III SA/Kr 1258/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. O. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i kartograficznego z dnia 28 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów postanawia: oddalić wniosek. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Określając majątek podał, że należy do nich dom o powierzchni 153 m2, działka o powierzchni 13,5 ara oraz samochód osobowy marki Honda Civic z 2003 r. Stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego oszacował łącznie na 4135 zł. Uzasadniając swoje starania ograniczył się do stwierdzenia, że oboje z żoną są na emeryturze, że dużo wydają na przejazdy, lekarzy i leki. Podniósł, że wydatki na same leki to ok. 500 zł na osobę. Biorąc to pod uwagę oraz inne koszty utrzymania twierdzi, że emerytura wystarcza im od początku do końca miesiąca. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżący złożył oświadczenie, które jest wystarczające dla wyprowadzenia następujących wniosków. Po pierwsze skarżący jest osobą stosunkowo zamożną jak na polskie warunki. Gospodarstwo domowe ma bowiem zapewnione dobre stałe źródło dochodu w wysokości 4135 zł, swoje potrzeby bytowe zaspakaja we własnym domu o powierzchni 153 m2, należy do niego działka o powierzchni 13,5 ara, posiada samochód marki Honda Civic z 2003 r. Po drugie, skarżący nie podjął nawet próby określenia jak kształtują się stałe miesięczne obciążenia gospodarstwa domowego związane z utrzymaniem domu oraz opłaceniem mediów i innych należności poprzestając na ogólnikowych wzmiankach, że "dużo wydają na przejazdy, lekarzy i leki" Skoro zaś sytuacja materialna skarżącego przedstawia się w ten sposób a równocześnie skarżący poniechał dokładniejszych wyjaśnień to przyznanie mu w takich warunkach prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego na koszt Skarbu Państwa nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan. NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Z przytoczonych względów orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.