III SA/Kr 1274/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Bożenna Blitek Protokolant Starszy referent Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2015 r. sprawy ze skarg K. Ś. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] z dnia 6 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego P. G. Kancelaria Radcy Prawnego ul. [...] w K kwotę 480,-(słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 6 maja 2014 r. wydało następujące postanowienia: 1) znak: [...], którym odmówiło K. Ś. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. znak: [...] orzekającej o odmowie przyznania zasiłku celowego na opłacenie w całości czynszu; 2) znak: [...], którym odmówiło K. Ś. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. znak: [...] orzekającej o odmowie przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu leków. Jako podstawę prawną tych postanowień Kolegium wskazało art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 1 oraz art.129 § 1 i 2 kpa. Odmawiając przywrócenia terminu, SKO, wskazało, że decyzja organu I instancji wymieniona w punkcie 1 została skutecznie doręczona K. Ś. w dniu 7 sierpnia 2013 r., zaś decyzję organu I instancji opisaną w punkcie 4 doręczono 9 września 2013 r. Natomiast w dniu 7 lutego 2014 r. K. Ś. wniósł odwołania od tych czterech decyzji Prezydenta Miasta, jednocześnie domagając się przywrócenia terminu do wniesienia odwołań. Z uwagi na brak uzasadnienia żądania przywrócenia terminu Kolegium pismem z dnia 27 marca 2014 r. wezwało K. Ś., aby uzupełnił wniesione podanie przez dostarczenie dokumentów wskazujących na przeszkody w zachowaniu terminu do wniesienia odwołań. Jednakże K. Ś. nie wskazał przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia odwołań. W zaistniałych okolicznościach Kolegium uznało, że nie zachodziły podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołań. Na powyższe postanowienia K. Ś. wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W treści skarg K. Ś. podniósł zarzuty naruszenia "prawa do obrony", art. 145 kpa oraz rozmaitych przepisów Konstytucji RP i ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie, zmianę oraz stwierdzenie nieważności decyzji z naruszeniem prawa oraz stwierdzenie, że naruszały Konstytucję RP oraz ustawę o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargi SKO wniosło o ich oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień. WSA w Krakowie postanowieniami z dnia 31 marca 2015 r. ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu. Na rozprawie w dniu 30 lipca 2015 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i zarzucił, że organowi znana byłą okoliczność pozostawania przez skarżącego w leczeniu psychiatrycznym od 2010 r. Pełnomocnik przedłożył kopie zaświadczeń lekarskich, kart informacyjnych leczenia szpitalnego i orzeczeń Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Ponadto pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że nie zostały one uiszczone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. W świetle powyższych zasad skargi nie są zasadne i podlegają oddaleniu. Stosownie do art. 58 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2), przy czym przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Zatem przywrócenie terminu przez organ administracji uwarunkowane zostało łącznym spełnieniem następujących przesłanek: brakiem winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, uprawdopodobnieniem tego braku winy przez zainteresowanego oraz złożeniem wniosku w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Koniecznym jest też dopełnienie czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przy ocenie braku winy zainteresowanego, organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok NSA z 28 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 1257/11, publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano wyżej, obowiązkiem wnoszącego prośbę o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie. Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminowi należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Oznacza to, że przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, wnioskodawca powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego niezależna. Odnosząc powyższe rozważania do zaskarżonych w niniejszej sprawie postanowień SKO, zauważyć należy, że skarżący w piśmie z dnia 7 lutego 2014 r. domagał się przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji organu I instancji wydanej w dniu [...] 2013 r., która została doręczona skarżącemu w dniu 7 sierpnia 2013 r., oraz od decyzji tego organu wydanej w dniu [...] 2013 r., która została doręczona skarżącemu w dniu 9 września 2013 r. W piśmie tym skarżący nie wskazał żadnych powodów uchybienia terminu do wniesienia odwołań od przedmiotowych decyzji i dlatego Kolegium w piśmie z dnia 27 marca 2014 r., wezwało skarżącego o wskazanie przyczyn uchybienia termu do wniesienia odwołań od decyzji organu I instancji. Podkreślić należy, że w piśmie z dnia 7 lutego 2014 r. skarżący domagał się przywrócenia terminu do wniesienia środków odwoławczych od kilkudziesięciu orzeczeń (decyzji i postanowień) wydanych przez Prezydenta Miasta. W sprawach tych SKO stosownymi postanowieniami odmówiło przywrócenia terminu do ich wniesienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokami: z dnia 18 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1260/14, z dnia 23 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1239/14 oraz III SA/Kr 167/14 oddalił skargi K. Ś. na powyższe postanowienia (wszystkie wyroki dostępne na http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd orzekający w niniejszej sprawie, w całości podziela stanowisko Sądu zaprezentowane w powołanych powyżej wyrokach. W szczególności w ocenie Sądu, Kolegium prawidłowo wezwało skarżącego do uzupełnienia braków podania o przywrócenie terminu, którym to organ dodatkowo dał wyraz czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 kpa), mając na względzie interes skarżącego (art. 7 kpa) oraz jego indywidualne warunki. W konsekwencji nieużycie przez Kolegium, w piśmie kierowanym do skarżącego sformułowań kodeksowych i niewezwanie go o "uzupełnienie braków podania" lecz o przedłożenie odpowiednich dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminów do wniesienia odwołań, nie stanowi, w ocenie Sądu, takiego naruszenia przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, zdaniem Sądu Kolegium podjęło wszelkie niezbędne kroki w celu umożliwienia skarżącemu uprawdopodobnienia, że do uchybienia terminów do wniesienia odwołań doszło bez jego winy. Skarżący jednak nie ustosunkował się do tej inicjatywy organu w żaden sposób, który mógłby zostać uznany za wykonanie dyspozycji art. 58 § 1 kpa, w szczególności w przesłanych do Kolegium pismach nie wskazał żadnych okoliczności świadczących o tym, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Ponadto podkreślić należy, że nawet gdyby skarżący – odpowiadając na wezwanie organu z dnia 27 marca 2014 r. – uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, to SKO nie powinno przywrócić skarżącemu terminu do wniesienia ww. odwołań, ponieważ, zgodnie z art. 58 § 2 zdanie pierwsze kpa, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Jest to zatem termin nieprzywracalny. Tymczasem skarżący nie wykazał, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, a z okoliczności sprawy może wynikać, że zdaniem skarżącego – wobec złożenia wniosku o przywrócenie terminu w dniu 7 lutego 2014 r. – przyczyna uchybienia terminu ustała najwcześniej na przełomie stycznia i lutego 2014 r. W aktach postępowań administracyjnych prowadzonych w sprawach skarżącego (przesłanych do Sądu wraz z rozpatrywanymi skargami), znajdują się liczne pisma skarżącego wskazujące, że skarżący brał czynny udział w kilkudziesięciu postępowaniach administracyjnych w sprawach z zakresu pomocy społecznej prowadzonych przez organy obu instancji w okresie poprzedzającym koniec stycznia 2014 r., np. w pismach z dnia 27 listopada oraz 18 grudnia 2013 r., skarżący zwracał się do pracowników organu pierwszej instancji o przedstawienie szeregu informacji. Podkreślić trzeba, że sam fakt prowadzenia wobec skarżącego licznych postępowań administracyjnych z zakresu pomocy społecznej, nie może stanowić wystarczającego powodu przywrócenia terminu do złożenia odwołania w postępowaniu administracyjnym. Rozstrzygające znaczenie ma bowiem brak winy w uchybieniu terminu, co należy oceniać przy pomocy obiektywnego miernika staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W ocenie Sądu w zaskarżonych postanowieniach Kolegium zasadnie przyjęło, że skarżący nie uprawdopodobnił, że do uchybienia terminów do wniesienia odwołań doszło bez jego winy. Ponadto skarżący nie wykazał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań wniósł w termie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Sąd uznał za bezzasadne stawiane przez skarżącego zarzuty naruszenia przez organ art. 8, art. 87, art. 67 i art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak również art. 2, art. 3 ust. 1, art. 5, art. 7 ust. 1 oraz 3-6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 3 pkt 3 pkt 1 i 3, art. 16 ust. 2, art. 19 ust. 13, art. 24, art. 36 ust. 2, art. 37 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2 oraz art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W zaskarżonych postanowieniach SKO nie konkretyzowało bowiem norm wynikających z tych przepisów. Zarzuty te nie mogły zatem skutkować uchyleniem zaskarżonych w niniejszej sprawie postanowień, których podstawę prawną stanowiły przede wszystkim przepisy art. 58 i art. 59 § 2 kpa. Tych zaś przepisów - ani innych norm regulujących materialne i procesowe podstawy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – SKO nie naruszyło. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zarzuty skargi są nieuzasadnione, a w sprawie nie stwierdzono, by zaskarżone rozstrzygnięcia były dotknięte jakimikolwiek innymi uchybieniami, które uzasadniałyby ich uchylenie. Wobec powyższego skargi należało oddalić na podstawie art. do art. 151 ppsa. W punkcie II wyroku Sąd – stosownie do art. 250 ppsa – orzekł ponadto o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zasądzona kwota wynika z kolei – w każdej z połączonych spraw – z § 15 w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).