III SA/Kr 1246/24

WyrokWSA w Krakowie2024-12-12

Skład orzekający: Ewa Michna, Maria Zawadzka, Magdalena Gawlikowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżąca, która zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, spełnia przesłankę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia, mimo istnienia innych osób zobowiązanych alimentacyjnie wobec matki?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że charakter sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką odpowiada wymogom stałej i ciągłej troski, co uzasadnia rezygnację z pracy zarobkowej. Istnienie innych osób zobowiązanych alimentacyjnie nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia, jeśli te osoby nie angażują się w opiekę z powodu pracy lub stanu zdrowia, a relacja między opiekunem a podopiecznym wymaga szczególnego zaufania.
Stan faktyczny
Skarżąca R. G. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym w celu sprawowania opieki nad matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie warunku z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczącego wieku powstania niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że choć nie można odmówić świadczenia z powodu wieku powstania niepełnosprawności, to istnienie czworga rodzeństwa skarżącej stwarza możliwość zorganizowania opieki w taki sposób, aby skarżąca nie musiała rezygnować z pracy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Maria Zawadzka Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 14 czerwca 2024 r., nr SKO-NP-4115-465/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącej R. G. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z 25 września 2023 r. skarżąca R. G. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – S. M., legitymującą się orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z 28 lipca 2021 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzją Wójta Gminy K. z 9 listopada 2023 r., znak: OPS-ŚRFA-5222-31/23 odmówiono skarżącej wnioskowanego świadczenia. W motywach rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie zachodzi negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia albowiem nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzależniający prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku, w którym wystąpiła niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, co determinuje naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 ww. ustawy poprzez oparcie przedmiotowej decyzji na fakcie istnienia innych osób spokrewnionych w pierwszej kolejności z matką skarżącej, poza samą skarżącą, - naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; - naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych przyjętych na podstawie wadliwie zebranego lub ocenionego materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zakres sprawowanej opieki nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Decyzją z 14 czerwca 2024 r., nr SKO-NP.-4115-465/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności stwierdzono, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 brak jest podstaw do uzależnienia przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku, w jakim osoba potrzebująca opieki stała się niepełnosprawna. W związku z tym stwierdzono potrzebę ustalenia, czy spełnione zostały pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie występują przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby jego przyznanie. W tym zakresie wskazano, że matka skarżącej jest wdową, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze skarżącą i jej rodziną, składającą się z męża oraz dorosłej córki, która jest osobą pracującą. Matka skarżącej jest w podeszłym wieku, praktycznie cały czas leży w łóżku i wymaga całodobowej opieki w takich czynnościach jak: przygotowanie i podanie posiłków (czasem pokarmienia), podawanie leków trzy razy w ciągu dnia, dbania o higienę osobistą, zapewnienie kontaktu z lekarzem i otoczeniem, wykupywaniu leków. Skarżąca wykonuje czynności opiekuńcze również w nocy. W 2021 r. matka skarżącej spadła ze schodów, w wyniku tego wypadku pogorszył się jej stan fizyczny i umysłowy. Od tego momentu wymaga ze strony skarżącej wzmożonej opieki. Matka skarżącej ma otępienie głębokie, jest osobą leżącą, zależną od osób trzecich. Dodatkowo w aktach sprawy znajduje się karta oceny stanu matki skarżącej w skali Barthel z uzyskaną sumą punktów 30. Skarżąca sprawuje codzienną opiekę nad niepełnosprawną matką. Wykonuje wszystkie czynności związane z codzienną egzystencją: pomaga w utrzymaniu higieny osobistej, przygotowuje posiłki i nadzoruje ich spożywanie, podaje leki, organizuje wizyty lekarskie, zajmuje się sprawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej, zakres sprawowanej opieki uniemożliwia jej wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym, z której zrezygnowała z dniem 4 września 2023 r. Skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik. Ponadto ustalono, że matka skarżącej prócz wnioskodawczyni ma jeszcze czworo dzieci, które nie mieszkają na stałe w rodzinnej miejscowości oraz z uwagi na stan zdrowia oraz pracę zawodową nie uczestniczą w opiece nad matką. W tak ustalonym stanie faktycznym organ odwoławczy doszedł do przekonania, że niewątpliwie matka skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i wymaga pomocy przy wykonywaniu wszystkich czynności dnia codziennego, a opiekę nad matką sprawuje skarżąca. Jednak biorąc pod uwagę to, że prócz odwołującej jest jeszcze czworo dzieci, które w równym stopniu co skarżąca są zobowiązane do zapewnienia matce opieki, to istnieje możliwość zorganizowania opieki nad niepełnosprawną matką tak aby odciążyć skarżącą aby nie musiała rezygnować z wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1/ naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie ocenionego przez organ materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem przez Skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad matką, 3/ naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez oparcie przedmiotowej decyzji na fakcie istnienia innych osób spokrewnionych w pierwszej kolejności z matką skarżącej, poza samą skarżącą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej także jako "u.ś.r." w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. W tym miejscu należy wskazać, że od dnia 1 stycznia 2024 r. nastąpiła zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) dalej u.ś.w. Organ drugiej instancji wydał zaskarżoną decyzję 14 czerwca 2024 r., a zatem już po wejściu w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, które nastąpiło w dniu 1 stycznia 2024 r. Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można natomiast mówić jedynie w takim wypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie, przed wskazanym dniem spełniła wszystkie wymagane przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych warunki, a jedynie organ nie zdążył przed tą datą wydać decyzji przyznającej świadczenie. Aby ustalić, czy wszystkie warunki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały w niniejszej sprawie spełnione do dnia 31 grudnia 2023 r., należy dokonać oceny stanu faktycznego na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do tej daty (por. wyrok WSA w Łodzi z 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 104/24). Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 cyt. ustawy w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b). Sąd podkreśla, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). Konieczne jest poczynienie w tym zakresie kompleksowych ustaleń i poddanie ich wszechstronnej ocenie. Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza, że słuszne jest stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Wobec powyższego, Kolegium prawidłowo uznało, że brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b cyt. ustawy. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organu odwoławczego, że w realiach kontrolowanej sprawy, nie zaistniał związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że matka skarżącej (ur. 1935 r.) cierpi na cukrzycę, zaburzenia depresyjne nawracające, nadciśnienie, przewlekłą chorobę niedokrwienną serca, miażdżycę, przewlekłą niewydolność nerek, zawroty głowy i odurzenie. Z widniejącej w aktach sprawy opinii psychologicznej wynika, że ma otępienie głębokie, wypowiada komunikaty złożone z 1 – 2 słów, często odpowiada "nie", "nie wiem. Wymaga powtarzania komunikatów i ich tłumaczenia. Jest całkowicie zależna w takich czynnościach jak: utrzymywanie higieny osobistej, mycie i kąpiel całego ciała, poruszanie się po powierzchniach płaskich i schodach, ubieranie się i rozbieranie. Badana w skali Barthel, uzyskała 30 pkt. Jest osobą leżącą. Z zaświadczenia lekarskiego z 27 lipca 2023 r. wynika, że u matki skarżącej nastąpiło istotne pogorszenie stanu zdrowia. W 2021 r. matka skarżącej spadła ze schodów, od tej pory jej stan fizyczny i umysłowy pogorszył się i wymaga wytężonej opieki. Skarżąca sprawując opiekę nad matką wspomaga ją we wszystkich czynnościach dnia codziennego. Przygotowuje i podaje jej posiłki, podaje leki, pomaga w higienie osobistej. Ponadto zapewnia kontakt z lekarzem i otoczeniem, wykupuje leki i robi zakupy. Skarżąca asekuruje matkę przy korzystaniu z toalety, musi matkę dźwigać. Ponadto stan matki skarżącej wymaga od niej wstawania w nocy w celu zaprowadzenia do toalety czy podania picia lub leków. Jak wynika z akt sprawy z dniem 4 września 2023 r. skarżąca zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym, które na mocy umowy z 4 września 2023 r. oddała w dzierżawę A. G. Z powyższych ustaleń, w ocenie Sądu jednoznacznie wynika, że charakter opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką odpowiada wymogom określonym w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Z uwagi na podeszły wiek (ur. 1935), stan psychiczny oraz fizyczny matki, tj. min. otępienie głębokie, czy zaleganie w łóżku, opiekę sprawowaną przez skarżącą należy zaliczyć do stałej i ciągłej. Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że opieka ta nie sprowadza się jedynie do wykonywania czynności opiekuńczych, gospodarczych czy organizacyjnych ale również wymaga stałego nadzoru skarżącej nad matką. Zdarzyło się już bowiem, że matka skarżącej spadła ze schodów, co pogorszyło jej kondycję. Stan matki wskazuje też na potrzebę sprawowania przez skarżącą opieki nocnej. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie kwestionował ani stanu matki skarżącej, ani też faktu sprawowania opieki przez skarżącą. Na stronie 7 decyzji organu II instancji stwierdzono wprost, że matka skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i wymaga pomocy przy wykonywaniu wszystkich czynności dnia codziennego. Uznano natomiast, że z uwagi na istnienie czwórki rodzeństwa skarżącej, zobowiązanego alimentacyjnie względem matki, istnieje możliwość zorganizowania opieki w taki sposób aby skarżąca nie musiała rezygnować z pracy zarobkowej. W ocenie Sądu stanowisko to nie jest trafne. Istnienie rodzeństwa wnioskodawcy w pewnych stanach faktycznych nie pozostaje bez wpływu na ocenę istnienia związku przyczynowego bowiem obrazuje możliwości rodziny związane z organizacją opieki nad niepełnosprawnym jej członkiem (por. wyrok NSA z 14 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 229/23). Niemniej jednak w niniejszej sprawie, rodzeństwo skarżącej z powodu pracy zarobkowej i stanu zdrowia nie angażowało się w opiekę nad matką. Zatem materiał dowodowy sprawy wskazuje na brak możliwości rodzeństwa skarżącej w partycypowaniu w opiece nad matką. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że rodzaj podejmowanych przez skarżącą czynności min. mycie matki czy moc w korzystaniu z toalety dla komfortu niepełnosprawnego wymagała istnienia relacji z opiekunem. Jak trafnie wskazał NSA w wyroku z 23 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 786/21 wykonywanie wobec niepełnosprawnego czynności opiekuńczych o osobistym, częstokroć intymnym charakterze, dodatkowo podkreśla konieczność istnienia szczególnej relacji zaufania między opiekunem, a podopiecznym. Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 80 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy gdyż błędna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego doprowadziła do nieuprawnionego stwierdzenia, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a opieką nad niepełnosprawną matką. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko zawarte w niniejszym wyroku. Dla poprawności formalnej, przed wydaniem decyzji, konieczne będzie pozyskanie oryginału albo poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżącej lub też zweryfikowanie posiadania takiego orzeczenia w dostępnych organowi bazach danych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964). ----------------------- -

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło