000 zł, a zaległość na dzień 14.02.2013 r. wynosi 13.035,66 zł. Z Wojewódzkiego Zbioru Meldunkowego wynika, że w lokalu nr [...] na os. S w K zamieszkują oprócz R. K. M. S., W. S., O. S., Ł. K., K. S. i A. K. Decyzją z dnia z dnia [...] 2013 r. Komendant Miejski Policji wezwał R. K., Ł. K., A. K. wraz z nieletnią córką O. K., K. S. wraz z nieletnimi dziećmi M. i W. S. do opróżnienia z osób i rzeczy lokalu mieszkalnego położonego na os. S w K. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że na mocy art. 90 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r., Nr 287, poz. 1687 ze zm.; dalej: ustawa o Policji) na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów. Lokal mieszkalny położony na os. S w K należy do takiej kategorii mieszkań, gdyż znajduje się w budynku stanowiącym własność Gminy i pozostaje w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji, co zostało potwierdzone w piśmie z 2 stycznia 2009 r. [...] Zastępcy Dyrektora Wydziału Mieszkalnictwa Urzędu Miasta. W dniu 28 listopada 2012 r. do Komendy Miejskiej Policji wpłynęło pismo ZBK informujące, że zaległości czynszowe i okołoczynszowe dotyczące powyższego lokalu wynoszą na dzień 31 października 2012 r. 20540,27 zł. W dniu 28 listopada 2012 r. R. K. został wezwany do uregulowania zaległości w terminie 1 miesiąca od otrzymania wezwania. ZBK poinformował Komendę Miejską Policji , że zaległość na dzień 14.02.2013 r. wynosi 13.035,66 zł. W dniu 4 kwietnia 2013 r. Ł. K. dostarczyła wyciąg z konta, z którego wynika, że zaległość została częściowo zapłacona, na dzień 25 marca 2013 r. do zapłaty pozostało zadłużenie w wysokości 7654,20 zł. Organ I instancji powołał się na art. 95 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji i art. 95 ust. 4 tej ustawy, które stanowią, że decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego (...) wydaje się w stosunku do wszystkich osób zamieszkałych w tym lokalu, jeżeli policjant jest w zwłoce z zapłatą czynszu lub opłat za świadczenia związane z eksploatacją lokalu przez okres co najmniej dwóch pełnych okresów płatności, pomimo uprzedzenia na piśmie o zamiarze wydania decyzji o opróżnieniu lokalu i wyznaczenia dodatkowego terminu zapłaty zaległych i bieżących należności. W odwołaniu od tej decyzji R. K. i Ł. K. (dalej: skarżący) zarzucili, że spłacili zadłużenie główne, a do zapłaty pozostały jedynie odsetki, zatem brak jest przesłanek do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego. Podnieśli również, że organ nie wziął pod uwagę ich trudnej sytuacji życiowej i materialnej. Zarzucili, że nie byli poinformowani o treści art. 95 ust. 2 pkt 4 i ust. 4 ustawy o Policji, a wydanie decyzji nastąpiło bez uprzedniego wypowiedzenia umowy najmu. Wreszcie podnieśli, że bezzasadnie nie przyznano im lokalu socjalnego, podczas gdy R. K. jest inwalidą I grupy o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zaskarżoną decyzją z dnia 12 sierpnia 2013 r. Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ stwierdził, że R. K., jego żona i pełnoletnie dzieci podjęli działania zmierzające do spłaty zadłużenia, jednak wbrew twierdzeniom skarżących na dzień 12 sierpnia 2013 r. istniało zadłużenie w wysokości 611,35 zł z tytułu zaległych odsetek, a okoliczności podnoszone przez skarżących w odwołaniu nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji. Sytuacja życiowa stron postępowania nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący R. K. i Ł. K. podnieśli, że w dniu 19 sierpnia 2013 r. zadłużenie zostało w całości spłacone. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ II instancji podniósł, że w dniu 19 sierpnia 2013 r. R. K. dokonał wpłaty kwoty 1100 zł, jednak nie pokryła ona całości zadłużenia, gdyż do zapłaty pozostała kwota 1146,78 zł, a na dzień 1 października 2013 r. saldo wykazywało zaległość w wysokości 1182,73 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, które uzasadnia ich eliminację z obrotu prawnego. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 95 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, zgodnie z którym decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ustawy, wydaje się, jeżeli policjant jest w zwłoce z zapłatą czynszu lub opłat za świadczenia związane z eksploatacją lokalu przez okres co najmniej dwóch pełnych okresów płatności, pomimo uprzedzania na piśmie o zamiarze wydania decyzji o opróżnieniu lokalu i wyznaczenia dodatkowego, miesięcznego terminu zapłaty zaległych i bieżących należności. Zgodnie z ust. 4 powołanego przepisu decyzję o opróżnieniu lokalu wydaje się w stosunku do wszystkich osób zamieszkałych w tym lokalu. Zgodnie natomiast z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 667) do lokali mieszkalnych zajmowanych w szczególności przez osoby uprawnione do policyjnej renty inwalidzkiej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Katalog przesłanek opróżnienia lokalu mieszkalnego, ujęty w art. 95 ustawy o Policji, ma charakter zamknięty. Jednocześnie należy podnieść, że przesłanka uzasadniająca wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego powinna istnieć w chwili wydania decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 3 października 2006 r., II SA/Wa 934/06, w którym Sąd przyjął, że "organ wydaje decyzję o opróżnieniu lokalu, gdy na moment jej wydania istnieją okoliczności uzasadniające taki sposób załatwienia sprawy"). Zatem wydanie decyzji o zapłaty zaległych i bieżących należności powinno być poprzedzone ustaleniem przez organ, że w chwili jej wydania istnieją zaległości dotyczące zapłaty czynszu lub opłat za świadczenia związane z eksploatacją lokalu przez okres co najmniej dwóch pełnych okresów płatności. Nadto organ powinien ustalić, że zobowiązany został wezwany do uiszczenia kwoty zaległości z zakreśleniem dodatkowego miesięcznego terminu zapłaty zaległych i bieżących należności. Druga z wymienionych wyżej przesłanek wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego została spełniona, stosowne wezwanie zostało do skarżącego R. K. skierowane w piśmie Komendanta Miejskiego Policji z 28 listopada 2012 r. [...]. Jednakże zdaniem Sądu w niniejszej sprawie na podstawie ustaleń dokonanych przez organy I i II instancji i znajdującego się w aktach materiału dowodowego, w szczególności dowodów z dokumentów, nie sposób stwierdzić, czy w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji istniała podstawa do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego nr [...] położonego na os. S w K w oparciu o art. 95 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. W aktach brak jest bowiem przede wszystkim informacji o wysokości czynszu i pozostałych należności związanych z użytkowaniem przedmiotowego lokalu. Nadto ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że R. K. dokonywał spłaty zadłużenia z tytułu czynszu i opłat związanych z eksploatacją lokalu. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że na dzień 12 sierpnia 2013 r., to jest w dniu wydania decyzji, istniejąca zaległość w wysokości 611,35 zł dotyczy jedynie zaległych odsetek, a nie należności z tytułu czynszu czy opłat eksploatacyjnych. W postępowaniu przed WSA w Krakowie skarżąca Ł. K. przedłożyła dokument w postaci wyciągu wpłat z konta od daty 10 stycznia 2013 r. do 20 maja 2014 r., który pozwalałby na stwierdzenie powyższej okoliczności, gdyby znana była wysokość miesięcznych zaległości z tytułu czynszu i opłat związanych z eksploatacją lokalu. Należy zatem stwierdzić, że organy obu instancji nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w sposób zapewniający realizację zasady prawdy obiektywnej. To zaś oznacza, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Ustalenia organów administracji nie pokrywają się bowiem ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Ani organ pierwszej instancji ani organ odwoławczy nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego dla ustalenia, czy istotnie skarżący R. K. jest w zwłoce z zapłatą czynszu lub opłat za świadczenia związane z eksploatacją lokalu przez okres co najmniej dwóch pełnych okresów płatności w chwili wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, gdyż nie dokonano ustaleń, jakie kwoty stanowiły miesięcznie należności z tytułu czynszu i opłat za świadczenia związane z eksploatacją lokalu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie należała do organu będącego "gospodarzem postępowania", zgodnie z zasadą oficjalności. Stosowne dowody, w postaci dokumentów, organy mogły bowiem uzyskać bez względu na inicjatywę stron w tym zakresie. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., natomiast z uwagi na treść art. 135 p.p.s.a. środek ten zastosowano również w odniesieniu do decyzji organu pierwszej instancji. Związany wskazaniami zawartymi w niniejszym wyroku, organ powinien przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy istnieje ustawowa przesłanka do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego w postaci zaległości z tytułu czynszu lub opłat za świadczenia związane z eksploatacją przedmiotowego lokalu przez okres co najmniej dwóch pełnych okresów płatności. Ustalenia w powyższym zakresie będą determinować treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.