III SA/Kr 1261/11

WyrokWSA w Krakowie2012-10-24

Skład orzekający: Bożenna Blitek, Tadeusz Wołek, Halina Jakubiec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji utrzymującej w mocy decyzję o odmowie wymiany prawa jazdy, wydana w sytuacji, gdy kierowca był pozbawiony uprawnień na okres dłuższy niż rok i nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, została wydana z rażącym naruszeniem prawa?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie wymiany prawa jazdy nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ prawidłowo zastosował przepisy Prawa o ruchu drogowym, które w przypadku utraty uprawnień na okres dłuższy niż rok i nieprzystąpienia do egzaminu sprawdzającego, uzasadniają odmowę wymiany dokumentu. Różnice w interpretacji przepisów przez organy i sądy nie stanowią same w sobie rażącego naruszenia prawa.
Stan faktyczny
A. C. zwrócił się o wymianę prawa jazdy, które utraciło ważność. Wcześniej był pozbawiony uprawnień do kierowania pojazdami na okres dwóch lat na mocy wyroku sądu karnego. Starosta odmówił wymiany prawa jazdy, powołując się na konieczność poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, czego A. C. nie uczynił. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, a następnie odmówiło stwierdzenia jej nieważności. A. C. zaskarżył decyzję SKO do WSA, zarzucając wadliwość prawną i oparcie na nieprawdziwych danych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę A. C.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2012 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Zaskarżoną przez A. C. decyzją z dnia 23 sierpnia 2011r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] 2011r. sygn. akt [...] odmawiającą stwierdzenia na wniosek A. C. nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2009 r. znak [...], mocą której utrzymano w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2009 r. znak [...] orzekającą o odmowie wymiany prawa jazdy kat. A, B, C, posiadanego przez A. C. potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został art. 114 ust. 1 pkt 2 i ust. 4, art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.) i art. 158 § 1, art. 157 § 1 i 2 w związku z art. 156 § 1, 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 7 kwietnia 2005 r. (sygn. akt [...]) orzeczono wobec A. C. między innymi zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat. W dniu 07 listopada 2008r. A. C. zwrócił się do Starosty o wymianę posiadanego prawa jazdy kat. A, B, C wobec utraty z dniem 30 czerwca 2006r. ważności tego dokumentu. Starosta odmówił decyzją z dnia [...] 2009r. znak [...] realizacji wniosku skarżącego, powołując się na przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym stanowiące, że osoba, która była pozbawiona uprawnień na okres powyżej roku podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie posiadanych kategorii prawa jazdy. Skarżący nie wykazał by poddał się takiemu sprawdzianowi kwalifikacji, zatem organ uznał, że nie jest on uprawniony do kierowania pojazdami i nie może posługiwać się dokumentem prawa jazdy. Decyzja ta została zaskarżona w trybie odwoławczym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, który decyzją z dnia [...] 2009 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji, orzekając na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b, ust. 4 i art. 150 ustawy Prawo o ruchu drogowym i § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wymiany praw jazdy z dnia 29 kwietnia 2002r. (Dz. U. nr 69, poz. 640). A. C. zainicjował wobec powyższej decyzji najpierw postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2011 r. [...], na mocy której umorzono wszczęte przedwcześnie postępowanie w przedmiocie wznowienia z uwagi na wystąpienie przesłanki negatywnej do rozpatrzenia sprawy, to jest ze względu na to, że A. C. wnosząc wniosek o wznowienie postępowania nie dochował terminu miesięcznego do złożenia wniosku o wznowienie. W tej sytuacji wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2011 r. A. C. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności w.w decyzji Kolegium z [...] 2009 r. znak [...]. Według niego zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy świadczy o popełnieniu przestępstwa. Generalnie kwestionował prawne podstawy zastosowania w jego przypadku art. 114 ustawy Prawo o ruchu drogowym, z którego wynika obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji dla osób w nim wskazanych przy ubieganiu się o zwrot prawa jazdy. Dodatkowo w piśmie z dnia 13 czerwca 2011 r. podniósł, że ustawa Prawo o ruchu drogowym nie wiąże konsekwencji określonych z art. 114 ustawy z wydaniem wyroku karnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] 2011 r. sygn. akt [...] decyzję, mocą której odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2009 r. W uzasadnieniu Kolegium wykazało, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Kolegium zaznaczyło, że punktem odniesienia oceny legalności decyzji w trybie art. 156 -158 K.p.a. był stan rzeczy z chwili wydania tej decyzji, a zatem dzień [...] 2009 r. W sytuacji faktycznej wydania wyroku przez sąd powszechny, w którym nałożono na skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych przez okres dwóch lat i braku poddania się egzaminowi sprawdzającemu wymiana dokumentu zgodnie z art. 150 ust. l ustawy Prawo o ruchu drogowym nie była uzasadniona, skoro nie zachodziły przesłanki do zwrotu skarżącemu dokumentu prawa jazdy. A. C. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy. Wyraził niezadowolenie z decyzji, wskazując, iż decyzja Starosty obarczona jest wadami prawnymi o charakterze rażącym. Wskazał, że wymiana prawa jazdy jest czynności o charakterze technicznym, a odmowa wymiany prawa jazdy jest przestępstwem. Zakwestionował prawne podstawy zastosowania w jego przypadku art. 114 ustawy Prawo o ruchu drogowym, z którego wynika obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji dla osób w nim wskazanych przy ubieganiu się o zwrot prawa jazdy i uzależnienia od tego wymiany prawa jazdy. Kolegium, wydając opisaną na wstępie decyzję w uzasadnieniu podkreśliło, że podstawą polskiego systemu postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych, ujęta w art. 16 § 1 Kpa, a z zasadą tą związane jest domniemanie ważności decyzji. Jednym zaś z trybów wykluczenia ostatecznej decyzji z obrotu prawnego jest postępowanie w sprawie stwierdzenia jej nieważności, którego przesłanki zostały wyczerpująco wyliczone w art. 156 Kpa. Wśród przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji enumeratywnie wskazanych w art. 156 § l Kpa w pkt 2 in fine tego przepisu wymienione jest rażące naruszenie prawa, które określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Jak Kolegium podkreśliło, analiza cyt. przepisu i ustalenia poczynione w przedmiotowej sprawie pozwalają na stwierdzenie, że w niniejszej sprawie nie miało miejsca rażące naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2009 r. ([...]), na mocy której utrzymano w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty z dnia 5 stycznia 2009 r., nr [...], orzekającą o odmowie wymiany prawa jazdy kat. A.B.C. potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi A. C. W tym miejscu Kolegium wskazało, że rażące naruszenie prawa (art. 156 § l pkt 2 k.p.a.) następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Jako "rażącego" nie można traktować takiego rozstrzygnięcia, które wynika z odmiennej interpretacji danej normy. Innymi słowy, podał dalej organ, o rażącym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności. Przechodząc do stanu faktycznego sprawy, organ podał, że podstawę materialnoprawną badanej decyzji Kolegium z dnia [...] 2009r., [...] stanowił art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujących pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują ważność do czasu ich wymiany dokonywanej na koszt osoby uprawnionej w zakresie, na jaki zostały wydane. Na podstawie art. 150 ust. 2 Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z sprawie wymiany prawa jazdy z dnia 29 kwietnia 2002 r. (Dz. U. nr 69 poz. 640 z późn. zm), precyzujące zasady wymiany dokumentów, przy czym co do zasad i trybu postępowania przy wymianie dokumentów przez odesłanie zawarte w § 5 ust. 2 - stosuje się przepisy w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Brzmienie odesłania wskazuje w ocenie Kolegium, że w postępowaniu o wymianę praw jazdy wprost stosuje się przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, w szczególności zawarte w Dziale IV ustawy (art. 87-128) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215 ze zm.).Zgodnie natomiast z § 7 ust. l pkt. l rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004r. (Dz.U. z 2004r. nr 24 poz. 215 ze zm.) w celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia albo odmowy ich wydania należy zarejestrować wniosek w systemie informatycznym, odnotowując na wniosku przydzielony numer pozycji w rejestrze oraz przeprowadzić weryfikację dokumentów obejmującą sprawdzenie spełnienia przesłanek określonych w ustawie i przepisach, o których mowa w § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002r. oraz dokonać sprawdzenia zgodności danych z posiadanymi w prowadzonych aktach ewidencyjnych kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów, orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami oraz orzeczeń psychologicznych o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, o ile są one wymagane. W rozważnej sytuacji w wyniku weryfikacji dokumentów organ ustalił, że wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 7 kwietnia 2005r. (sygn. akt [...]) wobec skarżącego orzeczony został zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat (k5). Bezsporny też jest fakt zatrzymania skarżącemu prawa jazdy na okres powyżej 1 roku (k.8) i niepoddanie się przez odwołującego egzaminowi sprawdzającego jego kwalifikacje. Skarżący w dacie wydawania decyzji przez Kolegium nie spełniał zatem w ocenie organu kryteriów niezbędnych do wymiany dokumentu prawa jazdy. Nie posiadał prawa jazdy, ponieważ zostało ono zatrzymane i nie nastąpił jego zwrot. Nie mógł zatem korzystać z uprawnień w związku z zatrzymaniem prawa jazdy. Tu Kolegium wskazało, że w sytuacji wymiany prawa jazdy w myśl § 2 ust. 4 rozporządzenia w sprawie wymiany prawa jazdy z dnia 29 kwietnia 2002 r. wydaje się nowy dokument po unieważnieniu dotychczasowego dokumentu przez odcięcie lewego rogu o powierzchni co najmniej 1 cm2. Unieważniony dokument zwraca się jego posiadaczowi, a więc w takiej sytuacji doszłoby w pewnym sensie do obejścia prawa poprzez uzyskanie nowego dokumentu w sytuacji, gdy strona w rzeczywistości nie mogła korzystać z uprawnień. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dostrzegło również, że w dniu wydania przez Kolegium decyzji z dnia [...] 2009r. w przedmiocie wymiany prawa jazdy istniały rozbieżności interpretacyjne dotyczące art. 150 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002r. w sprawie wymiany praw jazdy. W ocenie części doktryny i orzecznictwa (np. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 marca 2004r. sygn. akt SA/Bk 1462/03) obowiązek wymiany przez kierowcę dokumentu prawa jazdy ma między innymi na celu przeprowadzenie przez organ weryfikacji uprawnień i doprowadzenie do stanu zgodności z prawem takich uchybień, które dotychczas był niezauważone. Na takiej wykładni powyższych przepisów opierał się Starosta i Kolegium wydając swoje decyzje. Odmienny pogląd głosił, że wyżej wymienione przepisy nie stanowią podstawy do weryfikowania uprawnień, które kierowca nabył po zdaniu egzaminu i które zostały potwierdzone w decyzji o wydaniu prawa jazdy (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sygn. akt II SA/Po 1609/03). Ostatecznie to drugie stanowisko znalazło potwierdzenie w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2006r. sygn. akt I OSK 934/05. Niemniej Kolegium zwróciło uwagę, iż aktualnie rozpoznaje sprawę w trybie stwierdzenia nieważności, a nie w trybie zwykłym (odwoławczym), co ma konsekwencje tego rodzaju, iż nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w sytuacji, gdy istnieją możliwości różnej interpretacji przepisów prawnych. Organ bliżej wyjaśnił, że wybór przez organ administracji jednej z możliwych interpretacji przepisów prawa nie stanowi rażącego naruszenia prawa także w sytuacji, gdy następnie Naczelny Sąd Administracyjny uzna za właściwą odmienną ich interpretację w sytuacji, gdy w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, była to jedynie jedna z możliwych interpretacji. Nadto Kolegium podkreśliło, że nie można przyjąć, że Starosta oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogły odstąpić od zastosowania podustawowego aktu normatywnego z powodu jego niezgodności z ustawą. Organy administracji publicznej nie mogą bowiem stwierdzać, że przepisy podustawowe wykraczają np. poza zakres delegacji ustawowej i nie są przepisami powszechnie obowiązującymi w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP. Organy administracji publicznej działają bowiem na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa). Tym samym w rozważnej sprawie nie można też uznać, iż decyzja Kolegium [...] z dnia [...] 2009r. została wydana bez podstawy prawnej. W rozważanej sprawie w ocenie Kolegium nie zachodzą także inne podstawy do stwierdzenia nieważności badanej decyzji Kolegium z dnia [...] 2009r. Decyzja została wydana przez organ właściwy rzeczowo i miejscowo (SKO), nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją o stateczną, nie została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, była wykonalna w dniu jej wydania, jej wykonanie nie wywołuje czynu zagrożonego karą, nie zawiera także wad powodujących jej nieważność z mocy prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. C. zarzucił organowi oparcie decyzji o nieprawdziwe dane, generalnie zarzucił, że wszystkie wydane w sprawie decyzje obarczone są wadą prawną i są oparte o nieprawdziwe stwierdzenia. Wskazał, że nie otrzymał decyzji w sprawie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji a zatrzymanie mu prawa jazdy nastąpiło wskutek bezprawnych działań organu pierwszej instancji i tym samym wyrządzoną mu szkodę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie posiada natomiast kompetencji do oceny celowości oraz słuszności skarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z przepisem 134 § 1 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu uzasadniającym uchylenie bądź stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Podstawy stwierdzenia nieważności decyzji wskazane są w przepisie art. 156 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez sformułowanie, że : organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. § 2. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Zgodnie z przepisem art. 157 § 2 Kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W ocenie Sądu brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2009r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2009r. znak [...] orzekającą o odmowie wymiany prawa jazdy kat A, B, C na wniosek A. C. została wydana w warunkach nieważności wskazanych w w.w przepisie. Sąd w całej rozciągłości podziela wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pogląd, że w.w decyzja z [...] 2009r. została wydana przez organ właściwy rzeczowo i miejscowo (SKO), nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją o stateczną, nie została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, była wykonalna w dniu jej wydania, jej wykonanie nie wywołuje czynu zagrożonego karą, nie zawiera także wad powodujących jej nieważność z mocy prawa. Szerszego omówienia wymaga ocena wydania przedmiotowej decyzji z punktu widzenia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa to jest wydania jej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza zatem, że decyzja nie ma podstawy w żadnym z powszechnie obowiązujących przepisów prawnych o charakterze materialnym, zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego. Rażące naruszenie prawa zachodzi natomiast w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. W orzecznictwie dominuje pogląd, że dochodzi do niego, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem (por. uzasadnienie uchwały NSA z 21 kwietnia 2008 r., I OPS 2/2008 - LexPolonica nr 1893188). Tak więc cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z niebudzącą wątpliwości treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok NSA z 11 sierpnia 2000 r., III SA 1935/99 - Lex nr 47008, zob. także wyrok NSA z 27 października 1998 r., II SA 1202/98 - Lex nr 41891; wyrok NSA z 12 grudnia 1988 r., III SA 481/88 - niepubl.). Mając na uwadze te ogólne stwierdzenia i przechodząc do stanu faktycznego sprawy – zważyć należy, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] 2009r. miała za przedmiot rozstrzygnięcie o wniosku A. C. wymiany dokumentu praw jazdy. O wymianie praw jazdy jako dokumentu stanowi przepis art. 150 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowiący, że: "Prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujących pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują ważność do czasu ich wymiany dokonywanej na koszt osoby uprawnionej w zakresie, na jaki zostały wydane. Osoba uprawniona dokonująca wymiany jest obowiązana do uiszczenia opłaty ewidencyjnej". Na podstawie delegacji zawartej w przepisie art. 150 ust. 2 w.w ustawy zostało wydane przez Ministra Infrastruktury w dniu 29 kwietnia 2002r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. z 2002r., Nr 69, poz. 640), które określa warunki i terminy wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami lub potwierdzających dodatkowe kwalifikacje kierujących pojazdami, zwanych dalej "dokumentami" oraz wysokość opłat za ich wymianę. Nie można przyjąć zatem, że decyzja w przedmiocie wymiany prawa jazdy nie miała umocowania w przepisach prawnych. Pozostaje kwestia czy w.w decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] 2009r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. By rozstrzygnąć tę kwestię należy odnieść się do okoliczności, w których A. C. starał się o wymianę dokumentu prawa jazdy. Znaczenie ma okoliczność, że wyrokiem Sądu Rejonowego z 7 kwietnia 2005 r. wobec skarżącego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat, jednocześnie zatrzymując na ten okres dokument prawa jazdy, zgodnie z przepisami Kodeksu karnego. Na gruncie ustawy Prawo o ruchu drogowym zatrzymanie na okres przekraczający rok prawa jazdy ma skutek w postaci konieczności poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji (art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ). Art. 114 ust. 1 pkt 2 stanowi bowiem, że w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Zarzuty skarżącego jakoby organ nie mógł uzależniać wymiany dokumentu prawa jazdy od poddania się przez niego egzaminowi sprawdzającemu, sprowadzający się do przyjęcia, że rozpoznając wniosek o wymianę dokumentu prawa jazdy nie powinno się oceniać równocześnie zasadności tego wniosku z punktu widzenia uprawnień do kierowania pojazdami – należy ocenić jako niezasadne. W tym względzie istotne jest odesłanie znajdujące się w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 29 kwietnia 2002r., iż do zasad i trybu postępowania przy wymianie dokumentów stosuje się przepisy w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Jak słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze brzmienie tego odesłania wskazuje, że w postępowaniu o wymianę prawa jazdy wprost stosuje się przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, w szczególności zawarte w Dziale IV ustawy (art. 87-128) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 24, poz. 215). Znaczy to, że organ administracyjny rozpoznając wniosek A. C. o wymianę dokumentu praw jazdy musiał uwzględnić okoliczność, że skarżący nie poddał się egzaminowi sprawdzającemu, co też znaczy, że w gruncie rzeczy nie posiadał uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Sąd podziela przy tym wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 marca 2004r. SA/Bk 1462/03 (Lex nr 173677) pogląd, że obowiązek wymiany przez kierowcę dokumentu – prawa jazdy – ma między innymi na celu przeprowadzenie przez organ weryfikacji uprawnień i doprowadzenie do stanu zgodności z prawem takich uchybień, które dotychczas były niezauważone. Sąd ma też na uwadze, że w orzecznictwie sądowym wyrażane są przeciwstawne poglądy o tym, że w trybie przewidzianym dla wymiany prawa jazdy nie można weryfikować uprawnień kierowcy do prowadzenia pojazdów (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2006r. I OSK 934/05, Lex nr 265745) niemniej bezwarunkowe przyjęcie tych poglądów wymaga w każdym przypadku dokładnej analizy danego stanu faktycznego, a stan faktyczny niniejszej sprawy wyróżnia okoliczność, że A. C. po dwuletnim okresie zatrzymania mu dokumentu prawa jazdy na nowo nie przystąpił do wymaganego prawem egzaminu sprawdzającego, w związku z czym nie mógł w gruncie rzeczy uzyskać dokumentu prawa jazdy. Wypada też zauważyć z punktu widzenia ewentualnego rażącego naruszenia prawa przez decyzję Kolegium Odwoławczego, że rozbieżność wykładni przepisów prawnych i zastosowanie się przez organ do jednej z wykładni sama w sobie nie przesądza o tego rodzaju przesłance stwierdzenia nieważności (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2002 r., I SA 1690/00, niepubl.). Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] 2009r, nie została zatem podjęta również z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z rozporządzeniem w sprawie wymiany praw jazdy, co powyżej zostało wywiedzione. Z powyższych względów, Sąd, uznając, że brak było podstaw do uwzględnienia skargi A. C., oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło