III SA/Kr 1273/18
WyrokWSA w Krakowie2019-02-18
Skład orzekający: Bożenna Blitek, Maria Zawadzka, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, wydana wobec osoby, która w międzyczasie zrzekła się obywatelstwa polskiego i uzyskała obywatelstwo austriackie, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa lub niewykonalności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, wydana na podstawie utraty kwalifikacji stwierdzonej wynikiem egzaminu, jest prawidłowa i nie narusza prawa w sposób rażący, nawet jeśli strona w międzyczasie zmieniła obywatelstwo. Posiadanie obywatelstwa innego państwa członkowskiego UE nie zwalnia z obowiązku spełnienia wymogów kwalifikacyjnych do kierowania pojazdami w Polsce, a polskie organy są uprawnione do cofnięcia uprawnień wydanych na podstawie polskiego prawa.Stan faktyczny
P. S. posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B od 1970 r. W 1996 r. nie zdał egzaminów sprawdzających kwalifikacje w zakresie kategorii B. W 2006 r. Starosta, na wniosek P. S., uchylił decyzję z 2002 r. o wymianie prawa jazdy i wydał decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B z powodu braku kwalifikacji. W 2018 r. P. S. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 2006 r., argumentując, że w międzyczasie zrzekł się obywatelstwa polskiego i uzyskał austriackie, a zatem polskie organy nie mogły wydać takiej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, co zostało zaskarżone do WSA w Krakowie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt III SA/Kr 1273/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lutego 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bożenna Blitek (spr.), Sędziowie: WSA Maria Zawadzka, WSA Janusz Kasprzycki, , Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2019 r., sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 157 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.), art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108 poz. 908 z późn. zm.), odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia [...] 2006 r. nr [...], którą cofnięto P. S. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B do czasu wykazania się posiadaniem kwalifikacji. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
I.
P. S. posiadał uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, B i T od dnia 5 maja 1970 r. W związku ze zgłoszeniem zagubienia dokumentu w 1989 roku został mu wydany wtórnik o nr [...] potwierdzający dotychczasowe uprawnienia.
Pismem z dnia 13 kwietnia 1996 r. Wojewódzki Ośrodek Egzaminowania poinformował Kierownika Urzędu Rejonowego, że P. S., ubiegający się o prawo jazdy kat. C, wykazał się na egzaminie w dniu 13 kwietnia 1996 r. nr protokołu [...] rażącym brakiem kwalifikacji fachowych.
Pismem z dnia 29 kwietnia 1996 r. P. S. został skierowany na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie przepisów ruchu drogowego odnośnie posiadanych kat. A, B i T.
W dniu 20 maja 1996 r. P. S. uzyskał negatywny wynik w zakresie teoretycznego egzaminu do uzyskania kat. A, B i T. Również kolejne egzaminy P. S. przeprowadzone w dniach:
- 31 maja 1996 r.,
- 14 czerwca 1996 r.,
- 22 lipca 1996 r.,
- 30 lipca 1996 r. i
- 31 sierpnia 1996 r. zakończyły się wynikiem negatywnym w zakresie uzyskania kat. A, B i T.
Dopiero podczas egzaminu w dniu 8 września 1996 r. P. S. uzyskał kwalifikacje wymagane w stosunku do uprawnień kat. A i T, jednocześnie nie uzyskując kwalifikacji w stosunku do uprawnień kat. B.
W dniu 29 maja 2002 r. P. S. wystąpił do Starostwa Powiatowego o wymianę prawa jazdy kat. A, B i T nr [...] i taki dokument nr [...] uzyskał w dniu 3 czerwca 2002 r. - nr druku [...].
Pismem z dnia 30 listopada 2005 r. Starosta wezwał P. S. do zgłoszenia się wraz z prawem jazdy w celu złożenia wyjaśnień w sprawie uzyskania prawa jazdy nr 02737/02/1216 na blankiecie nr D0769330.
W dniu 30 grudnia 2005 r. P. S. osobiście zwrócił się o uchylenie decyzji z dnia 3 czerwca 2002 r. o wydaniu mu (w drodze wymiany) prawa jazdy kategorii A, B i T nr 02737/02/1216 nr druku D0769330 z uwagi na to, że w roku 1996 nie zdał egzaminu sprawdzającego na kategorię B.
W dniu [...] 2006 r. Starosta, na podstawie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, wydał decyzję nr [...], którą orzekł o uchyleniu swojej decyzji z dnia 3 czerwca 2002 r. w sprawie wydania P. S. prawa jazdy kat. A, B i T.
W tym samym dniu – [...] 2006 r. - Starosta wydał również, na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, decyzję nr [...], którą cofnął P. S. uprawnienie do kierowania kategorii B (nr [...] z dnia 30 grudnia 1989 r.) wydane przez Urząd Miejski do czasu wykazania się posiadaniem kwalifikacji.
II.
Pismem z dnia 19 września 2018 r. P. S., działający przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Starostwa Powiatowego "o wznowienie postepowania w niniejszej sprawie i stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego nieważności decyzji Starosty z dnia [...] 2006 r. nr [...] i decyzji poprzedzającej Starosty z dnia [...] 2002 r. szczegółowo opisanej w pkt 1 decyzji". Na podstawie uzasadnienia tak sformułowanego wniosku organ administracyjny przyjął, że stronie skarżącej chodzi o stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego nieważności decyzji Starosty z dnia [...] 2006 r. nr [...] o cofnięciu P. S. uprawnień do kierowania pojazdami kat. B. Na poparcie wniosku P. S. podniósł, że w dacie wydania przez Starostę decyzji z dnia [...] 2006 r. nie był już obywatelem polskim lecz austriackim i posiadał ważne prawo jazdy tego państwa na wszystkie kategorie, co wynika z dokumentu wydanego przez Dyrekcję Policji Krajowej w Wiedniu Urząd Komunikacji Wydział Ds. Praw Jazdy. Co więcej z dokumentu tego wynika również, że posiada prawo jazdy austriackie nr [...] wydane w dniu 17 maja 1985 r. P. S. stwierdził, że z momentem zrzeczenia się przez niego obywatelstwa polskiego decyzja z dnia [...] 2006 r. Starosty nie mogła być w stosunku do niego wydana, bowiem "sprzężone" jest to z regulacją zawartą w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm.), a także art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. c, zgodnie z którym dokument stwierdzający posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym uznaje się jako krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Zdaniem wnioskodawcy, ta regulacja ma swoje źródło w art. 42 ust. 3 Konwencji o ruchu drogowym, ratyfikowanej przez Polskę (Dz. U. z 1988 r. nr 5 poz. 40), jak i dyrektywach unijnych. Kwestię tę omawiał też Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 26 października 2017 r. sygn. akt C-195/16, w którym podkreślał, że prawa jazdy są wzajemnie uznawane przez państwa członkowskie i jeżeli organy jednego państwa członkowskiego wydały prawo jazdy, to inne państwa członkowskie nie są uprawnione do badania spełnienia warunków jego otrzymania. Zdaniem P. S., posiadanie prawa jazdy wydanego przez państwo członkowskie należy uważać za stanowiące dowód, że wnioskodawca jako posiadacz prawa jazdy wydanego przez państwo austriackie spełnił warunki jego otrzymania. Wnioskodawca podkreślił, że jako kierowca może posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy, a ograniczenie to nie dotyczy tylko i wyłącznie międzynarodowego prawa jazdy. Skoro bowiem posiadał i posiada ważne prawo jazdy wydane w Austrii, przy czym – jego zdaniem - bez znaczenia jest w jakich okolicznościach zostało ono wydane i nie jest obywatelem państwa polskiego, to z momentem zrzeczenia się obywatelstwa polskiego tego rodzaju decyzja jaką wydał Starosta w dniu 5 stycznia 2006 r. nie mogła zapaść wobec niego, a zatem jest to decyzja dotknięta nieważnością postępowania. Decyzję tą należy wyeliminować z obrotu prawnego, albowiem odnosi się ona wyłącznie do obywateli polskich i nie może ograniczać go w uzyskaniu prawa jazdy w kraju, którego jest obywatelem. Wnioskodawca podkreślił, że Konwencja Wiedeńska o ruchu drogowym wskazuje, że wnioskodawca może jeździć po Polsce na podstawie prawa jazdy wydanego w Austrii. Jednakże, aby nie mieć problemów przy kontroli drogowej, gdyż funkcjonariusze policji posiadają przedmiotową decyzję w zasobach osób nieuprawnionych do kierowania pojazdami silnikowymi na terenie RP, to przedmiotową decyzję Starosty z dnia [...] 2006 r. należy wyeliminować z obrotu prawnego.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 25 października 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia [...] 2006 r. nr [...]. W ocenie Kolegium nie sposób uznać, aby w sprawie wystąpiła oczywistość naruszenia prawa, która polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a normą prawa stanowiącą jego podstawę prawną. Skoro w obrocie prawnym pozostawała ważna decyzja, na podstawie której P. S. uzyskał krajowe prawo jazdy uprawniające do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, B i T, a jak wyżej wywiedziono w wyniku przeprowadzonych egzaminów sprawdzających uzyskał on jedynie kwalifikacje wymagane w stosunku do uprawnień kat. A i T, jednocześnie nie uzyskując kwalifikacji w stosunku do uprawnień kat. B, to organ stosowanie do art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym był uprawniony do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania kat. B, co uczynił decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...]. Kolegium zwróciło uwagę, że od daty wstąpienia Rzeczpospolitej Polskiej w struktury Unii Europejskiej unijny porządek prawny stał się elementem obowiązującego w Polsce porządku prawnego, a zatem krajowe organy i sądy muszą brać pod uwagę również uregulowania unijne. Kolegium wskazało, że wyrażona w art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej zasada lojalności zobowiązuje państwa członkowskie do podjęcia wszelkich środków ogólnych lub szczególnych właściwych dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Traktatów lub aktów instytucji Unii. Obowiązek ten skierowany jest również do organów krajowych stosujących prawo, a jednym z jego przejawów jest nakaz tzw. prounijnej wykładni przepisów krajowych. Reguła ta oznacza dążenie do takiej wykładni prawa krajowego, która w jak najszerszym stopniu będzie uwzględniała uregulowania prawa unijnego. Kolegium stwierdziło, że w dziedzinie uznawania zagranicznych dokumentów potwierdzających prawo kierowania pojazdami kluczowe znaczenie miała dyrektywa Rady z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy (91/439/EWG), która wprowadzała przepisy pozwalające na odmowę wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu na terytorium wydającego państwa (art. 8 ust. 4 dyrektywy nr 91/439/EWG). Dyrektywa wprowadzała zakaz posiadania przez jedną osobę praw jazdy wydanych przez więcej niż jedno państwo członkowskie (art. 7 ust. 5 dyrektywy nr 91/439/EWG – "jedna osoba nie może posiadać więcej niż jedno prawo jazdy"). Celem tych przepisów było uniemożliwienie osobom, które zostały wykluczone z uczestnictwa w ruchu drogowym na terytorium jednego z krajów członkowskich Unii Europejskiej, ominięcia sankcji nałożonych mocą prawomocnych orzeczeń właściwych władz i nie dopuszczenie ich do ruchu drogowego bez uprzedniego spełnienia określonych przepisami prawa warunków do odzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. W związku z powyższym Kolegium uznało, że okoliczność zrzeczenia się przez P. S. polskiego obywatelstwa jest kwestią wtórną, gdyż to polski dokument, wydany przez polski organ, nadał mu uprawnienia do prowadzenia pojazdów kat. B, stąd też nie ma podstaw do kwestionowania kompetencji polskiego organu administracji publicznej do cofnięcia tych uprawnień w sytuacji niewykazania się przez kierowcę posiadaniem kwalifikacji w tym zakresie. Kolegium nie podzieliło również twierdzeń wnioskującego, że decyzja ta obarczona była wadą niewykonalności określoną w art. 156 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ wyjaśnił, że niewykonalność decyzji jako przesłanka oznacza, że rozstrzygnięcie z przyczyn prawnych lub faktycznych nie może zostać wykonane, oznacza niemożność zastosowania się do dyspozycji rozstrzygnięcia z uwagi na istniejący w obowiązującym prawie zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostającego w sprzeczności z wydaną decyzją. W istocie więc niewykonalność decyzji z przyczyn prawnych mieści się w przesłance określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Takiej wady, w ocenie Kolegium, nie posiada kwestionowana decyzja.
W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego P. S. wniósł o jej uchylenie i stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z dnia [...] 2006 r. nr [...], "a także decyzji poprzedzających", ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił rażące naruszenie:
– przepisów postępowania mających wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a w szczególności art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez jego niezastosowanie w niniejszym stanie faktycznym i nie stwierdzenie, że doszło w sprawie do rażącego naruszenia prawa, albowiem decyzja Starosty z dnia [...] 2006 r. nr [...] nie mogła zostać wydana, bowiem w dniu tym skarżący P. S. nie był obywatelem Państwa Polskiego.
– rażące naruszenie art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, tj. 5 stycznia 2006 r., poprzez jego błędne zastosowanie, pomimo że przecież skarżący nie był już obywatelem Państwa Polskiego i nie mogły być w stosunku do niego zastosowane uregulowania ustawy Prawa o ruchu drogowym.
W uzasadnieniu skargi P. S. podniósł, że zrzekł się obywatelstwa polskiego, co potwierdza zalegające w aktach sprawy zaświadczenie z dnia 7 kwietnia 2003 r. Na chwilę obecną skarżący jest obywatelem Austrii i korzysta w pełni z praw i obowiązków wynikających z obywatelstwa austriackiego, co zostało zupełnie pominięte przez Starostę, który w dniu 5 stycznia 2006 r. wydał kwestionowaną decyzję. Skarżący dodał również, że legitymuje się uprawnieniami do prowadzenia pojazdów kat. B wydanym przez odpowiednie organy państwa austriackiego. W związku z tym P. S. uważa, że kwestionowana decyzja Starosty nie mogła zostać w stosunku do niego wydana, gdyż jest on obywatelem Austrii a nie Polski. Zdaniem skarżącego, organy państwa Polskiego nie mogą ingerować w prawa i obowiązki obywatela innego państwa, nawet jeżeli są członkami Unii Europejskiej, gdyż jest to zbyt duża ingerencja w tego rodzaju struktury. Co więcej, stanowisko Trybunału Sprawiedliwości wyrażone w orzeczeniu z dnia 26 października 2017 r. sygn. akt I C 195/16 wskazuje, że jeżeli jedno z państw unii europejskiej wydało prawo jazdy to inne państwa unii europejskiej nie są uprawnione do badania zasadności jego wydania. Skarżący uważa, że decyzja Starosty z dnia 5 stycznia 2006 r. ogranicza go w sposób całkowicie bezprawny do tego, aby mógł swobodnie poruszać się na terenie Polski pojazdem mechanicznym mając uprawnienia do kierowania tymi pojazdami jakie są przewidziane dla kat. B, gdyż posiada ważne prawo jazdy wydane przez Austrię, której jest obywatelem. P. S. stwierdził, że ta okoliczność powoduje, że ingerencja obcego państwa jest całkowicie niedopuszczalna tym bardziej, iż Państwo Polskie przyjęło do swojego systemu prawnego ustawę o konwencji o ruchu drogowym podpisane i ratyfikowane przez nie w Genewie, a następnie w Wiedniu w roku 1968. Zdaniem skarżącego, tego rodzaju działania Państwa Polskiego naruszają art. 4 ustawy o kierujących pojazdami. Skarżący podniósł, że organ I instancji wydając decyzję z dnia 5 stycznia 2006 r. o cofnięciu mu prawa jazdy kategorii B dokonał tego z rażącym naruszeniem prawa wspólnotowego, jak i prawa polskiego, co wskazuje, że spełnione zostały przesłanki wymagane z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego do uznania jej za nieważną.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 18 lutego 2019 r. pełnomocnik skarżącego podkreślił, że decyzja z dnia [...] 2006 r. narusza art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz została wydana z rażącym naruszeniem art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, gdyż skarżący posiadał kwalifikacje potwierdzone austriackim prawem jazdy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że słusznie organ administracyjny przyjął, że w piśmie z dnia 19 września 2018 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z dnia [...] 2006 r. o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B. Także, zdaniem Sądu, w skardze do tut. Sądu skarżący podkreślał, że wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z dnia [...] 2006 r. nr [...] o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B. We wszystkich swoich pismach skarżący pomimo tego, że podawał, iż chodzi mu także "o decyzje poprzedzające" tą decyzję, odwoływał się tylko do decyzji z dnia 5 stycznia 2006 r. nr [...] o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B. Należy zauważyć, że jeśli chodzi o "decyzje poprzedzające", to we wniosku z dnia 19 września 2018 r. skarżący nie wskazał, z jakiego powodu należy stwierdzić nieważność decyzji z dnia [...] 2002 r., która została uchylona na wniosek skarżącego przez Starostę decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...], zaś sam skarżący nigdy tego nie zakwestionował. Jeżeli chodzi o zawarte w skardze wnioski, to należy zauważyć, że skarżący nie wskazał, o stwierdzenie których konkretnie innych decyzji wnosi.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd uznał, że skarga jest całkowicie nieuzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty cofającej skarżącemu uprawnienia do kierowania kat. B w żaden sposób nie narusza prawa.
Sąd zwraca uwagę na to, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały ściśle określone w treści art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), który stanowi:
"Art. 156. § 1. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa."
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej nie jest postępowaniem zwykłym, w którym dokonywana jest kontrola decyzji według ogólnych zasad postępowania odwoławczego i rozpatrywane są wszelkiego rodzaju wadliwości decyzji, lecz postępowaniem o charakterze szczególnym (nadzwyczajnym), gdyż jego przedmiotem jest ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek - wbrew wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji administracyjnych - można wzruszyć takie rozstrzygnięcie. Kompetencja organu administracji orzekającego w trybie nieważnościowym obejmuje zatem wyłącznie badanie, czy kwestionowana decyzja jest dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie to nie zmierza więc do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej już decyzją ostateczną, a jego celem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej kwalifikowaną wadą nieważności.
Skarżący we wniosku inicjującym postępowanie domagał się stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Starosty z dnia [...] 2006 r. nr [...] o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 k.p.a.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie brak podstaw do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. wydania tej decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Z wydaniem decyzji bez podstawy prawnej mamy do czynienia wtedy, gdy nie ma ona podstawy w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym, zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego. Jeżeli natomiast chodzi o wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa to wyjaśnić należy, że nie każde naruszenie prawa ma charakter rażący. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi bowiem wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne – a dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny - przekroczenie prawa. Podkreślić także należy, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi kwalifikowaną postać naruszenia i nie może być interpretowane rozszerzająco. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że istnieje różnica między "zwykłym" naruszeniem prawa, a naruszeniem, które może być zakwalifikowane jako "rażące". Zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się także, że niedopuszczalne jest utożsamianie każdego uchybienia z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują natomiast łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze czyli skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Cechą rażącego naruszenia prawa jest więc to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2721/15, opubl. LEX nr 2352557; wyrok NSA z dnia 9 marca 1999 r., sygn. akt V SA 1970/98, opubl. LEX nr 50195).
Decyzja Starosty z dnia [...] 2006 r. nr [...] o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania kat. B została wydana na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108 poz. 908 z późn. zm.), który – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania weryfikowanej decyzji – stanowił, że:
"Art. 140. 1. Decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie:
2) utraty przez kierowcę kwalifikacji, co stwierdza się na podstawie wyniku egzaminu państwowego;"
Jak wynika z akt sprawy skarżący posiadał uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, B i T od dnia 5 maja 1970 r. Jednak w dniu 13 kwietnia 1996 r. skarżący podczas egzaminu na prawo jazdy kat. C wykazał się rażącym brakiem kwalifikacji fachowych i w związku z tym został skierowany na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie przepisów ruchu drogowego kat. A, B i T. W dniu 20 maja 1996 r. skarżący uzyskał negatywny wynik w zakresie teoretycznego egzaminu do uzyskania kat. A, B i T. Również kolejne jego egzaminy w dniu 31 maja 1996 r., 14 czerwca 1996 r., 22 lipca 1996 r., 30 lipca 1996 r. i 31 sierpnia 1996 r. zakończyły się wynikiem negatywnym w zakresie uzyskania kat. A, B i T. Dopiero podczas egzaminu w dniu 8 września 1996 r. skarżący uzyskał kwalifikacje wymagane w stosunku do uprawnień kat. A i T, jednocześnie nie uzyskując kwalifikacji w stosunku do uprawnień kat. B. Skoro zatem skarżący nie zdał egzaminu i nie uzyskał kwalifikacji w stosunku do uprawnień kat. B, to konieczne stało się wydanie przez Starostę decyzji cofającej skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami kat. B.
Wydana zatem przez Starostę decyzja z dnia [...] 2006 r. nr [...] o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B była prawidłowa, a jej podstawę prawną stanowił art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego, decyzja ta nie została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Jeżeli natomiast chodzi o wskazywaną przez skarżącego przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji wymienioną w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., to stwierdzić należy, że skarżący nie wyjaśnił na czym miałaby polegać niewykonalność decyzji Starosty z dnia [...] 2006 r. nr [...] o cofnięciu mu uprawnień. Decyzją tą cofnięto skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, a zatem jej wykonanie sprowadzało się do odebrania skarżącemu prawa jazdy tej kategorii i wydanie mu nowego, nieobejmującego tej kategorii. Decyzja Starosty z dnia [...] 2006 r. nr [...] była zatem wykonalna.
Odnosząc się do argumentu skarżącego, że Starosta nie mógł wydać wobec niego decyzji z dnia [...] 2006 r., gdyż w 2003 r. zrzekł się polskiego obywatelstwa i obecnie jest obywatelem Austrii, stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, kwestia obywatelstwa skarżącego ma drugorzędne znaczenie w niniejszej sprawie. Uprawnienia do kierowania pojazdami skarżący uzyskał bowiem w roku 1970 r. będąc obywatelem polskim, a austriackie prawo jazdy otrzymał na podstawie zagranicznego prawa jazdy. Nabycie przez skarżącego obywatelstwa innego kraju nie oznacza, że wydane wobec niego i funkcjonujące w obrocie prawnym decyzje nie mogą zostać zmienione lub uchylone. Decyzje wydane przez jedno państwo nie stają się wadliwe tylko dlatego, że osoba, których one dotyczą zmieniła obywatelstwo. Zdaniem Sądu, rację więc ma Kolegium wskazując, że dyrektywa Rady z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy (91/439/EWG) wprowadziła przepisy pozwalające na odmowę wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu na terytorium wydającego państwa (art. 8 ust. 4 dyrektywy 91/439/EWG). Dzięki temu osoby nie posiadające stosownych uprawnień nie mogą prowadzić pojazdów. Dotyczy to obywateli wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej. Starosta nie tylko mógł, ale był zobowiązany wydać wobec skarżącego decyzję z dnia [...] 2006 r. nr [...] o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, a kwestia obywatelstwa skarżącego nie miała wpływu na treść tego rozstrzygnięcia.
Sąd zauważa, że strona skarżąca pomimo tego, że jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wydaje się nie różnicować takich pojęć jak "wydanie prawa jazdy" a "wymiana prawa jazdy", czy nawet prawo jazdy jako "uprawnienie do kierowania pojazdami" a prawo jazdy jako "dokument poświadczający to uprawnienie". Sąd stwierdza, że w ślad za wnioskami strony skarżącej zawierającymi takie nieścisłości także organ administracyjny ich nie uniknął. Pomimo dostrzeżenia powyższego Sąd stwierdza, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie miało to znaczenia, gdyż istotnym jest to, że
- po pierwsze: w dniu [...] 2006 r. Starosta wydał, na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, decyzję nr [...], którą cofnął P. S. uprawnienie do kierowania kategorii B do czasu wykazania się posiadaniem kwalifikacji;
- po drugie: P. S. w piśmie z dnia 30 grudnia 2005 r. przyznał, że nieprawidłowo wydano mu decyzją z dnia [...] 2002 r. - w drodze wymiany - prawo jazdy kategorii A, B i T (nr [...] nr druku [...]) z uwagi na to, że w roku 1996 nie zdał egzaminu sprawdzającego na kategorię B;
- po trzecie: pismem z dnia 19 września 2018 r. P. S. wniósł o stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a. nieważności decyzji Starosty z dnia [...] 2006 r. nr [...] o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami kat. B tylko dlatego, że w 2003 r. zrzekł się obywatelstwa polskiego i obecnie jest obywatelem Austrii.
Mając powyższe na względzie Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego uznając, że jest ona prawidłowa, a w związku z tym na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł – jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło